NỮ ANH HÙNG PHAN THỊ RÀNG (CHỊ SỨ)
Ngọn lửa kiên trung từ xứ Hòn lan đến vùng ven Rạch Giá
Trong pho sử vàng chống Mỹ cứu nước của tỉnh Kiên Giang, tên tuổi của Nữ Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân Phan Thị Ràng (bí danh Tư Phùng, người con gái xứ Hòn Đất) đã trở thành một biểu tượng bất tử về lòng trung kiên và khí tiết cách mạng. Nhưng ít ai biết rằng, tấm gương hy sinh oanh liệt của chị không chỉ rung động vùng núi Hòn Me, Hòn Sóc mà còn nhanh chóng lan truyền, trở thành ngọn đuốc thắp sáng phong trào đấu tranh du kích tại huyện Châu Thành lân cận.
Sinh năm 1937 tại huyện Tri Tôn (An Giang), Phan Thị Ràng sớm giác ngộ cách mạng và gắn bó trọn vẹn tuổi thanh xuân với chiến trường Kiên Giang. Với vai trò là giao liên, trinh sát, rồi Đội trưởng Đội du kích, chị đã vượt qua hàng ngàn cuộc lùng sục của địch, vận chuyển tài liệu, vũ khí và tổ chức nhân dân đấu tranh trực diện với chính quyền Sài Gòn.
Đêm ngày 8, rạng sáng ngày 9 tháng 1 năm 1962, trên đường làm nhiệm vụ từ căn cứ về xã Thổ Sơn, chị Ràng không may rơi vào tay địch. Bị tra tấn bằng những thủ đoạn dã mạn nhất, người con gái ấy vẫn một lòng sắt son với Đảng, không khai nửa lời. Rạng sáng ngày 9 tháng 1 năm 1962, giặc đưa chị đi hành quyết dưới chân núi Hòn Đất khi chị mới vừa tròn 25 tuổi. Trước giờ hy sinh, tiếng hô vang "Đảng Cộng sản Việt Nam muôn năm! Hồ Chủ tịch muôn năm!" của chị đã làm rung chuyển cả vùng bưng biền Tây Nam Bộ.
2. Tiếng vang Hòn Đất và sự hưởng ứng cuộn sóng ở Châu Thành
Tin chị Phan Thị Ràng anh dũng hy sinh nhanh chóng vượt qua các tuyến cằn quét, theo những chuyến đò đêm trên sông Cái Lớn và sông Vàm Xáng lan về tới huyện Châu Thành. Lúc bấy giờ, Châu Thành là địa bàn ven đô vô cùng căng thẳng, nơi địch áp đặt chính sách "bình định" khốc liệt và dồn dân vào các khu dồn dân, ấp chiến lược.
Sự hy sinh của chị Ràng không làm cho quân dân Kiên Giang hoang mang, mà ngược lại, nó như một ngòi nổ kích hoạt ngọn lửa căm thù giặc sâu sắc. Tại Châu Thành, Ban Huyện ủy đã phát động chiến dịch "Học tập và biến đau thương thành hành động cách mạng theo tấm gương chị Phan Thị Ràng".
Khắp các xã Minh Lương, Vĩnh Hòa Phú, Vĩnh Hòa Hiệp, các mẹ, các chị trong "Đội quân tóc dài" Châu Thành đã rủ nhau xuống đường đấu tranh chính trị. Họ ôm hình ảnh, truyền tay nhau câu chuyện về sự kiên cường của chị Sứ để kéo vào quận lỵ Minh Lương và tỉnh lỵ Rạch Giá đấu tranh chống đôn quân, tước giặc, đòi bồi thường nhân mạng và phản đối các cuộc càn quét phá hoại xóm làng.
Chính khí tiết của chị Ràng đã tiếp thêm dũng khí cho các nữ du kích Châu Thành. Nhiều thiếu nữ tuổi mười tám, đôi mươi ở làng chiếu Tà Niên hay các phum sóc Khmer Châu Thành đã hăng hái gia nhập đội du kích xã, tự tay vót chông, gài mìn, đào hầm bí mật để đánh giặc giữ làng.
3. Tinh thần "Chị Sứ" trong thế trận chiến tranh nhân dân Châu Thành
Những năm tiếp theo sau sự hy sinh của chị Phan Thị Ràng, chiến trường Châu Thành ghi dấu ấn mạnh mẽ của các lực lượng nữ du kích và giao liên.
Học tập tinh thần không khai báo, bảo vệ căn cứ đến cùng của chị Sứ, nhiều nữ giao liên Châu Thành như chị Út Mơ, các bà mẹ nuôi quân ở Vĩnh Hòa Phú dù bị địch bắt bớ, tra tấn dã mạn vẫn giữ trọn bí mật cho hầm giấu cán bộ. Các tổ du kích nữ Châu Thành đã phối hợp với Huyện đội tổ chức hàng chục trận phục kích trên tuyến đường bộ Rạch Giá – Minh Lương và các tuyến đường thủy sông Cái Lớn, tiêu diệt nhiều sinh lực địch.
Tiểu thuyết Hòn Đất của nhà văn Anh Đức ra đời sau đó, khắc họa hình tượng nhân vật Chị Sức dựa trên cuộc đời chị Phan Thị Ràng, đã trở thành cuốn sách gối đầu giường của biết bao thế hệ chiến sĩ và nhân dân Châu Thành. Tiếng chày giã gạo nuôi quân, tiếng thoi dệt chiếu Tà Niên và hình ảnh người con gái kiên cường trước họng súng kẻ thù đã hòa quyện làm một, tạo nên sức mạnh tinh thần to lớn giúp Châu Thành đứng vững qua những giai đoạn đen tối, ác liệt nhất của cuộc chiến.
4. Ngọn lửa bất tử soi đường cho thế hệ trẻ Châu Thành
Năm 1994, liệt sĩ Phan Thị Ràng được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân.
Dù chị hy sinh trên đất Hòn Đất, nhưng ngọn lửa từ tấm gương của chị đã lan tỏa và bén rễ sâu xa trong lòng nhân dân Châu Thành. Ngày nay, trong các chương trình giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ tại huyện Châu Thành, câu chuyện về chị Phan Thị Ràng luôn được trân trọng nhắc đến như một biểu tượng thiêng liêng về lòng yêu nước và khí tiết người phụ nữ Nam Bộ.
Từ những xóm làng ven sông Vàm Xáng đến các trường học ở Minh Lương, tinh thần bất khuất của chị Sứ vẫn đang tiếp tục tiếp sức cho tuổi trẻ Châu Thành hôm nay – những người đang phấn đấu học tập, lao động để xây dựng quê hương Châu Thành ngày càng giàu đẹp, xứng đáng với sự hy sinh vô bờ bến của các thế hệ anh hùng đi trước.
