NHỮNG NGƯỜI GIỮ BIỂN
NHỮNG NGƯỜI GIỮ BIỂN
NHỮNG NGƯỜI GIỮ BIỂN
Biển Ngư Thủy hôm nay vẫn xanh.
Những con sóng vẫn nối nhau xô vào bờ. Những con thuyền vẫn ra khơi. Trên những bãi cát dài, cuộc sống của người dân vẫn bình dị trôi qua từng ngày.
Nhưng hơn nửa thế kỷ trước, vùng biển ấy từng là một chiến trường ác liệt.
Và giữa chiến trường ấy có một hình ảnh đặc biệt:
Những cô gái tuổi mười tám, đôi mươi đứng bên những khẩu pháo 85 ly.
Họ là những nữ dân quân của Đại đội nữ pháo binh Ngư Thủy, đơn vị được thành lập năm 1967 để bảo vệ vùng biển quê hương trong những năm chiến tranh chống Mỹ. Nguồn tư liệu của Báo Nhân Dân ghi nhận đơn vị ban đầu có 37 cán bộ, chiến sĩ, tuyển chọn từ những cô gái địa phương; đơn vị hoạt động đến năm 1977 và lập nhiều chiến công, trong đó có tám lần bắn cháy tàu chiến Mỹ.
Người dân gọi họ bằng một cái tên rất thân thương:
“Xê gái”.
Một cái tên giản dị.
Nhưng phía sau cái tên ấy là cả một câu chuyện về tuổi trẻ, lòng yêu nước, sự hy sinh và sức mạnh của những người phụ nữ Việt Nam.
1. Một vùng biển không bình yên
Ngư Thủy là một vùng quê ven biển.
Người dân nơi đây vốn gắn bó với biển từ bao đời.
Biển cho họ cá.
Biển cho họ những chuyến ra khơi.
Biển cho họ kế sinh nhai.
Nhưng chiến tranh đã khiến biển trở thành một mặt trận.
Từ ngoài khơi, tàu chiến đối phương có thể uy hiếp làng quê.
Từ trên trời, máy bay có thể trút bom xuống những mái nhà.
Và những người dân Ngư Thủy hiểu rằng:
Muốn bảo vệ quê hương, phải bảo vệ biển.
2. Những cô gái của làng biển
Trong những năm tháng ấy, nhiều thanh niên trai tráng lần lượt lên đường chiến đấu.
Ở lại quê hương có những người phụ nữ.
Họ không muốn mình chỉ đứng phía sau.
Họ muốn được trực tiếp góp sức bảo vệ quê nhà.
Và từ chính những cô gái của vùng biển ấy, một đơn vị đặc biệt đã ra đời.
3. Ngày “Xê gái” xuất hiện
Tháng 11 năm 1967.
Đại đội nữ pháo binh Ngư Thủy được thành lập.
Các nguồn tư liệu chính thống ghi ngày thành lập là 20-11-1967; một số tư liệu địa phương ghi ngày 21-11-1967.
Ban đầu, đơn vị có 37 chiến sĩ.
Những cô gái còn rất trẻ.
Có người chỉ mới mười sáu tuổi.
Có người mười tám.
Có người đôi mươi.
Họ bước vào một nhiệm vụ mà trước đó có lẽ chưa bao giờ nghĩ mình sẽ đảm nhận:
Làm pháo thủ.
4. Bốn khẩu pháo 85 ly
Đơn vị được trang bị bốn khẩu pháo 85 ly.
Đối với những cô gái trẻ, đó là những vũ khí nặng nề và hoàn toàn mới mẻ.
Nhưng họ không có nhiều thời gian để bỡ ngỡ.
Chiến tranh đang diễn ra.
Quê hương đang bị đe dọa.
Và họ phải học cách làm chủ vũ khí.
5. Những ngày huấn luyện
Họ học cách vận hành pháo.
Học cách phối hợp.
Học cách quan sát.
Học cách xác định mục tiêu.
Học cách bình tĩnh trước những tiếng nổ.
Mỗi ngày trôi qua là một ngày họ trưởng thành hơn.
Từ những cô gái bình thường, họ dần trở thành những nữ pháo thủ.
6. Biển trở thành thao trường
Một điều đặc biệt trong quá trình huấn luyện của đơn vị là họ phải luyện bắn vào mục tiêu di động trên biển.
Không có thao trường hiện đại.
Không có những mô hình mô phỏng như ngày nay.
Nhưng con người có thể sáng tạo.
Một chiếc mảng được đưa ra biển để làm mục tiêu.
Những khẩu pháo ở trên bờ.
Những cô gái quan sát.
Và những bài tập bắt đầu.
7. Học để chiến đấu thật
Những buổi luyện tập ấy không phải trò chơi.
Bởi họ biết một ngày nào đó mục tiêu trước mặt có thể không còn là chiếc mảng.
Nó có thể là tàu chiến thật.
Và khi ấy, một sai sót có thể phải trả giá bằng mạng sống.
Chính vì vậy, mỗi bài tập đều được thực hiện nghiêm túc.
8. Trận đánh đầu tiên
Ngày 7-2-1968.
Chỉ hơn hai tháng sau ngày thành lập, những cô gái Ngư Thủy bước vào trận đánh thực sự đầu tiên.
Theo tư liệu của Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Quảng Bình, trong trận đánh này, chiếc tàu chiến mang số hiệu 013 bị bắn cháy trên vùng biển quê hương.
Một chiến công đặc biệt.
Bởi những người lập nên chiến công ấy chính là những cô gái tuổi còn rất trẻ.
9. Khoảnh khắc khai hỏa
Hãy tưởng tượng khung cảnh ấy.
Biển trước mặt.
Trận địa phía sau.
Tàu chiến xuất hiện ngoài khơi.
Những cô gái nhanh chóng vào vị trí.
Mọi người tập trung cao độ.
Rồi khẩu pháo khai hỏa.
Âm thanh vang lên giữa vùng biển.
Một khoảnh khắc ngắn ngủi.
Nhưng đã trở thành ký ức của cả một thế hệ.
10. Từ chiến công đầu tiên đến những chiến công tiếp theo
Chiến thắng đầu tiên không khiến họ dừng lại.
Ngược lại, nó tiếp thêm niềm tin.
Những trận đánh tiếp tục diễn ra.
Theo Báo Nhân Dân, trong thời gian hoạt động, đơn vị đã tám lần bắn cháy tàu chiến Mỹ.
Từ một đơn vị mới thành lập, “Xê gái” dần trở thành một biểu tượng của vùng biển Ngư Thủy.
11. “Chân yếu tay mềm”?
Có một cách nhìn từng tồn tại:
Phụ nữ là phái yếu.
Phụ nữ phù hợp với công việc hậu phương.
Những khẩu pháo nặng nề dường như thuộc về đàn ông.
Nhưng những cô gái Ngư Thủy đã trả lời quan niệm ấy bằng chính hành động của mình.
Họ không cần tranh luận.
Họ chỉ cần làm.
12. Sức mạnh nằm ở đâu?
Sức mạnh không chỉ nằm trong khẩu pháo.
Sức mạnh nằm trong con người.
Một khẩu pháo mạnh đến đâu cũng cần người điều khiển.
Một trận địa vững chắc đến đâu cũng cần người bảo vệ.
Và những cô gái Ngư Thủy đã chứng minh rằng ý chí có thể tạo nên sức mạnh phi thường.
13. Họ cũng là những cô gái bình thường
Điều khiến câu chuyện càng cảm động là:
Họ không phải những con người sinh ra đã là anh hùng.
Trước khi trở thành nữ pháo thủ, họ cũng là những cô gái bình thường.
Họ biết cười.
Biết khóc.
Biết nhớ nhà.
Biết sợ hãi.
Biết mong một ngày chiến tranh kết thúc.
Nhưng khi quê hương cần, họ đã bước lên.
14. Tuổi trẻ gửi lại trận địa
Tuổi trẻ của họ không gắn với những cuộc vui.
Không có những chuyến du lịch.
Không có những ngày tháng bình yên.
Tuổi trẻ của họ gắn với trận địa.
Với tiếng pháo.
Với những ngày trực chiến.
Với những lần đối mặt hiểm nguy.
15. Có những người mẹ đã chờ con
Sau mỗi trận chiến, phía sau những cô gái ấy là gia đình.
Có những người mẹ chờ con.
Có những người cha lo lắng.
Có những người thân thấp thỏm.
Không ai biết ngày mai điều gì sẽ xảy ra.
Nhưng họ vẫn động viên nhau.
16. Vì phía sau là quê hương
Có lẽ điều giúp họ vượt qua sợ hãi chính là ý thức rất rõ:
Phía sau mình là quê hương.
Nếu họ lùi lại, nơi bị đe dọa chính là những ngôi nhà thân thuộc.
Những người họ yêu thương đang ở phía sau.
Và vì thế, họ đứng lại.
17. Bác Hồ gửi thư khen
Năm 1968, những chiến công của đơn vị đã được Bác Hồ biết đến và gửi thư khen.
Đối với những nữ dân quân trẻ, đó là một niềm vinh dự vô cùng lớn.
Lời khen ấy không chỉ dành cho một đơn vị.
Mà còn là sự ghi nhận đối với những người phụ nữ đang ngày đêm chiến đấu bảo vệ quê hương.
18. Danh hiệu Anh hùng
Ngày 25-8-1970, Đại đội nữ pháo binh Ngư Thủy được Nhà nước phong tặng danh hiệu:
Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Một danh hiệu cao quý.
Nhưng điều đáng nhớ hơn cả danh hiệu là những con người phía sau nó.
19. “Xê gái” – cái tên của niềm tự hào
Người dân gọi đơn vị bằng cái tên “Xê gái”.
Nghe thật giản dị.
Nhưng cái tên ấy dần trở thành biểu tượng.
Mỗi khi nhắc đến “Xê gái”, người ta nhớ đến những cô gái Ngư Thủy.
Nhớ đến biển.
Nhớ đến những khẩu pháo.
Và nhớ đến một thời kỳ lịch sử đầy gian khổ.
20. Những người giữ biển
Họ không chỉ giữ một trận địa.
Họ giữ niềm tin của quê hương.
Họ giữ những mái nhà phía sau.
Họ giữ biển.
Và theo một nghĩa rộng hơn, họ góp phần giữ lấy sự bình yên của hậu phương miền Bắc trong những năm chiến tranh.
21. Mười năm của một thế hệ
Đơn vị tồn tại khoảng mười năm, từ năm 1967 đến năm 1977.
Mười năm.
Đối với lịch sử, đó chỉ là một khoảng thời gian.
Nhưng đối với một con người, mười năm có thể là cả tuổi thanh xuân.
Những cô gái ngày nào đã dành những năm tháng đẹp nhất của đời mình cho nhiệm vụ bảo vệ quê hương.
22. Khi chiến tranh kết thúc
Rồi chiến tranh qua đi.
Những tiếng pháo dần im.
Những trận địa không còn tiếng gọi nhau trong giờ chiến đấu.
Những cô gái trở lại cuộc sống đời thường.
Họ trở thành những người mẹ.
Những người vợ.
Những người bà.
Những người phụ nữ của làng quê.
23. Từ khẩu pháo đến mái nhà
Ngày trước, bàn tay họ đặt lên khẩu pháo.
Ngày sau, những bàn tay ấy chăm sóc gia đình.
Ngày trước, họ nhìn ra biển để tìm mục tiêu.
Ngày sau, họ nhìn ra biển và nhớ về tuổi trẻ.
Cuộc đời thay đổi.
Nhưng ký ức không mất đi.
24. Những đồng đội năm xưa
Có những người còn sống.
Có những người đã qua đời.
Có những người vẫn thường gặp nhau.
Có những người chỉ còn được nhớ đến qua những bức ảnh.
Nhưng tất cả đều có một điểm chung:
Họ từng là “Xê gái”.
25. Một bức ảnh có thể kể cả một thời đại
Những bức ảnh về Đại đội nữ pháo binh Ngư Thủy là những tư liệu quý.
Trong đó có những cô gái trẻ.
Có những khẩu pháo.
Có trận địa.
Có biển.
Nhìn vào một bức ảnh, chúng ta có thể cảm nhận được một phần không khí của thời chiến.
26. Những khuôn mặt không thể quên
Một cô gái đang đứng bên khẩu pháo.
Một người đang quan sát.
Một người đang làm nhiệm vụ.
Họ đều còn rất trẻ.
Nếu không biết câu chuyện phía sau, có thể chúng ta chỉ thấy những con người bình thường.
Nhưng lịch sử cho chúng ta biết:
Họ từng là những người anh hùng.
27. Di tích của một thời
Ngày nay, trận địa của Đại đội nữ pháo binh Ngư Thủy đã trở thành một địa chỉ ghi dấu lịch sử.
Đó là nơi để thế hệ sau hiểu rằng vùng đất mình đang sống từng trải qua những năm tháng như thế nào.
Một mảnh đất bình thường có thể chứa đựng những câu chuyện phi thường.
28. Đưa lịch sử về gần học sinh
Lịch sử sẽ trở nên sinh động hơn khi học sinh được đứng trên chính nơi câu chuyện xảy ra.
Các em có thể nhìn biển.
Nhìn trận địa.
Nhìn những hình ảnh của các nữ pháo thủ.
Và tự hỏi:
“Nếu mình sống ở thời điểm đó, mình sẽ làm gì?”
Câu hỏi ấy có thể khiến lịch sử trở nên gần gũi hơn rất nhiều.
29. Bài học đầu tiên: Biết ơn
Những người trẻ hôm nay được học tập trong hòa bình.
Được đến trường.
Được sử dụng công nghệ.
Được tự do theo đuổi ước mơ.
Vì vậy, bài học đầu tiên từ những nữ pháo thủ Ngư Thủy là:
Biết ơn.
Biết ơn những thế hệ đã hy sinh và cống hiến.
30. Bài học thứ hai: Trách nhiệm
Nhưng biết ơn không chỉ là nói lời cảm ơn.
Biết ơn còn là sống có trách nhiệm.
Học tập tốt.
Làm việc tốt.
Giữ gìn quê hương.
Bảo vệ môi trường.
Giữ gìn di sản.
Đó chính là cách thế hệ hôm nay tiếp nối những người đi trước.
31. Bài học thứ ba: Không giới hạn bản thân
Những cô gái Ngư Thủy từng đứng trước một nhiệm vụ mà nhiều người nghĩ rằng họ khó có thể làm được.
Nhưng họ đã làm.
Điều đó nhắc chúng ta:
Đừng vội nói “tôi không thể”.
Hãy học.
Hãy rèn luyện.
Hãy thử sức.
Và hãy kiên trì.
32. Bài học thứ tư: Đoàn kết
Không một nữ pháo thủ nào chiến đấu một mình.
Một khẩu đội cần nhiều người.
Một trận địa cần sự phối hợp.
Một đơn vị cần tinh thần đoàn kết.
Chiến công vì thế không thuộc về một cá nhân.
Nó thuộc về tập thể.
33. Bài học thứ năm: Sáng tạo
Trong điều kiện thiếu thốn, những nữ pháo thủ vẫn tìm cách luyện tập.
Họ biết tận dụng những gì mình có.
Họ biến chiếc mảng thành mục tiêu.
Họ biến biển thành thao trường.
Họ biến khó khăn thành động lực.
Đó là bài học rất phù hợp với thế hệ trẻ hôm nay.
34. Hôm nay, biển vẫn xanh
Có lẽ đây là hình ảnh đẹp nhất.
Biển vẫn xanh.
Không còn những trận đánh.
Không còn tiếng pháo.
Không còn những cô gái phải đứng trực chiến.
Thay vào đó là những chuyến thuyền ra khơi.
Những đứa trẻ chạy trên bãi biển.
Những gia đình sống bình yên.
35. Bình yên không phải tự nhiên mà có
Khi nhìn cuộc sống hôm nay, chúng ta dễ nghĩ rằng hòa bình là điều hiển nhiên.
Nhưng lịch sử nhắc chúng ta rằng:
Bình yên được đánh đổi bằng mồ hôi, nước mắt và sự hy sinh của nhiều thế hệ.
Những nữ pháo thủ Ngư Thủy là một phần của sự hy sinh ấy.
36. Một lời nhắn gửi từ quá khứ
Nếu những cô gái Ngư Thủy có thể nói với thế hệ trẻ hôm nay, có lẽ họ sẽ không yêu cầu các em phải trở thành những người hùng.
Họ chỉ mong các em biết trân trọng những gì đang có.
Biết yêu quê hương.
Biết sống tử tế.
Biết học tập.
Biết cống hiến.
37. Người giữ biển ngày hôm qua
Ngày hôm qua, những người giữ biển là những cô gái cầm pháo.
Họ đứng ở trận địa.
Họ bảo vệ quê hương bằng vũ khí.
Họ đối mặt với chiến tranh.
38. Người giữ biển ngày hôm nay
Ngày hôm nay, giữ biển còn có nhiều cách khác.
Có người nghiên cứu.
Có người làm kinh tế.
Có người dạy học.
Có người bảo vệ môi trường biển.
Có người xây dựng quê hương.
Mỗi người một công việc.
Nhưng nếu cùng hướng về quê hương, tất cả đều đang tiếp nối một truyền thống.
39. Một vùng quê – một huyền thoại
Ngư Thủy không chỉ có biển.
Ngư Thủy còn có ký ức.
Một thế hệ nữ dân quân đã làm cho tên tuổi vùng đất này được nhắc đến trong lịch sử.
“Xê gái” vì thế không chỉ là niềm tự hào của những người từng chiến đấu.
Đó còn là tài sản tinh thần của quê hương.
40. LỜI KẾT: NHỮNG NGƯỜI GIỮ BIỂN
Có một câu hỏi rất đơn giản:
Vì sao chúng ta cần nhớ về Đại đội nữ pháo binh Ngư Thủy?
Bởi vì câu chuyện ấy không chỉ nói về chiến tranh.
Nó nói về con người.
Nói về những cô gái rất trẻ nhưng có trách nhiệm rất lớn.
Nói về những người phụ nữ đã vượt qua giới hạn của chính mình.
Nói về một quê hương đã đứng lên trong những năm tháng khó khăn nhất.
Và nói về giá trị của hòa bình.
Năm 1967, 37 cô gái bước vào đội hình.
Họ được trang bị bốn khẩu pháo 85 ly.
Họ học cách chiến đấu.
Họ bảo vệ vùng biển quê hương.
Chỉ hơn hai tháng sau ngày thành lập, họ đã lập chiến công đầu tiên trên biển.
Những chiến công tiếp tục được nối dài.
Năm 1968, họ được Bác Hồ gửi thư khen.
Năm 1970, đơn vị được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Rồi năm tháng trôi qua.
Chiến tranh kết thúc.
Đơn vị giải thể.
Những cô gái trở về với cuộc sống bình thường.
Nhưng họ không bao giờ trở thành những con người “bình thường” trong ký ức của quê hương.
Bởi có những con người chỉ cần sống một thời tuổi trẻ thôi cũng đủ để lịch sử nhớ đến cả đời.
Những cô gái ấy đã đứng bên biển.
Biển chứng kiến tuổi trẻ của họ.
Biển chứng kiến những trận đánh.
Biển chứng kiến những chiến công.
Và biển cũng chứng kiến ngày họ trở về với cuộc sống đời thường.
Hôm nay, nếu đứng trước biển Ngư Thủy, chúng ta có thể không còn nghe thấy tiếng pháo.
Nhưng nếu lắng nghe thật kỹ, có lẽ vẫn cảm nhận được âm vang của một thời.
Âm vang của những bước chân.
Âm vang của những khẩu pháo.
Âm vang của tiếng gọi đồng đội.
Và âm vang của một thế hệ phụ nữ đã nói với lịch sử bằng chính cuộc đời mình:
“Quê hương cần, chúng tôi sẵn sàng.”
Đó là câu chuyện của những người giữ biển.
Đó là câu chuyện của những cô gái “Xê gái”.
Đó là câu chuyện của Đại đội nữ pháo binh Ngư Thủy Anh hùng.
Và đó cũng là một phần ký ức không thể thiếu của quê hương.
Biển hôm nay vẫn xanh.
Quê hương hôm nay vẫn bình yên.
Nhưng những người giữ biển năm xưa vẫn sống mãi trong lịch sử.
