NỖI ĐAU XÉ LÒNG CỦA MẸ LÊ THỊ TRÒN
Từ chợ Phú Long chúng tôi đi dọc theo Quốc lộ 57 khoảng 700m rồi rẽ vào lộ Gò Cốc thuộc ấp Phú Hưng xã Hưng Khánh Trung B. Nơi đây, dấu vết chiến tranh đã mờ theo năm tháng, những hố bom đã được lấp, những ngôi nhà cháy xém giờ đã lợp ngói khang trang, nhưng đâu đó trên những thân cây dừa cao, già cỗi vết thương chiến tranh vẫn còn ghi dấu, những vết xước, những chỗ lõm vẫn tồn tại. Những cây dừa vẫn xanh và vươn thẳng lên trời cao như khẳng định ý chí kiên cường của người dân nơi đây. Giờ đây, hai bên đường nhiều trại cây giống, hoa kiểng, nhà tường san sát, diện mạo nơi đây đang thay đổi từng ngày.
Đến nhà anh Võ Văn Út, người con trai út là thương binh 3/4 đang thờ mẹ Việt Nam anh hùng Lê Thị Tròn, anh kể cho chúng tôi nghe về nỗi đau, sự khổ cực của Mẹ qua hai cuộc chiến tranh. Mẹ sinh năm 1904 trong một gia đình có bảy anh chị em, lúc nhỏ gia đình nghèo khổ Mẹ phải đi làm thuê, làm mướn kiếm sống. Năm 20 tuổi, Mẹ lập gia đình, chồng Mẹ ông Võ Văn Chuẩn là một thanh niên hiền lành, chất phác. Mẹ sinh được sáu người con, bốn trai hai gái. Nhà nghèo, Mẹ phải làm ruộng thuê cho địa chủ, nhưng với đủ thứ thuế má do bọn thực dân đặt ra, làm cuộc sống gia đình Mẹ càng thêm khổ cực. Để có thể lo cho đàn con, Mẹ phải tần tảo sớm hôm làm lụng vất vả từ cắt lúa mướn đến xay giã gạo bán kiếm lời. Tuy nghèo nhưng lòng Mẹ luôn hướng về cách mạng, về Đảng. Năm 1959, để chuẩn bị cho Đồng Khởi, Mẹ đã đào hầm bí mật để nuôi giấu cán bộ cách mạng về gây dựng phong trào trong đó có ông Trần Văn Tươi bí danh Tư Đức, ông Trần Văn Chánh bí danh Hồ Quốc và nhiều đồng chí khác. Năm 1964 – 1965, nhà Mẹ là Văn phòng của Huyện đội Chợ Lách và là nơi nuôi dưỡng thương binh của Huyện đội.
Khi Đồng Khởi Bến Tre diễn ra cũng là lúc các con Mẹ lần lượt tham gia kháng chiến. Năm 1960, anh Võ Văn Quới tham gia kháng chiến, anh là cán bộ nắm vùng, anh Võ Văn Rảnh tham gia kháng chiến năm 1966 là Tiểu đội trưởng đội du kích của xã Hưng Khánh Trung. Anh Võ Văn Út tham gia du kích xã Vĩnh Thành năm 1967. Các anh đều là những cán bộ nòng cốt của địa phương.
Ngày 23 tháng 3 năm 1970, trong một trận càn lớn của Sư đoàn 7 ngụy qua địa phận xã Hưng Khánh Trung và xã Nhuận Phú Tân, chúng đã bao vây lực lượng của ta, chúng dần dần xiết chặt vòng vây và dồn lực lượng ta xuống Bưng Trích thuộc ấp Thanh Điền xã Hưng Khánh Trung. Trong tình thế này, lực lượng của ta đã chủ động chống càn quyết liệt làm tiêu hao nhiều sinh lực địch. Trong trận chiến không cân sức này các anh đã chiến đấu đến cùng, anh Võ Văn Quới và Võ Văn Rảnh đã anh dũng hy sinh, bọn giặc đã dập xác hai anh xuống ruộng tại Bưng Trích. Còn anh Võ Văn Út thì bị địch bắt đày đi Phú Quốc. Sau khi địch rút quân, mẹ Tròn cứ ngỡ các con mình bị bắt hết nên mẹ đã lặn lội khắp các nhà tù ở Bến Tre để tìm con. Có ngờ đâu rằng, ở nhà các đồng chí còn sống sau trận đánh đã tìm được xác hai anh. Chỉ trong một ngày mà Mẹ mất 2 người con, Mẹ đã ngất đi khi hay tin xé lòng này. Năm 1973, người con trai út của Mẹ là anh Nguyễn Văn Út được trao trả tù binh tại sông Thạch Hãn, trở về quê hương anh lại tiếp tục chiến đấu thuộc Trung đoàn Chiến Thắng.
Biến đau thương thành hành động, Mẹ tiếp tục tham gia nuôi giấu cán bộ cách mạng cho đến ngày đất nước được thống nhất. Trải qua hai cuộc chiến tranh ác liệt, đời sống thiếu thốn, khó khăn phải lao động vất vả, Mẹ đã qua đời năm 1978 để lại sự tiếc thương và lòng cảm phục của bà con hàng xóm và những người đã từng được Mẹ che chở, chăm sóc.
Thắp cho Mẹ nén hương để tưởng nhớ, tỏ lòng thán phục và biết ơn, nhìn hình Mẹ trên bàn thờ với một ánh mắt nghiêm khắc nhưng hiền hậu bao dung. Chúng tôi thấy thấp thoáng đâu đó những mất mát, đau thương mà các cuộc chiến tranh tàn khốc đã gây ra ở quê hương này.
Với những đóng góp đó, ngày 21 tháng 7 năm 2014 Mẹ được Chủ tịch nước truy tặng danh hiệu "Bà Mẹ Việt Nam anh hùng".
