Những nụ cười nở hoa trong khói lửa của Tiểu đoàn 3TNXP
Trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước gay go và ác liệt nhất, Ngầm Khe Giao được xem là "tọa độ chết" trên tuyến đường chiến lược huyết mạch. Nơi đây mỗi mét đất, mỗi ngọn cỏ đều thấm đượm mồ hôi, máu và nước mắt của hàng ngàn đoàn viên, thanh niên xung phong tuổi đời mới mười tám, đôi mươi. Tôi còn nhớ như in mùa hè rực lửa năm ấy, khi cái nắng miền Trung như thiêu như đốt, hòa cùng khói bom mù mịt từ những đợt oanh tạc liên hồi của máy bay B-52 và B-57 địch. Bầu trời không lúc nào ngớt tiếng gầm rú chói tai.
Nhiệm vụ của Tiểu đoàn 3TNXP chúng tôi lúc bấy giờ là bám cầu, bám đường, san lấp hố bom, thông tuyến cho các đoàn xe tải chở lương thực, vũ khí, khí tài hướng về chiến trường miền Nam ruột thịt. Ban ngày máy bay địch đánh phá dữ dội, cày xới mặt đường thành những hố sâu hun hút, nham nhở đất đá; ban đêm, khi khói bom vừa tạm tan, tiếng cuốc, tiếng xẻng của chúng tôi lại rộn ràng vang lên. Nhát cuốc bổ xuống nền đá hộc nổ ra những tia lửa sáng rực trong đêm tối – đó chính là nguồn gốc của cụm từ "thời hoa lửa" mà thế hệ chúng tôi mang theo suốt cuộc đời. Chúng tôi làm việc trong bóng tối, chỉ phân biệt nhau qua tiếng nói, qua nhịp thở gấp gáp và tiếng sắt thép va đập vào đá núi.
Bài học sâu sắc nhất trong cuộc đời tôi là vào một đêm mưa rừng xối xả. Lúc đó, mưa bom bão đạn dội xuống liên tục, bùn lầy ngập ngang ống chân. Đồng đội tôi, một người bạn rất thân cùng quê, vừa đào xong một đoạn rãnh thoát nước, định vuốt mặt nghỉ tay thì máy bay địch bất ngờ quay lại thả bom chùm. Tôi lao vội xuống hố gác, còn bạn ấy bị vùi lấp dưới đống đất đá ngổn ngang. Khi chúng tôi cào cấu bằng tay trần bới được bạn ấy ra, đôi bàn tay gầy gò vẫn nắm chặt chiếc xẻng, trên ngực áo là lá thư viết dở gửi về cho gia đình. Bức thư ấy chưa kịp dán tem, mực tím nhòe đi vì nước mưa và máu, dòng chữ cuối cùng ghi vội: "Mẹ ơi, con và các chị em ở Ngầm Khe Giao vẫn khỏe, đường rải nhựa đến đâu là xe vào Nam đến đó, mẹ yên tâm chờ ngày toàn thắng con về...".
Sự hy sinh của đồng đội không hề làm những người lính Tiểu đoàn 3TNXP chúng tôi nao núng hay sợ hãi. Ngược lại, nó biến thành ngọn lửa căm thù ngùn ngụt và ý chí sắt đá, quyết tâm bảo vệ tuyến đường bằng mọi giá. Chúng tôi làm việc xuyên đêm, không nghỉ ngơi, tay phồng rộp, rướm máu, đôi vai trĩu nặng đất đá nhưng miệng vẫn cất cao tiếng hát: "Đời thanh niên có sợ chi gian khổ, đường ta đi rộng mở tương lai". Giữa ranh giới mong manh giữa sự sống và cái chết, tinh thần đồng chí, đồng đội trở thành điểm tựa vững chắc nhất, thiêng liêng nhất. Chúng tôi chia nhau từng ngụm nước suối đục ngầu, từng nửa cái lương khô nhạt thếch, nhường nhau tấm nilong che mưa, che mảnh bom.
Mỗi khi nhớ lại những năm tháng thanh xuân bám trụ tại Ngầm Khe Giao, tôi không cầm được nước mắt. Những kỷ niệm ấy không chỉ là quá khứ đơn thuần, mà là một phần xương máu, là nhịp đập trái tim của tuổi trẻ cả một thế hệ. Hàng vạn thanh niên đã để lại tuổi thanh xuân rực rỡ nhất nơi rừng sâu núi thẳm. Thế hệ trẻ hôm nay được sống trong hòa bình, tự do, được cắp sách đến trường cần hiểu sâu sắc rằng, mỗi con đường các em đang đi, mỗi thành quả đất nước đang có đều được đánh đổi bằng tuổi trẻ, bằng máu và sự hy sinh thầm lặng của vô vàn những con người như thế. Hãy sống sao cho xứng đáng với những người đã ngã xuống!
