Mái tóc người con gái nơi "tọa độ lửa" Đồng Lộc và lời thề bất tử

Trong những năm tháng khốc liệt nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ, Ngã ba Đồng Lộc (Hà Tĩnh) được coi là "mạch máu" giao thông huyết mạch nối liền hậu phương lớn miền Bắc với chiến trường miền Nam. Mỗi ngày, hàng ngàn tấn bom đạn B-52 của không quân Mỹ dội xuống dải đất chật hẹp này nhằm cắt đứt tuyến tiếp tế. Giữa lòng chảo lửa ấy, Tiểu đội 4 (C552, Đội 55) gồm 10 cô gái thanh niên xung phong tuổi đời chỉ mới từ 17 đến 24 đã kiên cường bám trụ, san lấp hố bom, làm cọc tiêu sống hướng dẫn xe qua.

Cựu nữ TNXP Nguyễn Thị Kim Thoa (nguyên A trưởng C552) nghẹn ngào nhớ lại ký ức về tuổi thanh xuân nơi ngã ba lịch sử. Chị kể rằng, gian khổ lớn nhất đối với những cô gái mươi mốt, đôi mươi thời đó không chỉ là cái chết rình rập từng giây, mà còn là sự thiếu thốn tột cùng về sinh hoạt đời thường. Nước sạch nơi chảo lửa Đồng Lộc hiếm như vàng. Mỗi tuần, cả tiểu đội chỉ được chia một ca nước phèn chua ngắt để sinh hoạt cá nhân.

Mái tóc dài mượt mà của những thiếu nữ tuổi trăng tròn bị bết dính bùn đất, ám khói bom nồng nặc và rụng từng mảng lớn vì độc tố của bom phốt-pho và nước phèn chua. Nhiều đêm trong hầm dã chiến, chị em ngồi chải tóc cho nhau mà nước mắt ngắn dài lăn trên gò má lem luốc khói súng. Cửa hầm rung lên bần bật theo từng đợt oanh tạc của máy bay B-52, nhưng không một ai có ý định lùi bước.

Nhớ nhất là chiều ngày 24/7/1968, mây đen bao phủ tàn khốc trên bầu trời Đồng Lộc. Chị Võ Thị Tần (A trưởng) cùng 9 cô gái trong tiểu đội nhận lệnh lao ra mặt đường san lấp hố bom sau đợt oanh tạc vừa xong. Lúc đó, con đường bị đào xới nát bấy, nhiều xe tải chở quân lương đang nằm chờ vượt trọng điểm trước khi trời tối. Các cô gái vừa làm vừa đùa vui, tiếng hát trong trẻo của tuổi trẻ cất lên át cả tiếng động cơ máy bay gầm rú xa xa.

Đến khoảng 16 giờ 30 phút, một trận bom tọa độ bất ngờ dội xuống ngay sát căn hầm chốt giữ của Tiểu đội 4. Đất đá đổ ập xuống, chôn vùi cả 10 cô gái trẻ khi tuổi đời còn quá rực rỡ. Chị Thoa nhớ lại: "Khi đồng đội đào mở lớp đất sâu tìm kiếm, cả 10 chị em vẫn nằm bên nhau dưới lòng đất mẹ, tay ai cũng nắm chặt chiếc xẻng san đường. Mái tóc của các cô gái vẫn xanh, gương mặt vẫn như đang trong giấc ngủ sau ca trực mệt nhoài."

Sự hy sinh anh dũng của 10 cô gái Ngã ba Đồng Lộc đã trở thành biểu tượng bất tử cho ý chí bất khuất của nữ TNXP Việt Nam. Mái tóc thanh xuân rụng vì nước phèn và giọt máu đào của các chị đã hòa vào lòng đất mẹ, giữ cho mạch máu giao thông vào Nam không bao giờ bị gián đoạn.*