Những người không bao giờ gặp lại
Những người không bao giờ gặp lại
Tôi may mắn được lớn lên trong hòa bình, khi bữa cơm trắng dẻo thơm đã trở thành điều hiển nhiên mỗi ngày. Nhưng phải đến khi ngồi lắng nghe chú Đoàn Tuấn—một người lính tình nguyện năm xưa từng nếm mật nằm gai nơi chiến trường biên giới Tây Nam khốc liệt—kể lại, tôi mới hiểu có những thời điểm, một bát cơm trắng giữa rừng sâu lại mang giá trị thiêng liêng và ám ảnh đến nhường nào.
Những ngày "thèm hạt gạo hơn thèm vàng"
"Hồi đó, tụi chú hành quân sâu vào những cánh rừng già Campuchia, truy quét tàn quân Pol Pot," chú Tuấn nheo mắt, ký ức như lội ngược dòng về những năm tháng gian khổ ấy.
Ở cái nơi "rừng thiêng nước độc" đó, kẻ thù lớn nhất của người lính nhiều khi không phải là súng đạn, mà là cơn đói, cơn sốt rét rừng hành hạ và sự khắc nghiệt của thiên nhiên. Suốt nhiều tuần liền hành quân xuyên rừng, cắt đường mà đi, lương thực cạn kiệt. Cả tiểu đội phải chia nhau từng củ măng rừng đắng ngắt, từng ngụm nước suối đục ngầu.
"Cháu tưởng tượng xem, đi bộ ròng rã dưới cái nắng đổ lửa hay những trận mưa rừng thối đất, cái bụng thì rỗng tuếch. Lúc đó, ước mơ lớn nhất của tất cả anh em chiến sĩ không phải cái gì cao sang, mà chỉ là được nhìn thấy một hạt gạo, được ngửi mùi cơm chín."
Bát cơm nghĩa tình nơi biên giới
Trong lời kể nghẹn ngào của chú, bước ngoặt của chuyến hành quân là khi tiểu đội chú tiếp cận được một bản làng nhỏ nằm lọt thỏm giữa rừng sâu. Người dân ở đây cũng nghèo xơ xác vì sự tàn phá của chế tạo diệt chủng, nhưng khi thấy bộ đội Việt Nam—những người lính tình nguyện mà họ gọi một cách trìu mến là "Bộ đội nhà Phật"—họ đã rưng rưng nước mắt.
Một bà cụ người Campuchia, da đen sạm, tóc bạc phơ, đã lặng lẽ vào góc nhà, lôi ra chiếc hũ đất nhỏ giấu kỹ dưới bao lá thốt nốt. Đó là ít gạo trắng cuối cùng của gia đình bà. Bà nhóm bếp, tự tay nấu một nồi cơm nhỏ rồi xới ra một bát cơm trắng tinh, bốc khói nghi ngút, run run đưa cho người lính trẻ nhất đội đang lả đi vì sốt rét.
"Nhìn bát cơm trắng ngần giữa cái màu xanh thẫm âm u của rừng sâu, chú cảm giác như thấy một phép màu," giọng chú Tuấn run lên. "Bát cơm ấy không chỉ cứu sống một mạng người, mà nó gói trọn cái tình người xuyên biên giới, xuyên sắc tộc. Người dân bản địa dù đói khổ nhưng sẵn sàng nhường hạt gạo cuối cùng để cứu bộ đội Việt Nam."
Những người không bao giờ gặp lại
Bát cơm được chuyền tay nhau, mỗi người chỉ dám nếm một chút để nhường cho đồng đội bị thương nặng nhất. Sức mạnh từ bát cơm nghĩa tình ấy đã tiếp thêm nghị lực để tiểu đội vượt qua cửa tử, hoàn thành nhiệm vụ bảo vệ bình yên cho vùng biên giới.
Nhưng chiến tranh khốc liệt, sau trận càn quét sau đó, có những người đồng đội cùng ăn chung bát cơm ngày ấy đã vĩnh viễn nằm lại dưới những tán cây rừng già. Bản làng ấy chú cũng chưa một lần có cơ hội quay trở lại để tạ ơn bà cụ.
Chú Tuấn quay sang nhìn tôi, ánh mắt rưng rưng đầy hoài niệm: "Bây giờ mỗi lần cầm bát cơm trắng đầy đặn trên tay, chú lại nhớ về cái bát cơm giữa rừng sâu năm ấy. Chú kể cho cháu nghe, để thế hệ các cháu biết trân trọng những điều bình dị hôm nay. Bởi đằng sau mỗi hạt gạo chúng ta ăn, đôi khi là cả một câu chuyện về tình người và xương máu của những người đã không bao giờ gặp lại."
