NỮ ANH HÙNG ĐẤT QUẢNG
Dọc theo con sông Hàn, có một cây cầu dây văng trụ nghiêng với hình dáng tựa như cánh buồm vươn khơi đón gió mang tên người nữ anh hùng xứ Quảng Trần Thị Lý.
Trần Thị Lý, tên khai sinh là Trần Thị Nhâm, bí danh Bích Ngọc, sinh ngày 30 tháng 12 năm 1933 tại xã Điện Quang, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam (nay là xã Gò Nổi, thành phố Đà Nẵng), là cháu gái của nhà cách mạng Trần Cao Vân.
Trần Thị Lý bị bắt năm 1956 và để khuất phục chị, bọn địch đã không từ bất cứ thủ đoạn tra tấn dã man tàn ác nào. Sau hơn 2 năm giam cầm, tù đầy, tra tấn dã man mà không khai thác được gì, địch vứt chị Lý ra ngoài nhà lao vì tưởng chị đã chết. Nhưng chị vẫn sống với một sức mạnh lạ kỳ. Tổ chức đã quyết định đưa chị ra Bắc trong một hành trình rất đặc biệt: từ Quảng Nam vào Sài Gòn, sang Phnômpênh (Campuchia) rồi từ đó bay bằng máy bay ra Hà Nội, trong lúc chị Lý mình đầy thương tích.
Lúc đó là vào giữa năm 1958. Phòng bệnh số 8, Nhà A1, BV Việt - Xô tiếp nhận một bệnh nhân đặc biệt. Hồ sơ bệnh án ghi: "Trần Thị Nhâm (tức Lý), tuổi 25, quê Miền Nam, cân nặng: 26 kg. Tình trạng bệnh: Suy kiệt, luôn lên cơn co giật, có 42 vết thương trên người liên tục rỉ máu, đầu vú bị cắt còn loét nham nhở, bộ phận sinh dục chảy máu liên tục".
Ngày 14/11/1958, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đến thăm Trần Thị Lý. Chứng kiến sự đau đớn của người con gái kiên cường ấy, Người đã không cầm được nước mắt…
Nhà thơ Tố Hữu đã đến bên giường bệnh thăm chị và ông đã khóc vì quá xúc động. Bài thơ Người con gái VN của ông xuất hiện tháng 12/1958. Bài thơ sau đó đưa vào sách giáo khoa, được dịch ra nhiều thứ tiếng, gây xúc động lòng người và là tâm điểm chú ý của dư luận quốc tế. Trần Thị Lý chính là bằng chứng sống tố cáo tội ác chiến tranh lúc đó.
Rất nhiều người không biết rằng sau ngày giải phóng, gia cảnh chị Lý rất nghèo. Cả 2 vợ chồng và cô con gái nhiều năm liền vẫn sống trong ngồi nhà cấp 4 tồi tàn ở trên đường Hải Phòng (Đà Nẵng). Có lúc vợ chồng chị phải sản xuất bia thủ công để kiếm sống.
Ngày 20/11/1992, những vết thương trên cơ thể tái phát, chị đã qua đời tại bệnh viện C (Đà Nẵng). Hơn 40 năm, từ buổi thiếu niên cho đến phút cuối cùng, chị Trần Thị Lý đã cống hiến trọn đời mình cho sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta. Trải qua cuộc đời đấu tranh oanh liệt, đầy gian khổ hy sinh, vô cùng cao thượng, vô cùng trong sáng, đẹp đẽ và hơn 30 năm sống và phải chiến đấu với bệnh tật, một sự chịu đựng cực kỳ gian nan nhưng chị không hề một chút bi quan, dao động cho đến giờ phút cuối cùng trước khi nhắm mắt.
Cuộc đời hoạt động cách mạng của chị Trần Thị Lý gắn liền với chặng đường đấu tranh vô cùng quyết liệt của đồng bào miền Nam. Trọn đời cống hiến cho sự nghiệp cách mạng của dân tộc, chị là tấm gương sáng về sự kiên trung, bất khuất, gan dạ của người con gái Việt Nam:
“...Tỉnh lại em ơi, qua rồi cơn ác mộng.
Em đã sống lại rồi, em đã sống!
Điện giật, dùi đâm, dao cắt, lửa nung.
Không giết được em người con gái anh hùng...”.
Anh hùng Trần Thị Lý tượng trưng cho tinh hoa của người con gái Việt Nam “anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang” cho ý chí kiên cường của dân tộc ta “Không có gì quý hơn độc lập tự do” và “Thà hy sinh tất cả chứ nhất định không chịu mất nước, không chịu làm nô lệ”./.
