Nữ anh hùng Mạc Thị Bưởi
Mạc Thị Bưởi sinh năm 1927, tại thôn Long Động, xã Nam Tân, huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương (nay là xã Hợp Tiến, TP Hải Phòng), một miền quê văn hiến ở nước ta. Chị thuộc hậu duệ của Trạng nguyên Mạc Hiển Tích thời Lý, Mạc Đĩnh Chi thời Trần, là những trí thức tiêu biểu của các triều đại phong kiến Việt Nam.
Theo lịch sử địa phương, với lòng căm thù giặc sâu sắc và chế độ áp bức, bóc lột, đồng chí Mạc Thị Bưởi luôn khắc phục khó khăn, kiên trì xây dựng cơ sở, vận động và lãnh đạo quần chúng đấu tranh chống giặc trong những năm 1946-1947, tham gia công tác phụ nữ địa phương, rồi trở thành đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam.
Năm 1949, địch về đóng bốt Trung Hà gần quê hương của chị Mạc Thị Bưởi, làm hàng rào, tháp canh càn quét, vây bắt cán bộ, vì vậy, cán bộ xã Nam Tân bị bật sang các vùng lân cận. Trong điều kiện khó khăn ấy, đồng chí Mạc Thị Bưởi vẫn bám dân, bám đất, kiên trì hoạt động, giác ngộ nhân dân, xây dựng cơ sở kháng chiến, đào hầm bí mật, đón cán bộ về chỉ đạo kháng chiến. Kết quả là chị đã xây dựng được 3 tổ nữ du kích, 35 cơ sở ở 3 thôn của xã, vận động quần chúng chống nộp thuế, chống đi phu cho giặc...
Năm 1950, lúc bộ đội ta nổ súng đánh chiếm đồn bốt giặc, đồng chí Mạc Thị Bưởi khi ấy làm liên lạc đã bò qua 3 hàng rào dây thép gai tiến sát vào vị trí địch mấy lần để nắm tình hình. Nhiều lần chị cùng cán bộ huyện về các xã để diệt tề, trừ gian bảo vệ cơ sở... Năm 1951, Mạc Thị Bưởi làm nhiệm vụ vận động nhân dân vùng tạm chiếm, chuẩn bị gạo, đường, sữa chuyển ra vùng tự do phục vụ Chiến dịch Trần Hưng Đạo, đánh Đường 18. Từ những năm đầu kháng chiến, Mạc Thị Bưởi đã thể hiện rõ là một chiến sĩ xuất sắc trên nhiều phương diện nên địch treo thưởng lớn cho ai bắt được chị. Trong chuyến cuối cùng, đồng chí Mạc Thị Bưởi không may bị địch phục kích bắt được. Khi sa vào tay giặc, mặc dù bị chúng tra tấn cực kỳ tàn bạo, chị cắn răng chịu đựng, không khai báo một lời, trung thành tuyệt đối với tổ chức.
Biết không thể khuất phục được người con gái kiên cường này, giặc treo chị lên bụi tre và giết chị rất dã man. Khi đó, chị mới 24 tuổi. Nhân dân địa phương và đồng đội vô cùng thương tiếc người con gái kiên trung, bất khuất. Tấm gương của chị đã thôi thúc đồng đội dũng cảm chiến đấu, tiêu diệt giặc để trả thù cho đồng chí, đồng bào bị giặc giết hại, quyết tâm kháng chiến đến cùng để giải phóng quê hương, đất nước.
Theo "Tiểu sử các anh hùng LLVT nhân dân Hải Dương" thì ngày 31-8-1955, chị Mạc Thị Bưởi được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân và Huân chương Quân công hạng Nhì. Đảng bộ, chính quyền và nhân dân địa phương đã góp công sức dựng tượng Mạc Thị Bưởi tại xã Ái Quốc, huyện Nam Sách, cạnh Quốc lộ 5. Đồng thời, xây dựng nhà lưu niệm đồng chí Mạc Thị Bưởi bên cạnh Đền thờ Mạc Đĩnh Chi tại làng Long Động để ghi công, tưởng nhớ và phát huy ý chí, thành tích của người anh hùng chống thực dân Pháp trên quê hương.
