NHỮNG NGƯỜI ÂM THẦM GIỮ ĐẤT

Trong ký ức của ông Võ Ngọc Thanh, những người giữ đất không chỉ là du kích hay bộ đội trực tiếp chiến đấu. Đó còn là những con người mà nếu không có họ, làng khó có thể tồn tại qua những năm tháng khốc liệt.

Ông nhớ rõ những cụ già không còn sức cầm súng nhưng vẫn xin ở lại làng để trông nom ruộng vườn, giữ nhà cửa. Những người phụ nữ vừa nuôi con, vừa tiếp tế lương thực, vừa làm giao liên. Những thanh niên không đủ điều kiện ra trận nhưng nhận phần việc nguy hiểm không kém: canh gác, báo động, dẫn đường.

Họ không ra mặt, không có huân chương, nhưng họ chính là lớp nền giữ cho làng không bị bật gốc.

Có người đào hầm suốt nhiều đêm liền, bàn tay phồng rộp, nhưng khi bị hỏi đến thì chỉ cười: “Đào cho bộ đội chui, mình mệt chút cũng được.” Có người sẵn sàng nhận phần nguy hiểm thay người khác, chỉ vì nghĩ rằng “nhà tôi ít người hơn”.

Giữ đất, theo cách của họ, không phải là khái niệm trừu tượng. Đó là giữ từng thửa ruộng không để hoang, từng con đường không để địch chiếm, từng mái nhà không để mất chủ.

Ông Thanh kể rằng, có những người cả đời không rời làng, nhưng chiến tranh đã khiến họ trở thành chiến sĩ theo một cách rất riêng. Họ chiến đấu bằng sự bền bỉ, bằng trách nhiệm, bằng tình yêu đất đai mà họ gắn bó từ nhỏ.

Sau chiến tranh, những người ấy trở lại với cuộc sống thường ngày. Không nhiều người nhắc đến họ trong các bản tổng kết. Nhưng trong ký ức của những người lính như ông Thanh, họ là phần không thể thiếu của chiến thắng.

Ở tuổi già, mỗi lần đi qua những thửa ruộng yên bình, ông lại nhớ đến những con người âm thầm giữ đất ấy. Và ông tin rằng, lịch sử công bằng nhất không nằm ở danh sách khen thưởng, mà nằm trong ký ức của cộng đồng – nơi những đóng góp lặng lẽ được ghi nhớ bằng sự biết ơn lâu dài.