Nữ Anh Hùng Bắt Sống Giặc Tây Bằng Tay Không: Nguyễn Thị Chiên Và Biểu Tượng "Giặc Đến Nhà Bà Lão Cũng Đánh"

1. Người con gái Kiến Xương và ngọn lửa cách mạng nơi quê lúa

Nguyễn Thị Chiên sinh năm 1926 tại xã Tán Thuật (nay là xã Bình Minh), huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình. Lớn lên trong cảnh đất nước bị xâm lược, chứng kiến sự tàn bạo của quân thực dân và tay sai đối với xóm làng, người thiếu nữ quê lúa Thái Bình đã sớm hun đúc tinh thần căm thù giặc sâu sắc.

Năm 1946, khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bùng nổ, bà tham gia hoạt động du kích tại địa phương. Bằng sự xông xáo, mưu trí và gan dạ, bà nhanh chóng được bầu làm Trung đội trưởng Trung đội nữ du kích xã Tán Thuật.

Trong hoàn cảnh vùng đồng bằng Bắc Bộ bị địch càn quét dữ dội, thiếu thốn đủ bề về vũ khí và đạn dược, nữ trung đội trưởng Nguyễn Thị Chiên đã vận dụng sáng tạo nghệ thuật chiến tranh nhân dân: dựa vào địa đạo, làng xã chiến đấu, biến từng rặng tre, gò đất thành pháo đài đánh địch.

2. Chiến công hy hữu: Bắt sống sĩ quan Pháp bằng tay không

Trong suốt quá trình hoạt động du kích từ năm 1948 đến 1952, bà Nguyễn Thị Chiên đã trực tiếp chỉ huy và tham gia hàng chục trận đánh lớn nhỏ, tiêu diệt và làm bị thương nhiều quân địch. Tuy nhiên, chiến công lừng lẫy nhất gắn liền với tên tuổi của bà là trận phục kích tại khu vực cầu Kiến Xương.

Trong một trận càn quét của quân Pháp vào làng, phát hiện một tên sĩ quan Pháp đi tụt lại đằng sau đội hình, Nguyễn Thị Chiên khi đó trong tay không có một khẩu súng hay vũ khí nóng nào. Bà đã bình tĩnh lợi dụng địa hình gò bãi và bụi cây rậm rạp để áp sát từ phía sau.

Khi khoảng cách chỉ còn vài bước chân, bà bất ngờ lao ra quật ngã tên lính Pháp, dùng đòn võ thuật khống chế và đoạt lấy khẩu súng ngắn của hắn. Sự quyết đoán và dũng mãnh của người phụ nữ bé nhỏ đã khiến tên sĩ quan giặc hoàn toàn bị bất ngờ, không kịp phản ứng và đành giơ tay chịu bắt sống.

"Giặc đến nhà thì đàn bà cũng đánh. Không có súng thì ta lấy gậy, lấy tay không quật ngã giặc để cướp súng mà đánh lại chúng nó."

— Tinh thần chiến đấu kiên cường của Anh hùng Nguyễn Thị Chiên.

3. Tấm gương kiên trung trước hùm xám và mốc lịch sử năm 1952

Không chỉ mưu trí trên chiến trường, Nguyễn Thị Chiên còn tỏ rõ khí tiết kiên trung của người chiến sĩ cách mạng khi rơi vào tay địch.

Trong một lần đi làm nhiệm vụ, bà không may bị quân Pháp bắt giữ. Địch đã dùng nhiều thủ đoạn tra tấn dã man — từ kẹp móng tay, dội nước xà phòng đến bỏ đói và đánh đập dã man — nhằm bắt bà khai ra cơ sở du kích và cán bộ nằm vùng. Thế nhưng, người nữ du kích Thái Bình vẫn một mực giữ vững khí tiết, không khai báo một lời, bảo vệ an toàn tuyệt đối cho tổ chức. Sau một thời gian không thu được kết quả, cộng với áp lực đấu tranh của nhân dân địa phương, địch buộc phải thả bà.

Sự kiện & Vinh danh

Chi tiết lịch sử

Tháng 5/1952

Được Đại hội Mừng công Toàn quốc tuyên dương và phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân

Mốc lịch sử

Trở thành Nữ Anh hùng đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam

Phần thưởng cao quý

Vinh dự được Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng thưởng Huân chương Quân công hạng Ba và một khẩu súng ngắn

4. Di sản sống mãi với phong trào "Ba đảm đang" và phụ nữ Việt Nam

Sau Chiến thắng Điện Biên Phủ, bà tiếp tục công tác trong Quân đội Nhân dân Việt Nam với cấp bậc Trung tá, đảm nhiệm nhiều vị trí quan trọng tại Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội và Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam cho đến khi nghỉ hưu. Bà qua đời năm 2016 tại Hà Nội, thọ 90 tuổi.

Hình ảnh người nữ du kích Kiến Xương tay không bắt giặc đã trở thành nguồn cảm hứng vô tận cho phong trào "Ba đảm đang" của phụ nữ miền Bắc trong thời kỳ chống Mỹ cứu nước. Cuộc đời và sự nghiệp của Anh hùng Nguyễn Thị Chiên là minh chứng sống động cho phẩm chất cao quý của người phụ nữ Việt Nam: "Anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang". Tên của bà ngày nay được trân trọng đặt cho nhiều con đường và trường học tại Thái Bình, Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh.