Những trận đánh trước ngày 17/2/1979 và chuyện người lính tay không "1 chọi 3" vượt vòng vây
Rạng sáng 17/2/1979, những dàn loa khổng lồ từ bên kia biên giới được bật hết công suất, hướng thẳng sang Phong Thổ, Lai Châu và phát đi bài hát “Người ơi người ở đừng về”. Tiếng hát dứt, pháo và hỏa tiễn nổ vang, biến những căn nhà bằng gỗ lợp cỏ dọc đường biên thành tro bụi.
Dù đã 44 năm trôi qua nhưng ký ức về ngày 17/2/1979 vẫn còn in đậm đối với người cựu chiến binh Đỗ Quốc Trung (SN 1950, ở Phong Thổ). Kể với PV Dân Việt, ông Trung cho biết, khi đó đang ngủ bỗng tỉnh dậy vì "nghe tiếng sấm dền liên hồi" dù mới giữa tháng 2. Là cựu chiến binh Sư đoàn 316, từng tham gia chiến dịch Tây Nguyên và nhiều trận đánh ác liệt khác nên ông nhanh chóng nhận ra đây không phải sấm, là tiếng của pháo dội lại.
Năm 1979, ông Trung vừa chuyển công tác từ quân đội sang Lâm trường Phong Thổ, trụ sở cách biên giới gần 20km. Bị đánh thức bởi tiếng pháo sớm 17/2, ông cho hay "rất bất ngờ, nhiều người sợ hãi". Phụ nữ và trẻ em được lâm trường ưu tiên cho lên xe ô tô, tản cư về Nông trường Tam Đường, nay là TP.Lai Châu.
Nhưng vẫn có những công nhân không kịp về. "Pháo bắn ở biên giới nhưng thám báo, biệt kích đã lẻn vào tận đây. Có một cô gái và hai thanh niên người Thái Bình, đi từ trạm trồng rừng về lâm trường để di tản nhưng bị chúng bắn chết cả. Họ độ tuổi 18 – 19, vừa từ quê lên vài hôm", ông Trung nhớ lại.
Nhiều công nhân sau đó sợ hãi, nhặt tạm vài bộ quần áo rồi "một mạch đi về xuôi". Ông Trung ở lại, cùng những công nhân lâm trường khác chăm sóc mọi người, chuẩn bị từng bữa cơm, dựng từng căn lều cho "dân chạy loạn".
Với nhiều người, cuộc chiến ngày 17/2/1979 là bất ngờ nhưng lực lượng vũ trang đã được chuẩn bị từ trước và thậm chí, những trận đánh nhỏ lẻ đã diễn ra trước đó.
"Có ý kiến bên ngoài nói ta bị động, bị Trung Quốc tấn công bất ngờ, nhưng chúng ta rất chủ động", ông Nguyễn Thanh Luận, nguyên Chính trị viên Đồn Nậm Xe (Lai Châu) nói. Theo ông, trước 17/2 khoảng 20 ngày, lực lượng vũ trang Lai Châu nhận chỉ thị nêu rõ Trung Quốc sẽ tấn công lớn trên toàn tuyến biên giới.
Căn nhà mái ngói đã cũ của ông Luận nằm sâu trong ngõ, trước cửa đề 4 chữ "Ẩm hà tư nguyên". Người cựu chiến binh trải qua kháng chiến chống Mỹ, rồi chiến tranh bảo vệ biên giới phía Bắc đang hoàn thiện cuốn tiểu thuyết "Dấu chân xanh" kể về sự hi sinh, gian khổ của lực lượng biên phòng.
