Những ngọn nến ở Ba Chúc
Tháng 4 năm 1978, vùng quê Ba Chúc đang vào mùa thu hoạch. Những cánh đồng lúa dưới chân núi Tượng đã ngả màu vàng óng, người dân tất bật chuẩn bị cho vụ mùa mới. Sau ngày đất nước thống nhất, bà con chỉ mong có một cuộc sống bình yên trên vùng biên giới Tây Nam.
Nhưng bình yên ấy đã bị phá vỡ.
Rạng sáng ngày 18 tháng 4 năm 1978, lực lượng Khmer Đỏ từ bên kia biên giới tràn qua, tiến công vào Ba Chúc và các khu vực lân cận. Trong nhiều ngày liên tiếp, dân thường trở thành nạn nhân của các hành vi bạo lực nghiêm trọng. Hàng nghìn người dân vô tội đã thiệt mạng. Nhiều gia đình bị chia cắt, nhiều ngôi nhà bị đốt phá, làng mạc tan hoang.
Khi tiếng súng vang lên, người dân vội vã chạy tìm nơi trú ẩn. Nhiều người chạy lên núi Tượng, số khác tìm đường vào các hang đá hoặc các ngôi chùa như Chùa Phi Lai và Chùa Tam Bửu, với hy vọng đó sẽ là nơi an toàn.
Nhưng những ngày sau đó là chuỗi thời gian đau thương không thể nào quên. Nhiều người đã không thể trở về. Khi lực lượng vũ trang Việt Nam kiểm soát được tình hình, khung cảnh trước mắt là những xóm làng hoang vắng, những cánh đồng không còn tiếng người và những mái nhà chỉ còn là đống tro tàn.
Ngay sau biến cố, quân đội, chính quyền và nhân dân địa phương khẩn trương cứu chữa người bị thương, tìm kiếm người sống sót và lo hậu sự cho các nạn nhân. Khắp nơi là những bàn tay tình nguyện dựng lại nhà cửa, chia sẻ từng bao gạo, từng thùng nước và giúp những đứa trẻ mất cha mẹ có nơi nương tựa.
Thảm sát Ba Chúc đã gây chấn động không chỉ đối với An Giang mà còn đối với cả nước và dư luận quốc tế. Đây là một trong những nguyên nhân dẫn đến việc Việt Nam tăng cường bảo vệ biên giới Tây Nam và sau đó tiến hành chiến dịch chấm dứt chế độ Khmer Đỏ.
Ngày nay, Nhà mồ Ba Chúc vẫn lưu giữ hài cốt của hàng nghìn nạn nhân. Những bức tường, hiện vật và hình ảnh tại khu chứng tích nhắc nhở các thế hệ sau về giá trị của hòa bình và hậu quả khủng khiếp của chiến tranh, hận thù.
Mỗi năm, vào những ngày tháng Tư, nhiều người dân, cựu chiến binh và học sinh đến Ba Chúc để thắp những ngọn nến tưởng niệm. Ánh nến không chỉ là lời tri ân dành cho những người đã khuất mà còn là lời nhắc nhở về trách nhiệm gìn giữ hòa bình, bảo vệ biên cương và xây dựng tình hữu nghị giữa các dân tộc trên nền tảng của sự thật lịch sử và sự tôn trọng con người.
Ba Chúc hôm nay đã hồi sinh. Những cánh đồng lại xanh, trẻ em lại đến trường, cuộc sống đã trở về với vùng quê dưới chân núi Tượng. Nhưng ký ức về tháng Tư năm 1978 vẫn được người dân gìn giữ như một phần lịch sử không thể lãng quên, để những mất mát ấy không bao giờ lặp lại.
