NHỮNG TIA CHỚP TRÊN ĐỒI ĐỘC LẬP NĂM XƯA

15 giờ 25 phút ngày 14/3/1954.

Trời vẫn mưa rì rầm, mây đen nặng sẫm như phủ kín cả cánh rừng già chỉ cách đồi Độc Lập chừng hai cây số, nơi ém quân của Đại đội Tô Văn, thuộc Tiểu đoàn 29, Trung đoàn 88, Đại đoàn 308. Đại đội trưởng Đào Đình Sung và chính trị viên Cát Trình vừa đi nhận nhiệm vụ về, cả hai chui nhanh vào lán, tấm vải dù xanh cũ không đủ sức che mưa, dính bết vào lưng áo. Cởi tấm dù ra rũ mạnh cho bớt nước, anh nói nhanh với cậu liên lạc:

- Báo họp Ban chỉ huy Đại đội mở rộng.

- Rõ! - Tiếng cậu liên lạc từ phía sau.

Hai người lau vội tấm liếp được kê trên mấy thân gỗ làm sàn nghỉ. Cát Trình quay sang Đào Đình Sung:

- Bản đồ đâu?

Nói là bản đồ nhưng thực ra chỉ là một tờ giấy to được vẽ vội vã đường ngang ngõ tắt và hình dáng khu đồi Độc Lập. Đặt tờ giấy cẩn thận xuống mặt liếp, Sung xoa xoa hai tay vào nhau đứng trầm ngâm ngắm kỹ địa hình toàn cảnh trận địa và liên hệ với những gì mình đã quan sát thực địa. Chính trị viên Phó Thế Nghiệp, các trung đội trưởng vội vã vào lán. Cát Trình gật đầu chào, nói luôn:

- Thời gian còn rất ít, ta họp Ban chỉ huy Đại đội mở rộng triển khai nhiệm vụ chiến đấu. Các đồng chí ạ! Tiếp tục phát huy thắng lợi của Him Lam, trong khi quân địch còn hoang mang, mất tinh thần, đêm nay ta đánh thẳng vào Độc Lập. Lực lượng chủ công là Trung đoàn 88 của ta đánh vào phía Đông Nam quả đồi. Phía Đông Bắc có sự phối thuộc của Trung đoàn 165 của Đại đoàn 312. Phía sau có sự hỗ trợ của hoả lực pháo 105, 120, cối của Đại đoàn 351. Yêu cầu của trên là giải quyết gọn trong đêm nay cứ điểm Độc Lập này. Các đồng chí lại gần đây, đồng chí Đào Đình Sung sẽ phổ biến phương án tác chiến.

Trình nhìn Sung, Sung nhìn anh em một lượt, miệng khẽ cười:

- Ướt thế này ta đứng cho tiện nhé. Song yêu cầu mọi người phải nắm chắc nhiệm vụ của mình để về triển khai tới các trung đội, phân đội.

Anh nhìn xuống tấm bản đổ, bàn tay phải chỉ theo lời nói:

- Đây là toàn cảnh đồi Độc Lập và hướng tiếp cận hào xuất kích. Tóm tắt thế này, đồi Độc Lập là một quả đồi đứng chơ vơ một mình, khá lớn. dài gần 700 mét, rộng hơn 200 mét, có những mỏm đồi địch sử dụng làm tháp canh, đài quan sát, lô cốt, lỗ châu mai. Toàn bộ cây cối trên đồi đã bị phạt trụi, nơi đây địch khống chế toàn bộ ngoại vi và con đường đi Lai Châu, Mường Thanh. Lực lượng địch trên đồi Độc Lập có một tiểu đoàn Âu Phi và một đại đội lính ngụy. Hoả lực địch có 4 pháo 120 li và luôn được pháo binh từ Mường Thanh, Bản Kéo, Hồng Cúm hỗ trợ. Độc Lập chính là trọng điểm của phân khu Bắc, cũng là cánh cửa thép bảo vệ Trung tâm Mường Thanh vì vậy hệ thống phòng ngự của địch ở đây rất kiên cố. Tháp canh, lỗ châu mai, lô cốt từ các cao điểm hỗ trợ cho nhau, cùng với hệ thống chiến hào phản kích vững chắc. Phía trước địch bố trí hệ thống hàng rào thép gai bao quanh đồi, dày đặc. Như vậy tấn công đánh chiếm đồi Độc Lập là một nhiệm vụ rất khó khăn nên Trung đoàn 88 của ta được cấp trên tin tưởng giao cho mũi chủ công. Trung đoàn giao cho Tiểu đoàn 29 và Đại đội Tô Văn của chúng ta trực tiếp đánh thẳng lên Trung tâm cứ điểm Độc Lập.

- Anh dừng lại nhìn mọi người hồi lâu rồi chuyển giọng như ra lệnh.

- Đại đội phân công: Tôi chỉ huy chung, đi cùng B|. Đồng chí Cát Trình đi cùng B₂ và B₃ đồng chí Thế Nghiệp. Các trung đội tấn công theo vị trí mũi tên này và đơn vị bộc phá giao cho đồng chí Thế Nghiệp trực tiếp chỉ huy. Yêu cầu sau lệnh phát hoả 10 phút cửa đột phá khẩu phải được mở. Tất cả rõ chưa?

- Rõ! - Mọi người xung quanh anh ưỡn thẳng người cùng hô to.

Giọng Đào Đình Sung hạ xuống trầm ấm hơn:

- Các đồng chí về cho anh em chuẩn bị đúng theo yêu cầu tác chiến. Khẩu phần bữa chiều tăng gấp rưỡi. Đúng 17 giờ tập trung. Có đồng chí nào cần hỏi thêm gì không?

- Rõ! - Tất cả lại đồng thanh:

- Các đồng chí nghỉ đi.

Họ bắt tay nhau trong nụ cười ấm áp.

Sau khi mất Him Lam, một bộ phận tàn quân địch rút chạy về Độc Lập cùng lực lượng ở đây tập trung phòng thủ. Pháo địch bắn liên tục, dữ dội khu ngoại vi và các cánh rừng mà chúng nghi có bộ đội ta tập kết, mặc cho trời mưa ngày càng to hơn. Đã có thương vong ở một số đơn vị.

17 giờ, tại gốc cây si già Đại đội Tô Văn đã tập hợp đầy đủ, sau khi truyền đạt mệnh lệnh chiến đấu, liếc nhìn đồng hồ lần nữa, Đại trưởng Đào Đình Sung đứng thẳng người hô dõng dạc:

- Theo phương án tác chiến! Xuất kích.

Cả Đại đội chuyển động. Bóng tối đã ập xuống từ lúc nào, có tiếng ai trong đoàn quân:

- Chú ý cự li.

- Kìa! Quấn lại áo mưa cho bộc phá đi kẻo ướt.

- Nào! Ai còn áo mưa, áo tơi chuyển cho bộc phá.

Tiếng loạt soạt cởi áo mưa.

Họ lặng lẽ vượt qua một suối nhỏ ngay bìa rừng nước đã đục ngầu và đang dâng cao, rồi qua một vạt đất đá lởm chỏm đầy búi đùm đũm gai móc rách áo, rách quần để đến một tràn ruộng bỏ hoang. Tiếng Sung hô không to nhưng chắc như búa:

- Theo Trung đội 1 !.Tất cả chạy.

Tiếng lóc cóc của vũ khí, quân trang va vào nhau, tiếng ì oạp của những bước chân trên ruộng lầy. Một loạt đạn pháo nổ ngay phía trước, bùn đất rơi rào rào.

- Chạy nhanh lên! - Tiếng Cát Trình hô gấp - Vượt qua làn pháo tiếp theo.

Họ chạy được hơn hai chục bước thì loạt pháo nổ cấp tập ngay phía sau lưng.

- Báo cáo! Có người bị...

- Mấy?

- Bốn ạ.

- Chuyển về hậu cứ! Tiếp tục tiến lên.

Lại có tiếng rì rầm:

- Tuột mẹ hết dép rồi.

- Chạy đi! Tuột cả quần cũng phải chạy - Rồi tiếng cười rúc rích:

Được hơn một trăm mét nữa họ ào xuống chiến hào đã được đào từ hôm trước, người ngồi, người nằm sấp, nằm nghiêng thở gấp, tay ôm chặt súng. Tất cả đã nằm gọn trong chiến hào xuất kích dưới chân đồi Độc Lập. Mờ mờ phía trước là hệ thống hàng rào thép gai bùng nhùng của địch. Khẩu lệnh truyền theo chiến hào:

- Kiểm tra vũ khí. Bảo vệ tốt bộc phá. Chờ lệnh tiến công.

- Trung liên, đại liên Mác Xim, Bazôka chiếm lĩnh vị trí.

Chính trị viên phó Thế Nghiệp lặng lẽ bò, lách qua lưng từng chiến sĩ kiểm tra, nhắc nhở, khắp người anh bê bết bùn đất, ướt sũng. Anh dừng lại nơi các chiến sĩ bộc phá tập kết, nhổm lên một chút, tay bám vào vai tiểu đội trưởng Nguyễn Xuân Trình, anh hỏi:

- Bộc phá ổn chứ?

- Báo cáo! Ổn cả ạ.

Còn tổ 2? - Nghiệp quay sang người bên cạnh.

- Báo cáo! Anh Cấp đã hi sinh. Tôi tiểu đội phó Lê Trí Tuệ đợi lệnh.

Nghiệp lặng đi một lát nén một hơi thở dài, ra lệnh:

- Cậu chỉ huy tiểu đội.

- Báo cáo! Rõ.

- Còn tổ 3? - Nghiệp lại hỏi.

- Ổn cả ạ. Sẵn sàng đợi lệnh ạ - Tiểu đội trưởng Trần Ty báo cáo.

- Tốt.

Hai cánh tay Nghiệp kéo mọi người vào sát anh, rồi anh hất hàm về phía trước:

- Đúng hướng nhé. Lấy mép mỏm đồi xa xa kia làm chuẩn. Dài đấy. Hơn 100 mét. Đủ bộc phá chứ?

Tuệ rất tự tin:

- Chấp nó 300 mét ạ.

Ty hùa theo:

- Còn đủ tặng cho mỗi lỗ châu mai kia một quả ạ.

- Mấy giờ thì phát hoả hả anh? - Tiếng cậu Lý hỏi nho nhỏ.

- Chờ pháo binh ta áp đảo nó đã. Sau đó là của các cậu.

- Bao giờ pháo binh dọn đường ạ?

- Liên lạc vừa cho biết họ chưa tiếp cận được vị trí.

- Sao thế ạ?

- Không sao cả. Bình tĩnh chờ.

Một loạt pháo sáng của địch soi mờ khắp trận địa. Rồi hàng loạt đạn từ các lô cốt. chỗ đạn từ lỗ châu mai bắn chéo cánh xẻ, chằng chịt như che kín cả mặt đồi. Đạn bay sàn sạt qua đầu. qua vai mọi người, đạn cày tung đất ngay trước mặt. Lại cả pháo từ Mường Thanh, Hồng Cúm cũng bắn hỗ trợ sang, chẳng hiểu cỡ gì mà quả đạn nổ rung mặt đất, bùng lên một khối lửa ghê gớm. Tưởng nó bắn vài loạt thôi chứ ai ngờ cứ như vãi đạn không bao giờ hết. Đã có những loạt pháo nổ cày tung chiến hào. Trung đội 2 đã bị thương vong nặng. Trung đội 1 hy sinh hai xạ thủ và một trung liên gãy đôi. Cậu liên lạc bị thương, khóc thút thít như trẻ con: “Mày bắn gãy chân bố mày rồi...”. Mệnh lệnh được truyền đi khắp chiến hào: “Ẩn nấp tốt. Bảo vệ khí tài. Chờ lệnh”.

Mười hai giờ đêm đã qua đi, rồi một giờ, một rưỡi mà pháo binh ta vẫn yên lặng. Đến lúc này cả Trình, Sung, Nghiệp cũng đã sốt ruột, chẳng hiểu ngoài ấy thế nào, kế hoạch phối thuộc bàn kỹ đến như thế rồi, hai mươi hai giờ kia mà? Các ông có hiểu cho cái cảnh nằm sát chiến hào địch, đạn bắn ra bỏng lưng, mát gáy, mỗi phút như dài hàng giờ không? Thần kinh có bằng thép cũng phải căng lên ấy chứ. Chợt có tiếng ồn ào phía bên trái rồi tiếng ai nho nhỏ: “Bọn Mác Xim! Bọn Mác Xim rồi”. Chính trị viên phó Thế Nghiệp bò nhanh đến nơi ấy. Đến gần anh thấy một chiến sĩ đang bị mấy chiến sỹ đè chặt xuống lòng hào, người thì: “Bình tĩnh! Bình tĩnh lại đi. Đừng kêu nữa”. Người thì cố la trong sự kiềm chế của những bàn tay đồng đội: “Bắn đi! Bắn đi! Cho tôi bắn nó. Cứ để nó bắn chết dần anh em tôi à. Cho tôi bắn...”. Nghiệp hiểu ngay, anh lao tới ôm chặt lấy đầu người chiến sỹ:

- Các cậu buông ra. Toán! Mình đây! Nghiệp đây! Đừng kêu nữa.

- Anh Nghiệp! Anh Sung! Cho bắn đi! Bắn đi. Tôi không đợi được nữa rồi.

- Cứ bình tĩnh - Nghiệp xiết chặt đầu anh ta vào ngực - Mình - Sẽ bắn, sẽ bắn Toán ạ. Song phải chờ, phải chờ đã. Kiên trì tí nữa, cậu có nghe tớ nói không? Bình tĩnh lại. Đúng rồi! Đúng rồi! Thế... thế. Thở đều đi, thở sâu vào là bình tĩnh thôi mà. Được rồi! Được rồi! Nước đâu? Nước đâu?

Người xạ thủ Mác Xim đã yên dần, hớp từng hụm nước trong bi đông từ tay Nghiệp đang đổ nhẹ vào miệng, đầu anh nằm gọn trong lòng Nghiệp. Tất cả thở ra nhẹ nhõm.

Nghiệp nói như với tất cả:

- Không còn lâu đâu, ít phút nữa chúng ta sẽ được xả đạn lên đầu thù. Các bạn ạ! Bình tĩnh chờ thời cơ là đã thắng một nửa rồi. Ta tuyệt đối tin tưởng vào kế hoạch của cấp trên. Nào! về vị trí đi. Thấp đầu xuống. Mệnh lệnh lúc này là chờ đợi, rõ không.

- Rõ! - Vài tiếng nho nhỏ quanh anh đáp lại.

Lại chờ. Hàng trăm con tim trong chiến hào vẫn lặng lẽ dưới làn lửa đạn cùng những tiếng nổ sấm sét của kẻ thù. Hai rưỡi, rồi ba giờ sáng rồi, không nhẽ phải rút về hay sao? Ba giờ mười lăm, bỗng phía sau có tiếng nổ “Bục”, “Bùng”; “Bục... Bùng” rồi phía trước là những tiếng nổ liên tiếp khắp mặt đồi, sát phía phòng ngự của địch. Cả chiến hào cùng òa lên nho nhỏ: “Đánh rồi. Pháo ta đánh rồi”. Tiếng pháo của ta nổ cấp tập, cả đỉnh đồi Độc Lập như lắc lư, chao đảo cùng những tiếng nổ, cùng những khói lửa bùng lên dữ dội. Pháo địch lặng dần. Những làn đạn chéo cánh xẻ của địch cũng trùng lại. Pháo ta như quét dần, quét dần từ dưới lên trên đỉnh đồi, tới đâu các hoả lực địch như tắt lịm tới đấy. Quan sát kỹ diễn biến. Nghiệp nhắc anh em:

- Sẵn sàng chưa? Pháo chuyển làn là ta xông lên nhé. Tổ 1 chuẩn bị.

Pháo ta quét lại một lần nữa rồi như cố định trên đỉnh đồi. Hoả lực bắn thẳng của bộ binh ta đã khai hoả, tiếng trung liên, đại liên Mác Xim, Bazôka hoà lẫn ĐKZ xối xả nhả đạn vào phía kẻ thù. Chớp thời cơ, Nghiệp hô to:

- Tổ 1! Lần lượt xuất kích.

Nguyễn Bá Trình ôm quả bộc phá ống lao lên như một mũi tên. Luồn sâu quả bộc phá dưới mép hàng rào đầu tiên, anh giật nụ xoè và lao nhanh trở lại. Vừa kịp nằm xuống chiến hào thì một tia chớp và tiếng nổ lớn. Bùn đất còn đang rơi lộp bộp thì Nghiệp lại hô:

- Nguyễn Đoàn! Tiến lên.

Đoàn ôm bộc phá lao lên. Lại ánh chớp và tiếng nổ, hàng rào bị phanh ra một lối rộng, lồi lõm.

- Trần Như! Tiến - Nghiệp lại hô.

Cứ như thế những tia chớp liên tiếp loé lên hất tung hàng rào thép gai của địch. Vũ Đình Việt là bộc phá viên cuối cùng của tổ, vừa lao lên thì tổ 2 đã tiếp cận sẵn sàng. Sao Việt chưa nổ? Lâu thế? Chậm quá rồi. Vẫn không nổ. Nghiệp giật giọng:

- Tổ trưởng tổ 2 lên giúp Việt! Số 1 lên đi.

Bộc phá viên Lục lao lên. Mùi tổ trưởng cũng vụt theo. Đạn địch cày tung đất ngay chân anh. Được vài chục mét thì cả hai gặp Việt đang nằm sấp, người đè lên quả bộc phá ấy. Mùi vội lật Việt lên, người Việt mềm oặt, anh kéo hai tay Việt lên vai mình cõng Việt chạy quay lại. Lục lao lên phía trước. Luồn sâu quả bộc phá dưới gầm hàng dây thép, giật nụ xoè rồi anh lao trở lại. Hàng rào lại bị xé rộng sau tiếng nổ lớn...

Lợi tổ 3 tiếp tục lao lên đặt bộc phá, giật nụ xoè rồi lao trở lại không có tiếng nổ. Lợi bật dậy, quay lại, miệng hô to:

- Bộc phá chưa nổ. Em kích bằng lựu đạn.

Đúng thật! Quả bộc phá vẫn nằm yên. Lợi chắp hai quả lựu đạn chày áp vào bộc phá, anh tháo luôn hai dây dày buộc chặt, kiểm tra lại lần nữa vị trí kích nổ, anh giật nụ xoè lựu đạn rồi khom mình chạy như mũi tên bay, đếm đến câu thứ sáu thì anh lao xuống một hố lõm nằm như con thằn lằn, hai tay miết chặt xuống đất. Một tiếng nổ lớn, mảnh bay sàn sạt qua lưng, lạnh gáy. Chưa kịp bò dậy đã thấy bộc phá viên tiếp theo lao lên.

Địch như đã phát hiện được hướng đột phá khẩu, chúng bắn xối xả về hướng này. Hai chiến sĩ đã hi sinh ngay từ những bước chạy đầu tiên. Nguyễn Văn Ty, Tiểu đội trưởng Tiểu đội 3 ôm cả hai quả lao lên. Luồng đạn như vây kín quanh anh, anh vẫn chạy. Tới hàng rào, anh nằm áp sát, đẩy cả hai quả bộc phá theo một hàng dọc sau khi giật nụ xoè, anh chạy như ma rừng và lao nhanh xuống hào. Hai tiếng nổ dữ dội cùng những ánh chớp. Cường lại lao lên. Một tiếng nổ lớn nhưng không thấy Cường trở lại. Kỷ vọt lên, chạy tới vị trí rào thì gặp Cường đang nửa nằm nửa ngồi trên khối bùng nhùng thép gai, tay phải, chân phải không còn, đầu anh một vết vỡ hoác. Kỷ hiểu ngay là đã trúng đạn địch nhưng Cường đã cố gắng dùng sức lực cuối cùng đưa bộc phá vào vị trí giật nụ xoè và anh trút hơi thở cuối cùng. Kỷ ôm người đồng đội lết trở lại, đặt nhẹ xuống một hố nhỏ, anh quay lại luồn bộc phá và giật nụ xoè. Anh lao lại nằm úp lên thi thể Cường, miệng thổn thức:

- Tôi... tôi sẽ trả thù cho anh.

Tiếng nổ đến lép ngực, đất đá rơi rào rào khắp người, chiếc mũ nan bọc vải bạt trên đầu anh bay đâu mất. Anh xốc người chiến binh lên lưng, kịp tránh bộc phá viên vừa lao lên, cứ thế anh khom khom chạy về chiến hào.

Chiến sỹ bộc phá vừa nhào vào lòng hào thì tiếng bộc phá nổ, anh với cả hai tay níu lấy cổ Nghiệp nói trong hơi thở:

- Báo cáo! Cửa đã mở hết.

- Hết rồi? - Nghiệp hỏi lại.

- Vâng! Quả của tôi nữa là sạch quang.

Nghiệp quay lại phía sau hô lớn.

- Tổ kiểm tra! Tiến lên.

Tuệ, Trình ôm bộc phá cùng hai chiến sỹ ôm hai chiếc thang nhỏ lao lên khỏi công sự, băng băng chạy lên phía trước. Một chiến sĩ cầm thang bỗng khựng lại, hậc lên một tiếng, ngã lăn mấy vòng, thang văng một phía. Tuệ chồm tới lật anh lên, cả mặt và ngực người chiến sỹ ướt đẫm máu, miệng Tuệ thốt lên:

- Trời ơi! Hy sinh rồi.

Đặt người chiến binh xuống, anh ôm chiếc thang vừa chạy vừa gạt những đầu dây thép gai sang hai bên, đuổi theo đồng đội. Cả ba gặp nhau ở cuối đột khá khẩu, yên tâm con đường mở đã sạch quang, anh nói nhanh:

- Các cậu nằm đây quan sát, mình về báo cáo.

Anh nhào xuống dốc, những luồng đạn nhằng nhịt như đuổi theo anh. Nhận được báo cáo, đại trưởng Trình rút súng ngắn chĩa thẳng lên trời nổ ba phát liền. Ba quả pháo hiệu bay vút lên không trung, cũng là lúc tiếng kèn đồng xuất trận nổi lên và hàng trăm tiếng hô:

- Xung phong! Xung... phong.

Toàn đại đội Tô Văn bật dậy cùng tiếng kèn và tiếng hô, tiếng thét trả thù cho đồng đội đã hi sinh. Phía trước tiếng lựu đạn cấp tập, bộc phá nổ bật họng các lô cốt, lỗ châu mai. Cát Trình dẫn trung đội chạy vòng sang trái. Đình Sung dẫn đơn vị chạy chéo sang phải. Mũi của Nghiệp nhằm thẳng đỉnh Độc Lập xông lên. Trung liên, đại liên, súng lớn chiếm lĩnh vị trí xả đạn vào các ụ hoả lực của địch, hỗ trợ cho bộ binh. Tất cả hiệp đồng đẩy lùi quân địch vào hệ thống phòng ngự cuối cùng trên mỏm đồi. Những tên không chạy kịp vội ném súng nằm bẹp xuống đất mà hai tay vẫn chới với giơ lên, có tên đầu chui vào hầm ếch nửa thân sau chồi ra ngoài, súng ném lên bờ rào, lại có thằng quì sụp xuống đất cúi đầu tay vái lia lịa. Sung hô to.

- Thằng nào hàng, tha cho nó. Nhằm thẳng hầm chỉ huy! Tiến lên.

Cánh của Nghiệp và của Cát Trình đã áp sát hệ thống phòng ngự cuối cùng. Trình chỉ tay cho Bazoka:

- Dập tắt những hoả điểm kia đi.

Những tiếng nổ lớn, hoả điểm địch câm bặt.

- Xung... phong... - Trình bật dậy.

Bóng các chiến sỹ phía sau ào lên cùng những tiếng thét át cả tiếng súng. Họ nhào vào công sự địch thì không còn sự kháng cự nào. Gặp cánh quân của Đại trưởng Sung, Cát Trình nói nhanh đến lạc cả giọng:

- Bắt sống bọn chỉ huy! Không cho thằng nào thoát.

Chợt phía sau có tiếng ai.

- Báo cáo! Chính trị viên Thế Nghiệp bị thương nặng...

Đứng sững lại, Sung quát:

- Ai! Cậu Nghiệp à?

- Vâng ạ! Anh Thế Nghiệp ạ! Bị nặng lắm.

- Gọi cứu thương chăm sóc ngay, còn lại tiến lên.

Phía xa có tiếng ai kêu to:

- Có địch! Có địch.

Rồi tiếng Cát Trình:

- Chú ý! Không bắn! Địch đầu hàng.

Đào Đình Sung cũng vừa chạy tới, tất cả chững lại khi thấy phía trước chiến hào những tên Pháp cao to đứng nhấp nhô, hai tay giơ cả lên trời, phía trước có một tên buộc một tấm vải trắng vào đầu chiếc gậy giơ lên rất cao. Có ai đó phía sau Cát Trình quát lớn.

- Hô lê manh!

Cả khối lính Pháp giật mình giơ tay lên cao hơn. Một số bộ đội ta đã nhảy từ bờ chiến hào chĩa nòng súng và lòng căm giận vào lũ giặc...

Thế Nghiệp nằm trong cáng thương nhưng đầu óc đang hướng cả về đỉnh đồi. Tiếng súng thưa dần và lặng hẳn. Chợt có tiếng:

- Thủ trưởng Nghiệp ở đâu?

Rồi Nghiệp liên lạc xô mạnh vào cáng vì chạy quá đà, miệng líu cả lưỡi:

- Báo cáo anh! Đại trưởng Sung cho em về báo tin, ta đã chiếm xong đồi Độc Lập, bắt sống toàn bộ quân địch, trong đó có viên trung tá chỉ huy ạ.

Nghe đến đây Nghiệp thở ra một hơi dài nhè nhẹ, đầu nặng trĩu, mắt tối sầm, anh như được bay vút lên không trung, đầu nghiêng về một phía.

Trời đã hết mưa từ lúc nào. Xa xa vừng đông đã hửng.

*

* *

Ra khỏi cổng Ban chỉ huy quân sự thành phố Yên Bái, lòng đầy phấn trấn, ông Cát Trình đến thẳng nơi cần tìm theo địa chỉ được hướng dẫn. Tần ngần đứng trước một ngõ cụt, ông chợt nghe thấy tiếng hỏi:

- Bác cần tìm ai ạ?

Rồi một người đàn ông tóc bạc trắng, nước da hồng hào, dáng nhanh nhẹn cùng nụ cười cởi mở, để lộ đôi hàm răng trắng vẫn đẹp chẳng kém gì thanh niên, bước ra.

Ông Cát Trình nhỏ nhẹ:

- Bác làm ơn chỉ dùm nhà bác Đặng Ngọc Chi với ạ.

- Tôi là Chi đây. Mời bác vào nhà.

Ông Chi bắt tay người khách lạ và cả hai cùng bước vào nhà.

Ông Cát Trình thoáng nghĩ: “Nhà của ông chính trị viên sư đoàn đây ư?”, vẫn nhà gỗ cột tròn, bạc phếch, lỗ chỗ mọt xung quanh, lá cọ mòn sắp trông thấy cả mặt trời...

- Mời bác ngồi - Hiểu ý ông khách, ông Chi như thanh minh - Có chỗ chui ra chui vào cho hai vợ chồng già là tốt rồi bác ạ. Các cháu nó cứ bảo bán đi, ra ở với chúng nó song mình thì nghĩ khác, đây là kỷ niệm mồ hôi sức lực của mình, làm sao bỏ được, phải thế không bác?

- Không dám, Bác cứ dạy. - Người khách lạ xoa xoa hai bàn tay vào nhau rồi ngồi xuống ghế - Báo cáo với Bác! Tôi là Cát Trình, người Yên Bái cũ, sau kháng chiến chống Pháp thắng lợi, tôi xây dựng gia đình và ở lại Phú Thọ. Nay đã nghỉ hun. Tôi biết ở quê ta có thành lập “Câu lạc bộ chiến sỹ Điện Biên” nên muốn trở lại tìm đồng đội cũ. Được Thành đội giới thiệu đến bác, họ bảo bác là Trưởng ban liên lạc câu lạc bộ...

Không giấu nổi niềm vui khi lại biết thêm một chiến binh đã một thời ở Điện Biên Phủ, bác Chi đứng dậy chìa cả hai bàn tay nắm chặt tay ông Cát Trình, rồi họ ôm chầm lấy nhau:

- Ông ở Sư nào?

- 308 đây.

- Trời ơi! Cùng rồi. E84 đây.

- Tôi 88.

- Chà! Chủ công! E88 chủ công bắt sống bọn chỉ huy Độc Lập...

Sau những lời thăm hỏi, ông Chi vào thẳng công việc:

- Yên Bái ta góp vào chiến dịch nhiều, nhiều lắm. Song bây giờ cũng không rõ hết ai còn, ai mất, hoặc cũng như ông, đâu đất lành là chim đậu. Thành phố mình còn tất cả 61 đồng chí, đấy là hồi thành lập câu lạc bộ, giờ đi mất 4 rồi, còn 57. Già cả rồi, toàn bảy tám mươi và trên tám mươi. À! Mà để tôi đưa tập danh sách có trích ngang cho ông xem có ai tri kỷ hổi ấy không nhé. Đấy! Đại tá có 2, Trung tá có 7, Thiếu tá 4, cấp uý tới 18...

- Hồi ấy, tôi thân với một người lắm - Ông Cát Trình vẻ sốt ruột - Nguyễn Thế Nghiệp! Ông có biết không?

- Nguyễn Thế Nghiệp? - Ông Chi sững sờ - Đại tá Nguyễn Thế Nghiệp! Có! Có! Ở ngay phường Đồng Tâm đây thôi. Lát nữa tôi đưa ông đi.

- Ông đi luôn cùng tôi cho vui nhé. Bà xã đâu?

- Bà ấy đang trông quán ngoài ngõ. Được! Tôi đi cùng ông.

- Thế cha Nghiệp thế nào rồi? Cứ tưởng cậu ấy chết trong trận Độc Lập...

- Chết thế nào? Béo, khoẻ, hồng hào. Cũng một lều tranh với hai con chim già, cũng vườn cây, ao cá nho nhỏ, cũng con cháu trưởng thành, đông vui...

- Tuyệt rồi! Đi! Ta đi luôn đi - Ông Cát Trình như không kìm nổi nỗi lòng.

- Thì đi! Đến chỗ ông Nghiệp ta điểm danh lại và chúng tôi sẽ đưa ông đi thăm tất - Ông Chi bỗng chững lại - Nhưng mà đi bằng gì bây giờ, tôi chỉ có một cái xe đạp cà tàng.

- Đi gì à? - Ông Cát Trình sốt sắng - Đi bộ. Ta lại cùng nhau “Qua miền Tây Bắc”.

- Nhất trí - Ông Chi “báo cáo” với bà Chi một câu rồi hai người bước nhanh ra cổng.

Bà Chi nói với theo:

- Xong mời bác ấy về xơi cơm trưa nhé.

Bà chẳng thấy ông Chi đáp lại, chỉ vọng về âm điệu của câu hát “Suối sâu đèo cao bao khó khăn vượt qua...”. Bà mỉm cười tần ngần nhìn theo bóng hai “ông bộ đội” cho tới khi khuất hẳn vào dòng người trên phố.