NHỮNG NGƯỜI LÍNH NĂM XƯA VÀ HÀNH TRÌNH TRUYỀN LỬA

Trong căn nhà nhỏ ở phường Hòa Bình, ông Hoàng Đình Lô vẫn nhớ rõ từng mốc thời gian của cuộc đời binh nghiệp như một cuốn lịch không bao giờ phai. Mười tám tuổi, chàng trai quê Thanh Hóa lên đường nhập ngũ, hành quân vào Tây Nguyên rồi cùng đơn vị đi qua nhiều chiến trường, nhiều chiến dịch lớn, từ cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân năm 1968 đến mùa Xuân năm 1975. Trong câu chuyện của ông có những lần vượt sông Vàm Cỏ Đông, những tháng ngày hành quân giữa rừng sâu, những đêm gần như không ngủ và cả những khoảnh khắc đồng đội ngã xuống ngay bên cạnh mình. Ông kể không cầu kỳ, đôi khi chỉ là một vài chi tiết rất nhỏ, nhưng chính những điều tưởng như bình dị ấy lại khiến người nghe cảm nhận rõ hơn sự khốc liệt của chiến tranh và những gì một thế hệ đã phải trải qua để đi đến ngày đất nước hòa bình, thống nhất.

Nếu câu chuyện của ông Hoàng Đình Lô là những lát cắt trải dài qua nhiều chiến trường, thì ký ức của ông Đinh Công Khoa ở xã Tân Lạc lại gắn với một trong những mặt trận khốc liệt nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ. Từng chiến đấu tại Lào, sau đó trở lại Quảng Trị và trực tiếp tham gia 81 ngày đêm bảo vệ Thành cổ, ông Khoa khi ấy là chính trị viên trinh sát, vừa dẫn đường, vừa trực tiếp chiến đấu. Đó là những ngày mà mỗi bước chân đều có thể đối diện với hiểm nguy, mỗi lần rời khỏi công sự đều có thể là lần cuối cùng. Thế nhưng khi nhắc lại chiến trường, ông không kể nhiều về những gian khổ mà chỉ nói một cách bình thản về lựa chọn của người lính: đã ra trận thì không nghĩ đến chuyện quay lại. “Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh” - câu thơ ấy, với ông, không phải một khẩu hiệu được nhắc lại sau chiến tranh mà là tâm thế của cả một thế hệ đã gửi tuổi thanh xuân vào những trận chiến sinh tử vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Đi qua chiến tranh, những người lính năm xưa mang theo rất nhiều ký ức. Có người nhớ một dòng sông, một cánh rừng; có người nhớ một trận đánh, một lần thoát chết trong gang tấc; có người nhớ mãi gương mặt người đồng đội đã nằm lại mà chưa kịp trở về quê hương. Nhưng phía sau những ký ức riêng ấy là một ký ức chung của cả một thế hệ. Theo Hội Cựu chiến binh tỉnh, toàn tỉnh hiện có hơn 312 nghìn hội viên, trong đó có đông đảo hội viên từng trực tiếp tham gia các cuộc kháng chiến bảo vệ Tổ quốc, cùng hàng chục nghìn thương binh, bệnh binh và nạn nhân chất độc da cam. Mỗi con số không đơn thuần là một con số thống kê mà phía sau đó là một cuộc đời, một số phận, một câu chuyện về chiến tranh và một phần lịch sử của dân tộc.

Điều đáng quý là sau khi chiến tranh kết thúc, những người lính ấy không xem việc trở về quê hương là điểm kết thúc của một hành trình. Từ chiến trường trở về đời thường, họ tiếp tục mang tinh thần của người lính vào cuộc sống mới. Nhiều người tiếp tục công tác trong các cơ quan, đơn vị, tham gia hoạt động xã hội; nhiều người trở thành cán bộ ở cơ sở, là những người có uy tín trong cộng đồng, tích cực vận động nhân dân phát triển kinh tế, xây dựng đời sống văn hóa, giữ gìn an ninh trật tự và chung sức xây dựng quê hương. Với họ, chiến tranh và hòa bình không phải hai chặng đường tách biệt, mà là sự tiếp nối của cùng một tinh thần trách nhiệm: khi Tổ quốc cần thì lên đường, khi đất nước hòa bình thì tiếp tục góp sức dựng xây.

Đặc biệt, những năm gần đây, việc giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ đã trở thành một phần quan trọng trong hành trình “truyền lửa” của những cựu chiến binh. Họ đến các trường học, gặp gỡ đoàn viên, thanh niên, kể lại những câu chuyện mà sách giáo khoa không thể truyền tải hết bằng những con số hay mốc thời gian. Một câu chuyện về lần vượt sông trong mưa bom bão đạn, một kỷ niệm về người đồng đội đã hy sinh hay một lời dặn của người mẹ trước ngày lên đường đôi khi có sức lay động mạnh mẽ hơn hàng trang sách. Qua lời kể của những nhân chứng sống, chiến tranh không còn là một khái niệm xa xôi của lịch sử mà trở thành câu chuyện về những con người bằng xương bằng thịt, những người đã từng có tuổi trẻ, có ước mơ và cả những người thân yêu để nhớ, nhưng vẫn sẵn sàng gác lại tất cả để lên đường.

Với các cựu chiến binh, truyền lửa không phải là kể lại chiến công để nói về mình. Đó là cách họ trả món nợ với đồng đội, với những người đã không có cơ hội trở về và với thế hệ mai sau. Mỗi lần kể lại một câu chuyện chiến trường cũng là một lần họ nhắc nhớ về những người đã nằm lại; mỗi lần đứng trước học sinh, đoàn viên, thanh niên cũng là một lần họ gửi gắm mong muốn thế hệ trẻ hiểu hơn về giá trị của hòa bình, độc lập và trách nhiệm với quê hương, đất nước.

Chiến tranh đã lùi xa, những người lính năm xưa cũng đã đi qua phần lớn cuộc đời. Mái tóc đã bạc, bước chân không còn nhanh như trước, nhưng ký ức về một thời tuổi trẻ vẫn còn nguyên trong họ. Và khi những nhân chứng lịch sử ngày càng ít đi theo thời gian, những câu chuyện họ kể càng trở nên quý giá. Đó không chỉ là ký ức của riêng một thế hệ mà là những “mạch nguồn” của lịch sử, cần được gìn giữ và trao truyền.

Hành trình của những người lính năm xưa vì thế chưa bao giờ thực sự kết thúc. Họ đã từng cầm súng bảo vệ Tổ quốc, hôm nay lại cầm trên tay những câu chuyện của chính cuộc đời mình để trao lại cho thế hệ trẻ. Từ những ký ức của chiến tranh, họ gieo vào hôm nay niềm tự hào, lòng biết ơn và ý thức trách nhiệm. Để mỗi người hiểu rằng phía sau cuộc sống bình yên hôm nay là biết bao tuổi xuân đã gửi lại nơi chiến trường; và cách tri ân thiết thực nhất đối với những người đã hy sinh là biết trân trọng hòa bình, sống có trách nhiệm và góp sức xây dựng quê hương, đất nước ngày càng giàu mạnh.