Những nhánh sông về biển lớn

Vùng đất Hưng Long từ bao đời nay vẫn vậy, phẳng lặng và yên bình với những rặng dừa nước ôm lấy các con rạch tự nhiên đổ ra sông Cần Giuộc. Thế nhưng, ẩn sâu trong lòng đất mẹ phù sa ấy là những ký ức được viết bằng máu và nước mắt của một thời hoa lửa. Tại căn nhà mang số hiệu C4/26 ở ấp 3, có một câu chuyện lịch sử đã trở thành huyền thoại về lòng yêu nước và sự hy sinh tận cùng – câu chuyện về Mẹ Việt Nam Anh hùng Đoàn Thị Kiều cùng ba người con trai liệt sĩ của mẹ.

Mẹ Đoàn Thị Kiều sinh năm 1883, là một người phụ nữ miền Nam thuần hậu, chịu thương chịu khó. C4/26 ấp 18 chính là nơi mẹ gắn liền cuộc đời với bông lúa, củ khoai và gánh nặng cơm áo gieo neo dưới ách thống trị của thực dân Pháp. Mẹ cùng chồng chắt chiu nuôi dạy năm người con khôn lớn thành người.

Những người con trai của mẹ gồm Lê Văn Huê, Lê Văn Cầm và Lê Văn Chước lớn lên giữa tiếng sóng vỗ của dòng Cần Giuộc và tinh thần bất khuất của vùng đất Bình Chánh giàu truyền thống cách mạng. Sương gió đồng ruộng đã hun đúc nên những chàng trai có nước da ngăm đen, đôi vai vạm vỡ và một ý chí sắt đá. Khi thực dân Pháp quay lại xâm lược nước ta một lần nữa, ngọn lửa căm thù giặc đã thôi thúc những người con của mẹ dứt áo tòng quân, hiến dâng tuổi xuân cho nền độc lập của Tổ quốc.

Người con trai cả Lê Văn Huê chính là niềm tự hào, là ngọn hải đăng lý tưởng của cả gia đình. Với sự thông minh, quyết đoán và lòng quả cảm thiên bẩm, anh sớm giác ngộ cách mạng và trưởng thành nhanh chóng trong khói lửa chiến tranh. Từ một chiến sĩ du kích chân đất, anh được tổ chức tin tưởng giao phó trọng trách Chi đội phó Quân đội nhân dân Việt Nam.

Trên cương vị một người chỉ huy quân sự tài ba, Chi đội phó Lê Văn Huê luôn là cánh chim đầu đàn, trực tiếp chỉ huy nhiều trận đánh úp, phục kích đồn bốt giặc dọc theo tuyến sông nước Bình Chánh và Cần Giuộc, gây cho quân Pháp nhiều tổn thất nặng nề. Đối với hai người em Cầm và Chước, anh Huê vừa là người anh lớn thay cha gánh vác gia đình, vừa là tấm gương sáng ngời để các anh soi vào và tiếp bước.

Thế nhưng, cuộc chiến tranh khốc liệt đã cướp đi người con ưu tú ấy. Năm 1948, trong một trận chiến đấu cam go chống lại trận càn quét quy mô lớn của địch, Chi đội phó Lê Văn Huê đã trực tiếp đứng nơi đầu sóng ngọn gió. Anh chỉ huy bộ đội kiên cường đánh trả, bẻ gãy các đợt tiến công của giặc để bảo vệ an toàn cho bộ phận đầu não rút lui. Giữa làn mưa đạn dày đặc, người chỉ huy quả cảm ấy đã trúng đạn và anh dũng hy sinh.

Ngày nhận tin dữ, mái đầu mẹ Đoàn Thị Kiều như bạc trắng sau một đêm. Đứng trước bàn thờ khói hương nghi ngút của anh trai, hai anh em Lê Văn Cầm và Lê Văn Chước lặng lẽ siết chặt nắm tay, nước mắt chảy ngược vào lòng. Nỗi đau mất anh không làm họ sụp đổ, ngược lại, nó hóa thành ngọn lửa căm thù ngùn ngụt, thôi thúc họ bước tiếp con đường mà anh cả đang đi dang dở.

Ngay sau ngày giỗ đầu của anh Huê, hai anh Cầm và Chước chính thức bước vào hàng ngũ kháng chiến của xã Hưng Long. Thời điểm năm 1949, thực dân Pháp điên cuồng tăng cường càn quét nhằm nhổ tận gốc các căn cứ lòng dân của ta, đặc biệt là vùng căn cứ lõm Rạch Già. Hưng Long trở thành vùng giáp ranh nóng bỏng, nơi lằn ranh giữa sự sống và cái chết vô cùng mong manh.

Anh Lê Văn Cầm với bản tính điềm đạm nhưng quyết đoán, tham gia lực lượng du kích mật, chuyên nhiệm vụ bám đất, bảo vệ hành lang kinh tế và dẫn đường cho cán bộ đi về giữa các vùng giáp ranh. Trong khi đó, người em Lê Văn Chước lại nhanh nhẹn, mưu trí, hoạt động trong đội du kích trực diện, chuyên tổ chức những trận đánh úp quấy rối đội hình hành quân của địch. Hai anh em như hai mũi tên lao vào lòng địch, phối hợp nhịp nhàng dưới những rặng dừa nước ven sông.

Mùa khô năm 1949, quân Pháp tung một lực lượng hỗn hợp gồm lính lê dương, xe lội nước và máy bay yểm trợ càn quét vào xã Hưng Long. Trận chiến nổ ra vô cùng ác liệt dọc theo các trục rạch tự nhiên. Anh Lê Văn Cầm cùng tổ du kích bám trụ kiên cường bên một công sự đất để chặn địch. Dù lực lượng chênh lệch và đạn dược có hạn, anh Cầm vẫn bình tĩnh chỉ huy đồng đội bắn tỉa từng tên địch, bẻ gãy ba đợt tiến công của chúng. Nhưng trong một loạt đạn pháo tàn khốc của kẻ thù, anh Cầm bị thương nặng ở ngực và anh dũng ngã xuống ngay trên mảnh đất quê hương.

Ở một hướng khác của trận địa, người em Lê Văn Chước nghe tiếng súng nổ dồn dập về phía anh trai mình, lòng đau như cắt nhưng biết mình không thể rời bỏ vị trí. Nhìn thấy một cánh quân địch đang tìm cách bọc sườn bao vây tổ du kích của ta, anh Chước đã có một quyết định táo bạo. Anh ôm theo những quả lựu đạn cuối cùng, một mình băng qua bãi trống, vừa chạy vừa nổ súng đánh lạc hướng, lôi kéo toàn bộ hỏa lực của địch về phía mình để đồng đội kịp thời phản công. Một mình giữa vòng vây dày đặc, anh Chước trúng đạn và ngã xuống bên rặng dừa nước, đôi mắt vẫn hướng về phía bầu trời tự do của quê hương.

Chỉ trong một năm ngắn ngủi của mùa hoa lửa 1949, cả hai người con trai còn lại của mẹ Đoàn Thị Kiều đã vĩnh viễn nằm lại trong lòng đất mẹ khi tuổi đời còn rất trẻ. Ba vành tang trắng trong vòng hai năm là một thử thách quá nghiệt ngã đối với một người mẹ. Trái tim của mẹ Đoàn Thị Kiều đã hoàn toàn tan nát, mẹ không còn nước mắt để khóc cho các con nữa. Sự hy sinh của các con như những nhát dao cứa vào từng khúc ruột của mẹ.

Chỉ một thời gian ngắn sau khi hai người con trai út hy sinh, vào ngày 23 tháng 9 năm 1949, mẹ Đoàn Thị Kiều cũng trút hơi thở cuối cùng. Mẹ ra đi vì nỗi đau mất con quá lớn đã bào mòn chút sức lực tàn cuối cùng. Mẹ đi để được đoàn tụ với các con ở thế giới bên kia, nơi không còn bóng dáng của kẻ thù và sự chia ly.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, những vết thương chiến tranh trên da thịt của xã Hưng Long nay đã được chữa lành bằng những cánh đồng lúa chín vàng và những con đường trải nhựa thẳng tắp. Để ghi nhớ công ơn trời biển của người mẹ vĩ đại, năm 1994, Chủ tịch nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam đã truy tặng danh hiệu cao quý “Bà mẹ Việt Nam Anh hùng” cho mẹ Đoàn Thị Kiều.

Giờ đây, tại ngôi nhà cũ ở ấp 3, bà Nguyễn Thị Hiếu – cháu của mẹ – vẫn ngày ngày thay mặt gia đình chăm lo khói hương, giữ gìn truyền thống và làm giỗ cho mẹ vào ngày 23 tháng 9 hằng năm. Trên bàn thờ trang nghiêm ấy, bài vị của mẹ Kiều đặt ở chính giữa, vây quanh là bằng Tổ quốc ghi công của ba người con trai: Chi đội phó Lê Văn Huê, liệt sĩ Lê Văn Cầm và liệt sĩ Lê Văn Chước.

Tên tuổi và sự xả thân của họ đã tạc vào dáng đứng của quê hương Hưng Long vinh quang, trở thành ngọn đuốc soi đường cho các thế hệ mai sau về lòng yêu nước và tinh thần quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh. Mảnh đất Hưng Long, Bình Chánh hôm nay đã có nhiều đổi thay, nhưng câu chuyện về người mẹ, những người con đi mãi không về bên dòng Cần Giuộc năm ấy sẽ mãi là một phần máu thịt, là bản hùng ca bất tử được lưu truyền đến muôn đời sau.