NHỮNG NGƯỜI Ở LẠI TRONG KÝ ỨC

Trong hành trình thực hiện Đề án “Câu chuyện thời hoa lửa”, chúng tôi tìm đến gặp bác Trần Văn Lâm – một cựu chiến binh đã bước sang tuổi 82, hiện đang sinh sống tại địa phương.

Căn nhà nhỏ của bác nằm nép mình bên con đường làng yên tĩnh. Bác đón chúng tôi bằng nụ cười hiền, chậm rãi rót trà và nói:

“Các cháu muốn nghe chuyện chiến tranh à? Lâu rồi… nhưng bác vẫn nhớ.”

Chúng tôi bắt đầu buổi trò chuyện bằng một câu hỏi đơn giản:

– Thưa bác, cơ duyên nào đã đưa bác tham gia chiến đấu?

Bác Lâm trầm ngâm, ánh mắt hướng xa xăm:

“Ngày đó bác mới 20 tuổi. Không suy nghĩ nhiều đâu… chỉ biết đất nước đang cần, thì mình đi.”

Bác tham gia chiến đấu tại chiến trường miền Nam. Theo lời bác, đó là những năm tháng mà “mỗi ngày trôi qua đều là một sự may mắn”.

– Điều gì khiến bác nhớ nhất về những năm tháng ấy?

Bác không nhắc đến chiến công, không kể về những trận đánh lớn. Bác chỉ nói một câu rất chậm:

“Nhớ đồng đội.”

Câu trả lời ngắn, nhưng khiến chúng tôi lặng đi.

Sau một lúc im lặng, bác bắt đầu kể về một kỷ niệm mà bác nói là “không bao giờ quên”.

Đó là một đêm hành quân qua rừng. Trời tối, đường trơn, cả đơn vị di chuyển trong im lặng tuyệt đối. Bất ngờ, pháo địch dội xuống.

“Lúc đó không kịp nghĩ gì cả… chỉ biết nằm xuống và cầu mong sống sót,” bác kể.

Khi trận pháo kích kết thúc, đơn vị tổn thất nặng nề. Trong số đó có một người đồng đội rất thân với bác.

Bác dừng lại. Đôi tay siết nhẹ tách trà.

“Cậu ấy nằm ngay cạnh bác… nhưng không còn nữa,” bác nói, giọng nghẹn lại.

Chúng tôi không ai hỏi thêm. Không gian như chùng xuống.

Một lúc sau, bác tiếp tục:

“Chiến tranh là vậy đó… không báo trước điều gì.”

– Trong hoàn cảnh khó khăn như vậy, điều gì giúp các bác vượt qua?

Bác Lâm mỉm cười nhẹ:

“Tình đồng đội. Có gì ăn nấy, có gì chia nấy. Nhiều khi một miếng lương khô cũng bẻ đôi.”

Bác kể, có những lúc đói, có những lúc kiệt sức, nhưng không ai bỏ lại ai. Chính sự gắn bó ấy đã giúp họ vượt qua những ngày tháng khốc liệt nhất.

– Khi chiến tranh kết thúc, cảm xúc của bác lúc đó như thế nào?

Bác im lặng một lúc lâu, rồi nói:

“Vui… nhưng cũng buồn.”

Chúng tôi ngạc nhiên.

Bác giải thích:

“Vui vì còn sống để trở về. Nhưng buồn vì nhiều người không còn nữa.”

Câu nói giản dị, nhưng chứa đựng cả một chiều sâu của mất mát.

– Điều bác muốn gửi gắm đến thế hệ trẻ hôm nay là gì?

Bác nhìn chúng tôi, ánh mắt ấm áp nhưng nghiêm nghị:

“Các cháu bây giờ không phải cầm súng như bác ngày xưa. Nhưng phải sống sao cho xứng đáng. Đừng quên quá khứ.”

Buổi trò chuyện kết thúc khi trời đã ngả chiều. Trước khi ra về, bác Lâm nói thêm một câu khiến chúng tôi nhớ mãi:

“Những người đã mất… họ không cần gì đâu. Chỉ cần mình còn nhớ đến họ là đủ.”

 Rời khỏi căn nhà nhỏ, chúng tôi mang theo không chỉ là một câu chuyện, mà là một bài học lớn.

Lịch sử không chỉ nằm trong sách vở.

Lịch sử nằm trong những con người bình dị như bác Lâm.

Và “thời hoa lửa” – dù đã lùi xa – vẫn còn sống mãi trong ký ức của những người ở lại.

Còn chúng tôi – thế hệ hôm nay – có trách nhiệm lắng nghe, ghi nhớ và kể lại.

Để những câu chuyện ấy không bị lãng quên.

Để lòng biết ơn không chỉ là lời nói.

Mà trở thành hành động – trong cách chúng ta sống mỗi ngày.