NÔNG VĂN VIỆT – NGƯỜI CHINH PHỤC NHỮNG QUẢ BOM NỔ CHẬM

Nông Văn Việt sinh năm 1938, dân tộc Tày, quê xã Phong Châu, huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng. Sinh ra trong một gia đình nông dân, từ tuổi thiếu niên ông đã tích cực tham gia công tác thanh niên, dân quân, giữ gìn trật tự và phong trào bình dân học vụ. Năm 1959, ông trở thành công nhân Mỏ thiếc Tĩnh Túc và ba năm liên tiếp là cá nhân điển hình trong lao động sản xuất.

Năm 1962, Nông Văn Việt tình nguyện nhập ngũ, được biên chế vào Đại đội 6, Tiểu đoàn 2, Sư đoàn 7, thuộc lực lượng công binh. Với tính ham học hỏi, ông dành nhiều thời gian nghiên cứu các loại bom, mìn và đặc biệt là phương pháp xử lý bom nổ chậm – thứ vũ khí luôn đe dọa những tuyến đường vận chuyển chi viện cho chiến trường.

Ngày 7/2/1965, bom bi lần đầu được thả xuống khu vực Nậm Mật trên chiến trường Lào. Đây là loại bom còn rất xa lạ đối với bộ đội lúc bấy giờ. Được giao nhiệm vụ nghiên cứu cách xử lý, Nông Văn Việt không ngần ngại nhận lời.

Ban đầu, ông dùng dây thép gai chà lên những quả bom chưa nổ để thử cơ chế kích hoạt. Sau đó, ông trực tiếp cầm từng quả bom lên quan sát, nghiên cứu cấu tạo. Để tránh gây nguy hiểm cho đồng đội, ông mang hai quả bom ra một khu vực vắng người ở bìa rừng và tự mình tháo thử.

Sau nhiều lần nghiên cứu, Nông Văn Việt xác định được nguyên lý hoạt động và tìm ra phương pháp tháo gỡ bom bi an toàn. Kinh nghiệm ấy nhanh chóng được phổ biến cho đồng đội, các đơn vị và nhân dân, góp phần hạn chế thương vong và khôi phục giao thông, sản xuất.

Một thử thách khác đến tại Huội Khiến, khi đối phương rải hơn 100 quả bom, gồm cả bom nổ ngay và bom nổ chậm, khiến công việc mở đường đình trệ, các đoàn xe ùn lại. Nông Văn Việt phụ trách một tổ ba người tiến vào khu vực nguy hiểm.

Có những quả bom nằm sâu dưới lòng đất. Ông trực tiếp chui xuống hố, rà tìm rồi đưa bộc phá vào xử lý. Mỗi lần như vậy, đồng đội phía trên hồi hộp dõi theo bởi chỉ một sai sót nhỏ cũng có thể phải trả giá bằng tính mạng.

Nhưng Nông Văn Việt vẫn kiên trì.

Ông theo dõi thời điểm bom phát nổ, phán đoán khoảng thời gian tương đối an toàn, trinh sát từng khu vực rồi cùng đồng đội lần lượt xử lý những quả bom còn lại. Cuối cùng, khu vực nguy hiểm được giải tỏa, tuyến giao thông được nối lại, những đoàn xe tiếp tục hành trình chi viện cho chiến trường.

Ba năm liên tiếp 1963–1965, Nông Văn Việt đạt danh hiệu Chiến sĩ thi đua; năm 1966 đạt danh hiệu Chiến sĩ Quyết thắng. Ngày 1/1/1967, khi đang là Thượng sĩ, Trung đội trưởng Đại đội 6, Tiểu đoàn 2, Sư đoàn 7, ông được tuyên dương Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và được tặng Huân chương Chiến công hạng Ba.

Sau chiến tranh, Nông Văn Việt tiếp tục phục vụ trong quân đội, đảm nhiệm nhiều chức vụ từ Đại đội trưởng, Tiểu đoàn trưởng đến Trưởng ban Kỹ thuật Công binh Quân khu 1, Trung đoàn trưởng Trung đoàn 522 và Thượng tá, Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Quân sự huyện Trà Lĩnh. Năm 1993, ông nghỉ hưu.