NHỮNG NGƯỜI GIỮ LỬA KÝ ỨC

Mạch nguồn cách mạng trong mỗi gia đình tại Hà Nội luôn được tiếp tục được trao truyền, trở thành động lực cho các thế hệ mai sau.

Mẹ Nguyễn Thị Điểm (ở xã Chương Dương, Hà Nội) được phong tặng danh hiệu cao quý “Bà mẹ Việt Nam Anh hùng” vào năm 2015. Mẹ có 2 con là liệt sĩ.

Ở tuổi 101, mẹ Điểm vẫn nhớ như in người con trai thứ Nguyễn Ngọc Lý lên đường nhập ngũ vào năm 1969. Trước khi đi, mẹ dặn dò kỹ lưỡng người con của mình “đi là quyết tâm".

Bởi trong những năm tháng chiến tranh ác liệt lúc bấy giờ, mẹ Điểm cùng cán bộ và nhân dân trong vùng tích cực tham gia vận động nhân dân nâng cao lòng yêu nước, hăng hái tham gia tiếp sức cho cách mạng, cho bộ đội. Mẹ luôn là hậu phương vững chắc cho chồng, con yên tâm lên đường chiến đấu bảo vệ Tổ quốc.

3 năm sau, lòng mẹ quặn thắt khi cầm trên tay giấy báo anh Lý hy sinh tại Quảng Ngãi, khi mới chỉ tròn 20 tuổi. Nén nỗi đau mất mát người thân, trong suốt những năm từ 1970 đến 1975, mẹ Nguyễn Thị Điểm còn dành toàn bộ khu đất vườn nhà mình để làm bếp ăn cho đơn vị đóng quân.

Sau năm 1975 khi Tổ quốc gọi, mẹ vẫn động viên người con thứ năm Nguyễn Công Kỳ nhập ngũ trong cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc. Tháng 2/1979, người mẹ năm ấy lại nhận tin dữ khi con trai thứ của mình hi sinh. Chỉ trong vòng 10 năm, mẹ đã trải qua liên tiếp nỗi đau mất 2 người con mình rứt ruột đẻ ra.

Trong 2 người con liệt sĩ, chỉ còn anh Nguyễn Ngọc Lý chưa tìm thấy mộ. Đây là nỗi băn khoăn, day dứt lớn nhất của mẹ Nguyễn Thị Điểm. Từ những trăn trở này, 7 người con còn lại trong gia đình họp bàn, quyết tâm lần theo những manh mối từ đồng đội, khu vực đóng quân, chiến đấu để tìm, đưa bằng được hài cốt của anh Lý trở về quê nhà.

Song nhiều lần vào nghĩa trang tại tỉnh Quảng Ngãi, gia đình vẫn chưa tìm được mộ liệt sĩ Lý.

Cách đây 3 tuần, ông Nguyễn Tất Thanh (người con trai cả của mẹ Điểm) được địa phương thực hiện lấy mẫu ADN. Lúc này, mẹ Điểm, ông Thanh cùng gia đình có thêm những hy vọng để tìm được người con, người em sau biết bao năm mong mỏi.

Gia đình mẹ Điểm, ông Thanh là một trong số hàng trăm gia đình trên khắp đất nước không thôi mong ngóng, chắt chiu từng manh mối để cố gắng đưa được người thân trở về.

Trong đó, “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” diễn ra như tiếp thêm niềm tin cho nhiều gia đình liệt sĩ như mẹ Điểm, khi cả nước vẫn còn khoảng 230.000 mộ liệt sĩ khuyết danh và 175.000 hài cốt liệt sĩ chưa được quy tập.

Kỷ vật thiêng liêng trở về

Không chỉ là những nỗ lực của toàn hệ thống chính trị chạy đua với thời gian để tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, mà những kỷ vật của liệt sĩ được lưu giữ như một phần máu thịt của đất nước được trao đến thân nhân liệt sĩ.

Là một trong 10 thân nhân được trao lại kỷ vật trực tiếp tại hội nghị tri ân người có công với cách mạng toàn quốc năm 2026 và phát động phong trào đẩy mạnh chăm lo người có công với cách mạng hướng tới kỷ niệm 80 năm ngày Thương binh - liệt sĩ vừa qua, ông Nguyễn An Hải (con của liệt sĩ Nguyễn Đức Châu) rất mừng và xúc động khi lần đầu tiên được thấy những kỷ vật của cha sau hơn 50 năm tìm kiếm.

Đó là 96 trang hồ sơ, kỷ vật của liệt sĩ Nguyễn Đức Châu - người lên đường đi B năm 1965. Sáu mươi năm xa cách, nay người chồng, người cha ấy trở về, không phải bằng xương thịt, mà bằng những dòng chữ, những trang lý lịch đã ố vàng theo năm tháng.

Lần đầu tiên cầm kỷ vật của cha, ông Hải xúc động chia sẻ: “Gia đình đã tìm kiếm kỷ vật của cha từ lâu mà không thấy. Nay được nhận nên tôi rất mừng và xúc động!”.

Mạch nguồn cách mạng trong mỗi gia đình ở thủ đô

Truyền thống cách mạng trong mỗi gia đình tại Hà Nội luôn được trao truyền để các thế hệ đi sau tiếp tục cống hiến, viết tiếp những trang sử vàng cho dân tộc.

Hằng năm, mỗi khi tháng 7 về, trong không khí linh thiêng của cả nước hướng tới Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7), đại gia đình của Đại tá Dương Văn Tĩnh, nguyên Giảng viên Học viện Chính trị, Bộ Quốc phòng, lại cùng tụ hội về ngôi nhà thờ quê hương tại thôn Hòa Mỹ, xã Phượng Dực, Hà Nội.

Đứng trước bàn thờ gia tiên, nhìn lên những tấm Bằng "Tổ quốc ghi công", Huân - Huy chương kháng chiến và đặc biệt là Bằng truy tặng danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam Anh hùng của cụ Trần Thị Sĩ - bà nội của Đại tá, trong lòng ông lại trào dâng niềm tự hào và xúc động khôn nguôi.

Đại tá Dương Văn Tĩnh chia sẻ: “Trong gia đình chúng tôi, truyền thống cách mạng gắn liền với từng chặng đường lịch sử của dân tộc. Hai người bác của tôi là liệt sĩ Dương Văn Tảo (Tiểu đội phó Quân đội nhân dân Việt Nam, hy sinh năm 1949) và liệt sĩ Dương Văn Nho (Chính trị viên thôn đội du kích, hy sinh năm 1951) đã cống hiến trọn tuổi thanh xuân cho sự nghiệp kháng chiến chống Pháp.

Đằng sau những chiến công ấy là sự hy sinh thầm lặng của cụ ông Dương Văn Tùy và cụ bà Trần Thị Sĩ - những người cha, người mẹ đã nén đau thương tiễn từng người con ra trận. Danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng do Chủ tịch nước truy tặng cho bà nội tôi, cùng Huân chương Kháng chiến Hạng Ba của hai ông bà chính là biểu tượng cho lòng yêu nước và sự cống hiến.

“Mạch nguồn ấy tiếp tục chảy qua cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước với những đóng góp của thế hệ kế cận như bố tôi là Dương Minh Tân, được tặng thưởng Huy chương Kháng chiến Hạng Nhì”, Đại tá Dương Văn Tĩnh chia sẻ.

Sinh ra và lớn lên trong một gia đình giàu truyền thống như vậy, hình ảnh về sự hy sinh của các bác và tấm lòng kiên trung của các thế hệ cha anh đã thấm sâu vào máu thịt, trở thành động lực để quân nhân Dương Văn Tĩnh trực tiếp tham gia cầm súng chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc của Tổ quốc.

Chính điểm tựa tinh thần từ quê nhà và niềm tự hào dòng họ đã tiếp thêm cho ông sức mạnh. Tấm Huân chương Chiến công mà Đảng và Nhà nước trao tặng cho ông chính là sự nối tiếp xứng đáng truyền thống của gia đình.

Hiện nay, Hà Nội là địa phương quản lý quy mô hồ sơ khổng lồ với trên 900.000 hồ sơ người có công và các đối tượng chính sách. Trong đó, bao gồm hơn 87.000 hồ sơ liệt sĩ, 65.000 hồ sơ thương binh, người hưởng chính sách như thương binh và hơn 20.000 hồ sơ bệnh binh cùng hàng trăm ngàn hồ sơ người hoạt động kháng chiến.

Xác định công tác chăm lo cho thương binh, gia đình liệt sĩ là nhiệm vụ chính trị quan trọng, Hà Nội không chỉ thực hiện đầy đủ các chính sách của Trung ương mà còn xây dựng nhiều chính sách đặc thù vượt trội.

Nội dung: Hoa Lê

Thiết kế: Tuấn Huy