Nơi ấy có tuổi hai mươi

Tôi trở lại con đường năm xưa vào một buổi chiều lặng gió. Con đường giờ đã được trải nhựa phẳng lì, hai bên là những hàng cây xanh mướt. Ít ai biết rằng, dưới lớp đất yên bình ấy, từng có một thời bom đạn cày xới—nơi tuổi hai mươi của chúng tôi đã gửi lại mãi mãi. Tôi đứng lặng rất lâu. Rồi ký ức ùa về. Năm đó, tôi vừa tròn hai mươi tuổi. Khoác lên mình màu áo thanh niên xung phong, tôi cùng đồng đội có mặt trên tuyến đường Trường Sơn—mạch máu của chiến trường. Nhiệm vụ của chúng tôi đơn giản mà khắc nghiệt: giữ cho con đường luôn thông, dù bom có rơi, đất có lở. Ban ngày, máy bay địch quần thảo không ngớt. Ban đêm, chúng tôi ra đường. Ánh đèn pin bịt kín, chỉ le lói đủ soi từng nhát cuốc. Tiếng xẻng chạm đá, tiếng đất đổ xuống hố bom, hòa cùng nhịp thở gấp gáp. “Làm nhanh lên! Xe sắp tới rồi!” Đội trưởng hô lớn. Một đêm, khi chúng tôi đang san lấp một đoạn đường vừa bị đánh phá, tiếng máy bay bất ngờ gầm rú trên đầu. “Bom!” Tất cả lao xuống hố trú. Tiếng nổ xé toạc không gian. Đất đá văng tung, khói bụi mù mịt. Tôi bị sức ép hất ngã, tai ù đi, mắt tối sầm. Khi tỉnh lại, tôi nghe thấy tiếng gọi: “Còn ai không?” Tôi gượng dậy, đáp lại. Nhưng… thiếu một người. Thảo. Thảo là cô gái nhỏ nhất đội, mới mười tám tuổi. Lúc nào cũng cười, dù vai áo lúc nào cũng lấm bùn. “Sau này hòa bình, em sẽ mở một quán nước ven đường,” Thảo từng nói, mắt sáng lên. “Để những người đi qua không còn phải vội vã nữa.” Chúng tôi đã cười. Giữa chiến tranh, ước mơ của Thảo giản dị đến đau lòng. “Thảo đâu rồi?” tôi hỏi. Không ai trả lời. Tôi lao ra khỏi hầm. Con đường phía trước bị xé toạc. Một hố bom lớn vừa mới hình thành, đất còn nóng. Giữa làn khói, tôi thấy một bóng người. Là Thảo. Cô đang cố kéo một tấm ván để lấp miệng hố. “Thảo! Lại đây!” tôi hét. Thảo lắc đầu: “Không kịp đâu! Xe tới rồi!” Đúng lúc đó— Tiếng động cơ xe từ xa vọng lại. Nếu con đường không được lấp kịp… cả đoàn xe sẽ bị mắc lại giữa tọa độ lửa. Tôi lao tới, cùng Thảo đẩy tấm ván xuống. Hai đứa vừa làm vừa run. Không phải vì sợ— Mà vì biết thời gian đang cạn dần. “Xong rồi! Lùi lại!” tôi hét. Nhưng Thảo không lùi. Cô quay lại, nhìn tôi, cười: “Anh về nhớ đi qua quán nước của em nhé!” Tôi chưa kịp nói gì— Một tiếng nổ chát chúa vang lên. Ánh sáng lóe lên. Mặt đất rung chuyển. Khi tôi tỉnh lại… Trời đã gần sáng. Con đường đã được lấp. Đoàn xe vẫn đi qua. Nhưng Thảo… không còn nữa. Chỉ còn lại chiếc khăn tay nhỏ, vương đầy đất đỏ. Chúng tôi không có thời gian để khóc. Chỉ kịp đặt chiếc khăn ấy bên lề đường, rồi tiếp tục công việc. Bởi con đường phải sống. Và chúng tôi cũng phải sống… thay cho những người đã nằm lại. Chiến tranh qua đi. Tôi trở về. Nhiều năm sau, tôi quay lại nơi này. Con đường giờ đông người qua lại. Không ai biết rằng nơi đây từng có một cô gái mười tám tuổi, đã dùng cả tuổi xuân để giữ cho con đường không bị đứt đoạn. Tôi cúi xuống, chạm tay vào mặt đường. Khẽ nói: “Thảo ơi… xe vẫn đi rồi.” Gió thổi qua. Những hàng cây rung nhẹ. Như một lời đáp lại từ quá khứ. Ở nơi ấy— Có tuổi hai mươi của chúng tôi. Có những ước mơ còn dang dở. Và có những con người… đã hóa thành bất tử trong ký ức của đất nước.