Những phẩm chất cao đẹp của Lê Quý Đôn

Lê Quý Đôn (1726 – 1784), hiệu là Quế Đường, là một danh thần thời Lê trung hưng và được vinh danh là "Nhà bác học lớn nhất của Việt Nam thời phong kiến". Tổ chức UNESCO đã chính thức thông qua nghị quyết vinh danh và cùng tham gia kỷ niệm 300 năm ngày sinh của ông vào năm 2026. Bên cạnh một trí tuệ siêu phàm, ông còn tỏa sáng rực rỡ bởi những phẩm chất đạo đức, nhân cách cao đẹp của một bậc sĩ phu chân chính:

1. Tinh thần thực học và khát vọng học tập suốt đời

Lê Quý Đôn là biểu tượng lớn nhất của tinh thần hiếu học, nghiên cứu sâu và học hỏi không ngừng.

• Vượt qua sự kiêu căng: Thuở nhỏ dù nổi tiếng là "thần đồng" và đỗ đầu cả ba kỳ thi (Giải nguyên, Hội nguyên, Bảng nhãn), khi nhận ra tri thức nhân loại là vô tận, ông đã từ bỏ tính kiêu ngạo để dốc lòng học hỏi.

Giữa chốn quan trường nhiều biến động của thời Lê - Trịnh, Lê Quý Đôn luôn lấy nỗi niềm lo nước thương dân làm lẽ sống.

• Lấy dân làm gốc: Ông là nhà tư tưởng lớn đề cao vai trò của nhân dân, coi "dân là gốc của nước", luôn nhấn mạnh trách nhiệm của người cầm quyền trong việc chăm lo đời sống, lắng nghe nguyện vọng của trăm họ.

3. Người thầy mẫu mực, tận tụy vì sự nghiệp giáo dục

Trong vai trò là một nhà giáo (từng làm Tư nghiệp Quốc Tử Giám), ông luôn hết lòng truyền đạt kiến thức và bồi dưỡng nhân cách cho thế hệ sau.

• Giáo dục toàn diện: Ông khuyến khích học trò học tập chăm chỉ đi đôi với tư duy độc lập, sáng tạo, không rập khuôn.

4. Bản lĩnh của một vị quan mẫn cán, thanh liêm, chính trực

Đảm nhiệm rất nhiều chức vụ quan trọng trong triều đình từ văn hành chính, giáo dục đến luật pháp, ngoại giao, ông luôn bộc lộ phẩm chất của một nhà quản trị liêm chính và vô cùng trách nhiệm.

• Ông chủ trương kết hợp đức trị với pháp trị, đòi hỏi sự công minh và tính nêu gương, nghiêm túc từ đội ngũ quan lại.