Những ngày tháng ở Cam Lộ

Đối với lịch sử, Cam Lộ là một địa danh quan trọng trong cuộc tiến công năm 1972. Tư liệu trong câu chuyện cho biết ngày 2/4/1972, Cam Lộ được giải phóng. Trong Chiến dịch giải phóng Cam Lộ, quân và dân địa phương phối hợp với bộ đội chủ lực đánh vào các vị trí của địch quanh Chi khu Cam Lộ.

Nhưng với Nguyễn Công Nhi, Cam Lộ không chỉ là một dòng chữ trong sách lịch sử. Đó là nơi ông và đồng đội từng trực tiếp chiến đấu. Những địa danh mà hôm nay người ta có thể gọi bằng tên, với ông lại gắn với những ngày tháng không thể nào quên.

Ông nhớ đơn vị mình từng tham gia nhiều trận đánh ở khu vực Cam Lộ. Có những trận đánh vào nhà máy nước và Chi khu Cam Lộ. Ông không còn nhớ chính xác ngày tháng của từng trận. Sau hơn nửa thế kỷ, thời gian đã làm nhiều ký ức trở nên mờ nhạt. Nhưng những địa danh và những người đồng đội thì vẫn ở lại.

Chiến tranh đối với người lính không phải lúc nào cũng có những khoảnh khắc hào hùng dễ kể lại. Có những ngày chỉ là hành quân, chờ đợi, chiến đấu và tiếp tục chiến đấu. Có những đêm không biết ngày mai ai còn, ai mất.

Nguyễn Công Nhi thuộc Tiểu đoàn 31, F305 Đặc công, thuộc Bộ Tư lệnh Đặc công. Trung đội của ông khi ấy có 12 người, do Nguyễn Văn Trọng, quê Nghi Văn, làm Trung đội trưởng. Tiểu đội do ông Nhi phụ trách có ba người: Nguyễn Công Nhi, Nguyễn Văn Lập, quê thành phố Vinh, và Khuất Văn Tý, quê Hà Nội. Ba người lính, một nhiệm vụ.

Những cái tên ấy làm cho câu chuyện Cam Lộ trở nên gần gũi hơn. Đằng sau một chiến dịch là những con người cụ thể. Họ đến từ những vùng quê khác nhau nhưng gặp nhau trong cùng một đơn vị, cùng một nhiệm vụ và cùng một chiến trường.

Trận đánh không phải lúc nào cũng diễn ra như dự tính. Đơn vị bị lộ và địch tổ chức tập kích. Nguyễn Văn Trọng bị thương. Trần Duy Hợp bị địch bắt và sau đó bị đày ra đảo Phú Quốc.

Chiến tranh là thế.

Có người trở về.

Có người nằm lại.

Có người mang thương tích suốt đời.

Và có những người mang theo ký ức về đồng đội đến tận tuổi già.

Những trận đánh ở Cam Lộ vì thế không chỉ là một phần trong ký ức quân ngũ của Nguyễn Công Nhi. Chúng còn là ký ức về những người đã cùng ông đi qua chiến tranh.

Hơn nửa thế kỷ sau, Cam Lộ đã trở thành một địa danh lịch sử. Nhưng trong lòng người lính già, đó vẫn là vùng đất có những ngày tháng chiến đấu, có đồng đội và có những ký ức không thể nào quên.

Ông kể lại không phải để nói rằng mình đã trải qua bao nhiêu trận đánh. Có lẽ điều quan trọng hơn đối với ông là nhắc lại một thời mà những người lính đã cùng nhau sống và chiến đấu, trong đó có những người không còn cơ hội trở về.

Và vì thế, mỗi khi nhắc đến Cam Lộ, người ta không chỉ nhớ đến một chiến dịch. Người ta còn nhớ đến những người lính đã góp một phần tuổi trẻ của mình vào những ngày tháng lịch sử ấy.