Nỗi đau mất nước và ngọn lửa yêu nước nhen nhóm trong lòng người thanh niên trẻ
Cuộc sống cơ cực dưới ách đô hộ và sự thức tỉnh lòng yêu nước của thiếu niên Cù Chính Lan trước vận mệnh đau thương của dân tộc.
Trước Cách mạng tháng Tám năm 1945, nhân dân xã Quỳnh Diên cũng như đông đảo nông dân Việt Nam phải oằn mình gánh chịu chính sách bóc lột dã man của thực dân Pháp và cường hào địa chủ. Cù Chính Lan lớn lên giữa bầu không khí ngột ngạt của một đất nước lầm than, nơi con người bị coi rẻ nhân phẩm, bị coi như những cỗ máy lao động kiệt sức. Những trận đói hoành hành, những mùa màng thất bát cùng sưu cao thuế nặng đã đẩy gia đình anh và biết bao người dân nghèo vào bước đường cùng. Cù Chính Lan đã tận mắt chứng kiến những bất công, tàn bạo mà bọn thực dân và tay sai gây ra cho đồng bào mình, từ đó nung nấu một ý chí phản kháng mạnh mẽ.
Tuy còn rất trẻ tuổi, nhưng sự nhạy cảm trước thời cuộc và lòng tự trọng của một người nông dân nghèo đã giúp anh sớm nhận ra rằng muốn thoát khỏi kiếp ngựa trâu, nhân dân ta chỉ có một con đường duy nhất là đứng lên chống lại kẻ thù xâm lược. Những câu chuyện truyền miệng về các phong trào yêu nước, lòng căm thù giặc ngấm ngầm trong từng xóm làng đã trở thành những đốm lửa đầu tiên thắp lên ngọn lửa cách mạng trong lòng Cù Chính Lan, chờ ngày bùng cháy khi ánh sáng của Đảng chiếu tới quê hương.
