Những ngày hành quân dài

Chiều hôm ấy, em đi bộ về nhà sau giờ học, con đường quen thuộc vẫn như mọi ngày, không quá đông nhưng cũng không hẳn vắng, chỉ có vài người qua lại và ánh nắng cuối ngày trải dài trên mặt đường, em bước chậm, đầu óc vẫn còn lơ đãng vì mấy bài học trên lớp, cho đến khi nhìn thấy phía trước có một bác lớn tuổi đang dừng lại bên chiếc xe đạp cũ, có vẻ như xe bị trục trặc nên bác cúi xuống loay hoay sửa, động tác hơi chậm và có phần khó khăn, em không nghĩ nhiều, chỉ bước lại gần rồi hỏi nhỏ xem bác có cần giúp không, bác ngẩng lên nhìn em, ánh mắt hiền và có chút mệt, rồi gật đầu, em liền cúi xuống chỉnh lại sợi xích bị tuột ra khỏi bánh xe, tay dính chút dầu nhưng cũng không để ý, chỉ một lúc là xong, em đứng dậy phủi tay thì vô tình nhìn thấy một bên chân của bác không còn nguyên vẹn, thay vào đó là một chiếc chân giả đã cũ, khoảnh khắc đó em hơi khựng lại, không phải vì sợ mà vì bất ngờ, còn bác thì vẫn bình thản như thể đó là điều đã quen từ rất lâu, bác cảm ơn em bằng một nụ cười nhẹ, đáng lẽ em đã chào rồi đi tiếp, nhưng không hiểu sao em lại đứng lại thêm một chút, có lẽ vì tò mò, có lẽ vì cảm giác muốn hỏi điều gì đó nhưng lại không biết bắt đầu từ đâu. Bác nhìn xuống chiếc chân giả của mình, rồi nói như một câu chuyện bình thường rằng nó đã theo bác từ thời chiến tranh, câu nói ấy làm em chú ý, em không hỏi nhưng cũng không rời đi, và rồi bác bắt đầu kể, không nhanh, không dồn dập, mà chậm rãi như đang nhớ lại từng mảnh ký ức cũ, bác nói ngày trước bác cũng chỉ là một chàng trai bình thường, sống ở quê, chưa từng nghĩ mình sẽ phải cầm súng, nhưng rồi chiến tranh đến, mọi thứ thay đổi, bác lên đường khi còn rất trẻ, trong đầu chỉ có một suy nghĩ đơn giản là đất nước cần thì mình đi, không ai ép buộc, cũng không ai do dự quá lâu, vì lúc đó ai cũng nghĩ giống nhau.

Bác kể về những ngày ở chiến trường, nơi mà mọi thứ đều thiếu thốn, từ cái ăn đến giấc ngủ, có những ngày hành quân dài tưởng như không có điểm dừng, có những đêm nằm giữa rừng chỉ nghe tiếng gió và tiếng máy bay xa xa, nỗi sợ lúc nào cũng có nhưng không ai nói ra, bởi vì nếu sợ mà dừng lại thì sẽ không thể đi tiếp, em nghe mà thấy mọi thứ xa lạ nhưng cũng rất thật, như thể những gì bác nói không phải là chuyện trong sách mà là điều đã từng xảy ra ngay trước mắt bác. Rồi giọng bác chậm lại khi nhắc đến lần bị thương, bác nói đó là một trận đánh lớn, mọi thứ diễn ra rất nhanh, tiếng nổ vang lên liên tục, khói bụi làm không ai nhìn rõ xung quanh, trong lúc di chuyển thì một tiếng nổ lớn vang lên ngay gần, sau đó bác không còn nhớ gì nữa, chỉ đến khi tỉnh lại thì đã nằm ở nơi khác, xung quanh là những người bị thương giống mình, và lúc đó bác mới nhận ra chân mình đã không còn như trước, em nghe đến đó thì không biết phải nói gì, chỉ đứng im, còn bác thì vẫn nói với giọng rất bình thường, như thể đó chỉ là một chuyện đã qua từ rất lâu rồi. Điều khiến em suy nghĩ nhiều nhất không phải là việc bác mất đi một phần cơ thể, mà là cách bác nhắc đến những người đồng đội, bác nói có nhiều người đã không có cơ hội trở về, có người còn trẻ hơn cả bác, có người chưa kịp sống hết tuổi thanh xuân của mình, câu nói ấy nhẹ nhưng lại khiến em thấy nặng trong lòng, vì em nhận ra rằng, người đang đứng trước mặt em là một người đã đi qua những điều mà em chỉ có thể tưởng tượng. Gió chiều lúc đó thổi qua, làm không khí dịu lại, con đường vẫn như cũ, vẫn có người qua lại, nhưng em cảm thấy mọi thứ xung quanh như chậm hơn, bác nhìn em rồi nói một câu rất đơn giản rằng bây giờ tụi em được sống trong hòa bình rồi thì chỉ cần học tốt, sống cho đàng hoàng là đủ, không cần làm gì lớn lao, câu nói ấy không dài, không khó hiểu, nhưng lại khiến em nhớ rất lâu, vì nó đến từ một người đã trải qua quá nhiều điều.

Sau đó bác dắt xe đi tiếp, bước đi chậm nhưng chắc, em đứng nhìn theo một lúc rồi mới quay về, con đường vẫn là con đường cũ, nhưng cảm giác trong lòng em đã khác, em không còn nghĩ đến những chuyện nhỏ nhặt nữa, mà chỉ nhớ đến câu chuyện vừa nghe, một câu chuyện không ồn ào, không kịch tính, nhưng đủ để em hiểu rằng “thời hoa lửa” không chỉ là chiến tranh, mà là cả một quãng đời của những con người đã âm thầm hi sinh để đổi lấy sự bình yên mà em đang có hôm nay.