NHỮNG TỜ GIẤY ÚA MÀU THỜI GIAN

Có những câu chuyện được kể bằng lời, có những câu chuyện được viết bằng máu. Và cũng có những câu chuyện chỉ nằm lặng im trong những tờ giấy đã úa màu thời gian.

Chúng tôi gặp thương binh Võ Thơm, sinh năm 1963, tại ngôi nhà nhỏ ở thôn Khánh Nhơn, xã Vĩnh Hải, tỉnh Khánh Hòa (trước đây là thôn Khánh Nhơn, xã Nhơn Hải, huyện Ninh Hải, tỉnh Ninh Thuận). Khác với sự sôi nổi, hào sảng của người cựu chiến binh Nguyễn Văn Đành, ông Thơm ít nói hơn. Mỗi câu hỏi đều được ông trả lời bằng những lời ngắn gọn, đôi lúc chỉ là một nụ cười hiền và ánh mắt trầm ngâm.

Nhưng khi ông lặng lẽ mở chiếc hộp nhỏ cất giữ những kỷ vật chiến tranh, chúng tôi hiểu rằng có những ký ức không cần nói thành lời.

Đó là những quyết định xuất ngũ, biên bản giám định thương tật, giấy tờ quân ngũ đã ngả màu vàng theo năm tháng, những dòng chữ mờ đi vì thời gian nhưng vẫn còn nguyên giá trị. Mỗi tờ giấy là một dấu mốc của tuổi trẻ, là minh chứng cho những năm tháng người lính đã đi qua chiến trường khốc liệt.

Ông Võ Thơm nhập ngũ năm 1986, thuộc Đoàn 979, làm nhiệm vụ trong tổ trinh sát trên chiến trường Campuchia. Đó là những người luôn đi trước đội hình, bám địa bàn, nắm tình hình, đối mặt với hiểm nguy đầu tiên và cũng là những người ít khi biết trước mình có còn trở về hay không.

Ông vẫn nhớ như in địa danh Pretvihie, nhớ từng cung đường hành quân, nhớ đến mức sau gần bốn mươi năm vẫn đọc rành rọt: "Trục 30, tọa độ 83 độ 99." Với nhiều người, đó chỉ là những con số vô nghĩa. Nhưng với ông, đó là nơi tuổi hai mươi đã gửi lại biết bao mồ hôi, máu và ký ức của một thời trai trẻ.

Tổ trinh sát của ông có 16 người. Ngày trở về, chỉ còn 4 người lành lặn. 5 người mãi mãi nằm lại nơi chiến trường. Những người còn lại đều gửi một phần xương thịt của mình nơi đất bạn Campuchia.

Ông cũng là một trong những người mang thương tích trở về. Trong một trận chiến ác liệt cuối năm 1988, ông bị thương. Mảnh đạn găm vào cơ thể, để lại thương tật 67%. Những vết thương ấy theo ông suốt cuộc đời, mỗi khi trái gió trở trời lại nhức buốt như nhắc người lính già về những năm tháng khói lửa. Nhưng với ông, nỗi đau trên cơ thể có lẽ vẫn nhẹ hơn nỗi đau khi nhớ về những đồng đội đã mãi mãi không trở về.

Đến giờ, ông vẫn nhớ tên từng người như thể mới hôm qua còn cùng nhau hành quân. Ông nhắc đến những người đồng đội, những người hàng xóm vẫn còn gặp nhau trên quê hương: Trần Văn Hồng, Trần Văn Bằng, Nguyễn Duy Bằng, Nguyễn Phước, Phan Văn Tòng... Mỗi cái tên được nhắc lên đều mang theo một câu chuyện, một kỷ niệm và một phần tuổi trẻ của người lính.

Ông kể về những ngày thiếu thốn đến cùng cực. Có những bữa cơm, một hạt gạo phải cõng đến ba con mọt. Muốn ăn cũng chẳng còn cách nào khác ngoài việc nhặt bớt mọt rồi nấu. Những ngày khác là gạo bà Rên, mì tôm, lương khô, ăn vội giữa rừng rồi lại tiếp tục hành quân. Gian khổ là vậy, nhưng chẳng ai nề hà. Bởi với những người lính trẻ năm ấy, hoàn thành nhiệm vụ và bảo vệ đồng đội luôn là điều quan trọng nhất. Khi được hỏi về những năm tháng chiến đấu, ông trầm ngâm rất lâu. Ông kể đôi điều về những ngày hành quân, những trận đánh, về đồng đội đã cùng mình vượt qua lằn ranh sinh tử. Nhưng rồi câu chuyện bỗng khựng lại. Ông khẽ xua tay, ánh mắt lặng xuống:

- Thôi... kể cũng nhiều lần lắm rồi, có nhiều thứ cũng không muốn kể nữa...

Một câu nói ngắn ngủi, nhưng phía sau là cả một khoảng lặng. Có lẽ có những ký ức của chiến tranh không phải vì quên mà không kể, mà bởi đã khắc quá sâu trong lòng người lính. Có những mất mát, những lần chia tay đồng đội, những khoảnh khắc cận kề giữa sự sống và cái chết... chỉ cần nhớ lại cũng đủ khiến lòng người chùng xuống.

Ba mươi phút ngắn ngủi, nhưng đủ để người nghe cảm nhận được biết bao gian khổ đã đi qua. Ông không kể nhiều về những trận đánh, không nói về những hiểm nguy mình từng đối mặt. Có lẽ, với người lính, những ký ức ấy không dễ gọi thành tên. Điều khiến chúng tôi xúc động nhất không phải là những tấm huân, huy chương được ông cẩn thận cất giữ, mà chính là cách ông nâng niu từng tờ giấy cũ. Những chứng tích ấy không chỉ ghi nhận một quá khứ chiến đấu, mà còn lưu giữ cả một thời thanh xuân đã gửi trọn cho Tổ quốc.

Chiến tranh đã lùi xa gần bốn thập kỷ. Người lính năm nào giờ mái tóc đã bạc, dáng đi chậm hơn vì những vết thương cũ mỗi khi trái gió trở trời. Nhưng phía sau sự lặng lẽ ấy vẫn là một trái tim luôn đau đáu với những tháng năm quân ngũ, với đồng đội, với một phần tuổi trẻ đã mãi mãi ở lại nơi chiến trường.

Rời ngôi nhà nhỏ ở Khánh Nhơn, chúng tôi mang theo nhiều cảm xúc. Có những ký ức được kể bằng lời, có những ký ức được cất giữ trong những tờ giấy đã úa màu và những tấm huy chương lặng lẽ nằm trong chiếc hộp nhỏ. Thời gian có thể làm phai màu giấy, có thể phủ bụi lên những kỷ vật chiến tranh, nhưng không thể làm phai mờ những cống hiến, hy sinh của những người lính đã dành cả tuổi trẻ để bảo vệ Tổ quốc.

Có lẽ, đó cũng chính là một "Hoa lửa" rất khác. Không còn rực sáng giữa khói lửa chiến tranh, mà lặng lẽ tồn tại trong dáng ngồi trầm ngâm của người thương binh, trong cách ông nâng niu từng tờ giấy cũ, từng tấm huân chương và cả trong những khoảng lặng mỗi khi câu chuyện chạm đến đồng đội. Người ta vẫn nói thời gian có thể xóa nhòa mọi thứ. Nhưng nhìn người lính già trước mặt, chúng tôi hiểu rằng có những ký ức chỉ học cách im lặng, chứ chưa bao giờ mất đi.

Để rồi khi cánh cửa khép lại sau lưng, điều theo chúng tôi suốt quãng đường về không phải là những câu chuyện ông đã kể.

Mà chính là những điều... ông đã chọn không kể.