Những người không biến mất Chiến tranh Việt Nam

Không ai biết chính xác từ khi nào, nhưng trong làng, người ta thường nói rằng: vào những buổi chiều rất yên, nếu đứng ở cuối con đường cũ, có thể “nghe thấy” những người đã đi qua chiến tranh.

Ông Trần Văn Phúc không tin vào những điều như vậy khi còn trẻ. Ông từng là người lính, từng đi qua chiến tranh, từng chứng kiến đủ thứ để không còn dễ tin vào những điều mơ hồ.

Nhưng càng về già, ông càng hay đứng một mình.

Không phải để tìm, mà để nhớ.

Con đường trước mặt ông bây giờ đầy dấu chân của hiện tại: xe máy chạy qua, trẻ con chơi đùa, tiếng người gọi nhau. Nhưng trong mắt ông, đôi khi, một lớp khác chồng lên.

Ông thấy lại những bóng người cũ.

Không rõ ràng, không cụ thể, nhưng đủ để nhận ra.

Một người từng đi cạnh ông, hay cười, đã không trở về. Một người khác luôn đi sau cùng, mang nặng hơn mọi người, cũng không còn nữa.

“Không phải là nhìn thấy,” ông nói. “Mà là nhớ rõ đến mức tưởng như họ vẫn ở đó.”

Có lần, cháu ông hỏi:
“Ông đang nhìn gì vậy?”

Ông trả lời:
“Nhìn những người đã đi qua đây.”

Đứa trẻ nhìn theo, nhưng không thấy gì.

Ông không giải thích thêm.

Vì ông hiểu, có những thứ chỉ hiện ra với người đã từng mang nó trong lòng.

Nhiều người nghĩ rằng chiến tranh kết thúc là mọi thứ dừng lại. Nhưng với ông, nó không dừng – nó chỉ chuyển sang một cách tồn tại khác.

Trong câu chuyện.
Trong ký ức.
Trong những khoảng lặng.

Có những cái tên không còn ai gọi. Nhưng ông vẫn nhớ. Có những khuôn mặt không còn trong ảnh. Nhưng ông vẫn thấy.

“Người ta không biến mất ngay khi họ mất đi,” ông nói. “Họ biến mất khi không còn ai nhớ.”

Vì vậy, ông nhớ.

Không phải như một gánh nặng, mà như một cách giữ lại.

Chiều xuống chậm. Gió nhẹ. Con đường dần vắng người.

Ông đứng thêm một lúc nữa, rồi quay về.

Không có gì đặc biệt xảy ra. Không có bóng người hiện lên. Không có âm thanh lạ.

Chỉ là một buổi chiều bình thường.

Nhưng với ông, nó không bao giờ hoàn toàn bình thường.

Vì ở đâu đó, trong những khoảng trống giữa hiện tại, quá khứ vẫn tồn tại.

Không ồn ào.
Không rõ ràng.
Nhưng bền bỉ.

Như cách mà những người đã đi qua chiến tranh…
vẫn chưa từng biến mất.