Những ngày trên cao điểm 468

Tôi đến nhà ông Khải vào một buổi chiều.

Ông sống trong một căn nhà giản dị ở Bắc Ninh. Trên chiếc tủ gỗ cũ có vài tấm ảnh đã ngả màu. Sau khi rót trà cho tôi, ông hỏi:

“Cháu muốn nghe chuyện Vị Xuyên phải không?”

Tôi gật đầu. Ông ngồi dựa vào ghế, nhìn ra sân rồi bắt đầu kể:

“Bác lên Vị Xuyên khi còn rất trẻ. Lúc ấy chẳng ai nghĩ mình sẽ nhớ những năm tháng ấy lâu đến thế.”

Ông kể những ngày chiến đấu trên địa bàn Vị Xuyên, địa hình núi đá hiểm trở, thời tiết khắc nghiệt. Đơn vị của ông từng làm nhiệm vụ tại khu vực cao điểm 468.

“Đường lên cao điểm nhiều đoạn toàn đá tai mèo. Đi ban ngày đã khó, lúc có pháo kích thì càng khó hơn.”

Trong đơn vị ông có một người lính tên Sơn, quê Hải Phòng.

“Hai đứa thân nhau vì cùng một tổ.”

Sơn là người vui tính mỗi khi có thời gian nghỉ, anh thường kể chuyện quê.

“Nhà nó gần biển. Nó cứ bảo với bác rằng sau này về nhất định phải dẫn bác đi ăn hải sản.”

Ông Khải cười.

“Bác bảo: ‘Tao ở Bắc Ninh, thiếu gì cá mà phải lên Hải Phòng ăn?’ Nó bảo: ‘Cá nhà tao khác.’”

Hai người cười với nhau. Những câu chuyện như thế giúp họ quên đi sự căng thẳng của chiến trường trong vài phút. Có một đêm, sau một ngày chiến đấu căng thẳng, tiếng pháo tạm thời ngớt. Mấy người lính ngồi nép trong công sự, không ai nói lớn. Sơn lấy từ trong ba lô ra một gói chè nhỏ.

“Có chè không?”

Ông Khải hỏi:

“Ở đâu ra?"

"Nhà gửi lên.”

Họ pha được một ấm chè rất loãng, mỗi người một ngụm.

Sơn nói:

“Sau này hòa bình, chúng mình phải gặp nhau.”

Một người trong nhóm cười:

“Gặp ở đâu?”

Sơn trả lời ngay:

“Hải Phòng.”

Rồi anh quay sang ông Khải:

“Mày phải đi nhé.”

Ông Khải cười:

“Ừ. Nhất định.”

Đêm ấy, những người lính lần lượt kể về quê mình. Người nhớ mẹ, người nhớ vợ chưa cưới, người nhớ ruộng đồng, người nhớ những đứa em nhỏ.

“Chẳng ai nói về chiến tranh nữa.”

Ông Khải nói.

“Chúng tôi chỉ nói về ngày trở về.”

Nhưng sáng hôm sau, tiếng pháo lại vang lên. Đơn vị bước vào một đợt chiến đấu mới. Ông Khải và Sơn bị chia về hai vị trí khác nhau. Đến cuối ngày, ông nghe tin Sơn hy sinh.

“Bác đứng lặng rất lâu.”

Ông không kể thêm về trận đánh. Chỉ nói:

“Điều đầu tiên bác nhớ là gói chè tối hôm trước.”

Tôi hỏi:

“Bác còn nhớ lời hẹn với Sơn không?”

Ông gật đầu.

“Nhớ.”

“Bác có đến Hải Phòng sau chiến tranh không?”

Ông cười:

“Có. Nhưng mãi sau này mới đi.”

Ông tìm về quê Sơn.

“Bác gặp gia đình nó.”

Mẹ Sơn khi ấy đã già.

Bà hỏi:

“Nó ở trên ấy có nhắc về nhà không?”

Ông Khải trả lời:

“Có. Nó nhắc suốt.”

Ông kể lại chuyện Sơn từng hẹn bạn bè về Hải Phòng.

“Bà cụ nghe xong chỉ cười. Rồi bảo: ‘Nó thích biển lắm.’”

Ông Khải im lặng. Một lúc sau ông nói:

“Bác không kể chuyện nó hy sinh ngay hôm ấy. Bác chỉ kể những chuyện vui.”

Tôi hỏi:

“Vì sao?”

Ông nhìn tôi:

“Vì bác nghĩ mẹ nó đã đủ đau rồi.”

Sau nhiều năm, ông vẫn giữ lời hẹn với người đồng đội theo một cách khác.

Ông trở lại Vị Xuyên.

“Lần đầu quay lại cao điểm, bác đứng rất lâu.”

Ông nhìn về phía những dãy núi.

“Ngày trước nơi này toàn đá và khói. Bây giờ cây cối đã mọc lên.”

Tôi hỏi ông:

“Bác nghĩ gì khi đứng ở đó?”

Ông trả lời:

“Bác nghĩ về những người không về.”

Rồi ông kể tên từng người trong nhóm năm ấy có người quê Bắc Ninh, có người Hải Phòng, có người Nam Định, có người Thanh Hóa.

“Chúng tôi từ nhiều nơi đến. Nhưng ở chiến trường thì thành một gia đình.”

Trước khi tôi ra về, ông Khải lấy trong ngăn tủ ra một gói chè nhỏ.

Ông cười:

“Bác vẫn uống chè. Nhưng chẳng bao giờ ngon bằng gói chè Sơn pha đêm ấy.”

Tôi hỏi:

“Bác còn nhớ vị không?”

Ông lắc đầu:

“Không nhớ vị.”

“Chỉ nhớ người pha.”

Tôi rời nhà ông khi trời đã tối. Trên đường về, tôi nghĩ về cuộc trò chuyện của những người lính trẻ trên cao điểm 468 năm nào. Họ không nói về những điều lớn lao. Họ chỉ nói về quê nhà, về một bữa ăn, một cuộc gặp và một lời hẹn sau ngày chiến tranh kết thúc. Nhưng rồi có người đã không trở về. Chiến tranh có thể lấy đi một con người, nhưng không thể lấy đi những cuộc trò chuyện cuối cùng mà người ấy để lại trong ký ức của đồng đội.