NHỮNG NGÀY ĐI LÀM, TỐI VỀ NHỚ NHÀ

BÀ CHẨU THỊ LÂM – NHỮNG NGÀY ĐI LÀM, TỐI VỀ NHỚ NHÀ

“Tôi tên là Chẩu Thị Lâm, sinh năm 1948, quê ở Lâm Bình, Tuyên Quang. Hồi còn trẻ tôi có thời gian tham gia dân công hỏa tuyến, thuộc N-109-P38, đi làm nhiệm vụ ở mặt trận Hà Giang.

Bây giờ bảo tôi kể lại từng ngày thì tôi không nhớ được đâu. Lâu quá rồi.

Có những chuyện tưởng như hôm qua còn nhớ, nhưng có những chuyện nghĩ mãi cũng không ra. Thời ấy ngày nào cũng làm, cứ việc này nối sang việc khác. Mình còn trẻ, chỉ biết người ta phân công gì thì làm nấy.

Tôi nhớ nhất là những ngày xa nhà.

Ngày ấy đi xa không giống bây giờ. Bây giờ con cháu đi đâu còn gọi điện hỏi han được. Hồi chúng tôi đi, muốn biết ở nhà thế nào cũng khó. Nhiều lúc chỉ biết ở nhà mọi người vẫn bình thường, còn mình thì cứ đi làm nhiệm vụ.

Hồi đó chúng tôi còn trẻ nên cũng chẳng nghĩ nhiều.

Đi thì đi.

Mệt thì nghỉ.

Hết việc lại về.

Sáng thường phải dậy sớm. Mọi người gọi nhau dậy, chuẩn bị rồi đi. Có hôm ăn được một chút, có hôm chẳng muốn ăn vì còn sớm, nhưng rồi vẫn phải cố ăn để có sức.

Công việc thì mỗi người một việc. Tôi không nhớ hết từng việc cụ thể nữa. Có lúc vận chuyển, có lúc làm những công việc phục vụ phía trước. Việc gì được giao thì mình làm.

Lúc ấy ai cũng giống nhau, chẳng ai hỏi công việc của mình có vất vả hơn người khác không.

Mệt thì tất nhiên là mệt.

Có hôm đi đường xa, chân đau. Trời mưa thì đường trơn. Quần áo ướt, người cũng lạnh. Nhưng nhìn những người đi cùng mình, ai cũng đang cố, thế là mình lại cố theo.

Tôi nhớ nhất là những lúc nghỉ.

Không phải lúc nào cũng có chỗ nghỉ tử tế. Mọi người ngồi với nhau, ai có gì thì dùng nấy. Có khi chỉ ngồi một lúc rồi lại phải đi.

Những lúc ấy chị em thường nói chuyện về nhà.

Có người bảo nhớ mẹ.

Có người nhớ con.

Có người nhớ anh chị em.

Tôi cũng nhớ nhà.

Nhớ bữa cơm ở nhà.

Nhớ những việc bình thường mà trước khi đi mình chẳng để ý.

Ở nhà thì thấy ngày nào cũng như ngày nào. Đi xa rồi mới thấy nhớ.

Có hôm tối nằm xuống, tôi nghĩ không biết ở nhà giờ này mọi người đang làm gì.

Nhưng nghĩ một lúc rồi thôi.

Sáng mai lại có việc.

Cứ thế ngày này qua ngày khác.

Có một điều tôi vẫn nhớ là hồi ấy mọi người thương nhau.

Cùng đi một đoàn, có người khỏe hơn thì giúp người yếu hơn. Ai có nước thì chia nước. Ai có chút đồ ăn thì có khi cũng chia cho nhau.

Chẳng ai nghĩ mình đang làm một việc gì đặc biệt.

Thấy người bên cạnh mệt thì giúp thôi.

Bây giờ nhìn lại mới thấy những chuyện ấy quý.

Vì cùng ở trong hoàn cảnh khó khăn, cùng xa nhà, nên người ta dễ thương nhau hơn.

Tôi cũng nhớ những ngày mưa.

Mưa xuống, đường đi khó lắm.

Có đoạn đất trơn, đi phải cẩn thận. Quần áo ướt hết. Làm xong về chỉ mong có chỗ khô để ngồi.

Nhưng hồi ấy còn trẻ, chịu được.

Có khi tối về mệt quá, vừa ngồi xuống đã không muốn đứng lên nữa.

Thế rồi sáng hôm sau lại dậy.

Không ai nghĩ nhiều.

Bây giờ tôi già rồi, chân tay không còn khỏe như trước. Có những lúc nhớ lại, tôi cũng tự hỏi không hiểu ngày ấy mình lấy sức đâu mà đi được như thế.

Chắc vì còn trẻ.

Với lại mọi người cùng đi.

Một người cố thì người khác cũng cố.

Cứ thế mà vượt qua.

Tôi không còn giữ được nhiều thứ từ ngày ấy.

Kỷ vật thì cũng chẳng có gì đáng kể.

Nhưng người thì vẫn nhớ.

Có người còn gặp.

Có người lâu rồi không biết tin.

Có người chắc cũng đã già như tôi.

Mỗi lần nhắc đến thời dân công, tôi lại nhớ những người ngày ấy trước tiên.

Nhớ những buổi sáng đi làm.

Nhớ những buổi tối ngồi với nhau.

Nhớ những ngày mưa.

Nhớ cả những lúc đói, lúc mệt.

Những chuyện ấy lúc đang sống thì chẳng nghĩ gì.

Bây giờ già rồi mới thấy đó là một phần tuổi trẻ của mình.

Tuổi trẻ thì chỉ có một lần.

Đi qua rồi không trở lại nữa.

Tôi nghĩ mình may mắn vì vẫn còn nhớ được một phần những năm tháng ấy để kể cho con cháu nghe.

Không phải để kể mình đã làm được điều gì lớn lao.

Chỉ là để các con biết ngày trước chúng tôi đã từng sống như thế.

Đơn giản vậy thôi.”