NHỮNG NGÀY TÔ VĨNH DIỆN LUYỆN TẬP VỚI PHÁO CAO XẠ

Khi nhắc đến Tô Vĩnh Diện, người ta thường nhớ ngay đến hình ảnh người chiến sĩ hy sinh trong lúc kéo pháo ở Điện Biên Phủ, nhưng nếu chỉ nhớ đến khoảnh khắc cuối cùng ấy thì chúng ta sẽ chưa hiểu đầy đủ về con người ông. Trước khi trở thành một biểu tượng của chủ nghĩa anh hùng cách mạng, Tô Vĩnh Diện đã có một quá trình dài rèn luyện và trưởng thành trong quân ngũ. Theo tư liệu của Báo Quân đội nhân dân, năm 1949 ông xung phong vào bộ đội và chiến đấu ở nhiều vị trí, nhiều đơn vị; đến tháng 5-1953, khi quân đội ta thành lập các đơn vị cao xạ chuẩn bị cho đánh lớn, ông được điều về làm Tiểu đội trưởng đơn vị pháo cao xạ 37mm thuộc Đại đội 827, Tiểu đoàn 394, Trung đoàn 367. Việc chuyển sang lực lượng pháo cao xạ có ý nghĩa quan trọng đối với người chiến sĩ bởi đây là một lĩnh vực đòi hỏi tính kỷ luật, sự phối hợp chặt chẽ và khả năng làm chủ trang bị. Tô Vĩnh Diện không chỉ phải hoàn thành nhiệm vụ của cá nhân mà còn phải phối hợp với các đồng đội trong khẩu đội. Trong quân đội, một khẩu pháo không thể hoạt động hiệu quả nếu mỗi người làm một việc theo ý riêng; từng thao tác phải chính xác, từng người phải hiểu nhiệm vụ của mình và phải tin tưởng người bên cạnh. Đó cũng là môi trường rèn luyện tinh thần tập thể rất cao. Trong thời gian chuẩn bị cho Chiến dịch Điện Biên Phủ, Tô Vĩnh Diện được đồng đội ghi nhận là người luôn hăng hái nhận việc nặng, chủ động kiểm tra pháo và đường hành quân. Điều này rất đáng chú ý bởi những phẩm chất ấy không trực tiếp tạo nên một chiến công vang dội ngay lập tức, nhưng lại là nền tảng để một người có thể bình tĩnh trong hoàn cảnh nguy hiểm. Người thường xuyên chuẩn bị kỹ lưỡng sẽ có khả năng phản ứng nhanh hơn khi sự cố xảy ra. Người quen nhận việc khó sẽ ít hoảng sợ hơn trước thử thách. Người luôn nghĩ đến sự an toàn của cả đơn vị sẽ có xu hướng hành động vì tập thể khi nguy hiểm xuất hiện. Tô Vĩnh Diện chính là hình ảnh của quá trình rèn luyện ấy. Những ngày hành quân trong điều kiện thiếu thốn cũng là một phần của quá trình huấn luyện. Bộ đội phải kéo pháo qua những con đường núi hiểm trở, vượt qua những đoạn dốc khó đi và phải bảo đảm pháo được đưa đến đúng vị trí. Các nhân chứng kể lại rằng việc kéo pháo bằng tay vô cùng gian khổ, bộ đội phải sử dụng sức người và dây tời để giữ những khẩu pháo nặng trên địa hình dốc. Chính trong hoàn cảnh đó, phẩm chất của từng người được bộc lộ rõ. Tô Vĩnh Diện không đứng ngoài công việc chung. Ông trực tiếp tham gia, thường xuyên nhận phần khó và nhắc nhở đồng đội kiểm tra đường đi cũng như pháo. Có thể nói, người anh hùng Tô Vĩnh Diện của đêm 1-2-1954 đã được hình thành từ những ngày tháng như thế. Anh hùng không phải một danh hiệu xuất hiện trước khi con người hành động, mà là kết quả được ghi nhận sau những việc làm cụ thể. Khi nhìn vào cuộc đời ông, chúng ta thấy một bài học rất đẹp: muốn làm được việc lớn, trước hết phải nghiêm túc với những việc nhỏ. Muốn có bản lĩnh trong thời khắc quyết định, phải rèn luyện bản lĩnh trong những ngày bình thường. Tô Vĩnh Diện đã làm như vậy. Ông từng bước trưởng thành trong quân đội, làm quen với pháo cao xạ, rèn luyện tinh thần trách nhiệm và sống hết mình với đồng đội. Những phẩm chất ấy sau này đã được thể hiện trong khoảnh khắc định mệnh khi khẩu pháo gặp sự cố trên đường kéo ra. Vì vậy, câu chuyện về Tô Vĩnh Diện không chỉ là câu chuyện của một phút hy sinh, mà còn là câu chuyện về cả một quá trình rèn luyện để trở thành người có thể đặt nhiệm vụ chung lên trên bản thân mình.