Nữ biệt động "con thoi sắt" Nguyễn Thị Mai nhiều lần bị địch tra tấn man rợ, được nữ tướng Nguyễn Thị Định tặng súng K54

Từng chịu nhiều đòn tra tấn man rợ của địch nhưng nữ biệt động Nguyễn Thị Mai vẫn kiên quyết không khai báo, bảo vệ tổ chức và đồng đội. Sau này, bà được nữ tướng Nguyễn Thị Định tặng một khẩu súng K54 như sự ghi nhận đối với lòng quả cảm và khí tiết của người chiến sĩ biệt động.

Nguyễn Thị Mai - Nữ biệt động Sài Gòn nổi tiếng với biệt danh "con thoi sắt"

Nữ biệt động Sài Gòn Nguyễn Thị Mai - biệt danh "con thoi sắt" là một trong những huyền thoại biệt động nổi tiếng lịch sử.

Bà tên thật là Nguyễn Thị Thuận, sinh năm 1943, quê tại thôn Quảng Đại, xã Đại Cường, huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam cũ. Bà lớn lên trong một gia đình giàu truyền thống yêu nước và cách mạng. Cha mẹ cùng bốn anh chị em của bà đều tham gia hoạt động cách mạng tại địa phương, trong đó có 1 người đã hy sinh và được công nhận là liệt sĩ.

Từ năm 1959, khi mới 16 tuổi, Nguyễn Thị Mai đã tham gia hoạt động cách mạng. Năm 1960, do cơ sở bị lộ, bà được tổ chức bố trí vào hoạt động trong đơn vị Biệt động 90C thuộc lực lượng Biệt động Sài Gòn. Ngày 23/3/1967, bà được kết nạp vào Đảng Nhân dân Cách mạng miền Nam.

Nữ biệt động Nguyễn Thị Mai. Ảnh: ST. 

Không phải đến năm 16 tuổi, bà mới bắt đầu hoạt động cách mạng. Trước đó khi Nguyễn Thị Mai còn là một cô bé mới 9 - 10 tuổi, bà đã tham gia hoạt động nhưng chưa chính thức. Khi ấy, công việc hằng ngày của Mai là theo mẹ mang bánh giò đi bán ở chợ, bến đò, bến xe. Nhìn bên ngoài, đó chỉ là những chiếc bánh bình thường dành cho khách qua đường. Nhưng giữa những lớp lá gói kín đáo đôi khi lại có mật thư, truyền đơn được chuyển đến các cơ sở cách mạng. Bí mật ấy chỉ những người “làm bánh” và người “ăn bánh” theo đúng ám hiệu mới hiểu.

Cứ như vậy, cô bé xứ Quảng sớm quen với những chuyến đi mà chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể dẫn đến nguy hiểm. Những năm tháng làm giao liên từ thuở thiếu thời đã rèn cho Mai sự nhanh trí, gan dạ và khả năng giữ bình tĩnh trong những tình huống khó lường.

Đến năm 1964, khi lực lượng Biệt động Quân khu Sài Gòn - Gia Định cử cán bộ về các địa phương tuyển chọn những người có khả năng hoạt động bí mật trong đô thị, đơn vị biệt động 90C tìm về Đại Lộc. Nguyễn Thị Mai, với kinh nghiệm giao liên, sự tháo vát và bản lĩnh đã được lựa chọn. Từ một cô gái quê Quảng Nam, Mai trở thành chiến sĩ nòng cốt của lực lượng Biệt động Sài Gòn.

Bước vào môi trường hoạt động mới, Mai phải học cách biến mình thành nhiều con người khác nhau.

Với chất giọng Quảng Nam đặc trưng và vóc người rắn rỏi, khi thì cô xuất hiện như một phụ nữ nông dân bình thường, vai vác cuốc, liềm ra đồng; khi lại lặng lẽ đẩy chiếc xe đạp chất mít, thơm, khoai mỡ như bao người buôn bán từ vùng ven vào thành phố. Nhưng dưới lớp hàng hóa tưởng chừng vô hại ấy có thể là kíp nổ, thuốc nổ và vũ khí. Có chuyến, ngay cả ruột bánh xe đạp cũng trở thành nơi cất giấu vật liệu nổ.

Lúc khác, Mai lại hóa thân thành người bán rau từ quê lên phố. Không ai dễ dàng hình dung đằng sau những gánh rau, những củ khoai hay trái cây quen thuộc lại là cả một đường dây vận chuyển vũ khí bí mật.

Từ Hóc Môn, Củ Chi vào nội thành Sài Gòn, từng chuyến hàng được Mai âm thầm đưa qua những trạm kiểm soát dày đặc. Bà không bao giờ đi mãi một con đường. Tuyến đi liên tục thay đổi, thời gian xuất hiện cũng không cố định. Hôm nay người ta thấy Mai ở hướng này, ngày mai đã xuất hiện ở một nơi khác. Sự nhanh nhẹn, kín đáo, “thoắt ẩn thoắt hiện” ấy khiến đồng đội gọi bà bằng biệt danh “con thoi sắt”.

Nguyễn Thị Mai nhiều lần bị địch bắt và màn tra tấn vào vùng kín gây ám ảnh

Một ngày đầu năm 1965, Mai nhận nhiệm vụ đưa một tập tài liệu cùng 30 kíp nổ từ khu vực chợ Phước Thịnh, Củ Chi vào nội thành. Những kíp nổ được giấu trong giỏ khổ qua, còn tài liệu mật được bà cất kỹ trong người. Mai lên một chiếc xe lam, hòa mình vào những hành khách bình thường trên đường về thành phố.

Giữa đường, xe bất ngờ bị một tốp cảnh sát chặn lại kiểm tra. Lần này, cuộc khám xét diễn ra đặc biệt nghiêm ngặt. Trong nhóm kiểm tra có cả nữ cảnh sát, vì thế hầu như không một hành khách nào có thể tránh khỏi việc bị lục soát. Nhận thấy tài liệu mật cất trong người có nguy cơ bị phát hiện, Mai lập tức đưa chúng vào miệng, cố nhai nát.

Phát hiện hành động bất thường, những người cảnh sát lao tới bóp cổ, banh miệng bà để giành lại tài liệu. Nhưng khi lấy được ra, những tờ giấy đã bị nhai nhàu nát, nhiều nội dung không còn nguyên vẹn.

Nếu chỉ có tập giấy ấy, có thể họ vẫn chưa đủ căn cứ buộc tội Mai. Nhưng một tình huống ngoài dự liệu đã xảy ra. Hành khách đi cùng trên xe lam chỉ vào số hành lý và yêu cầu trả lại cho bà. Khi kiểm tra số đồ này, cảnh sát phát hiện những bức thư cùng 30 kíp nổ được giấu bên trong. Bà bị bắt và bị dẫn về bốt Hàng Keo - nơi gắn với những cuộc thẩm vấn và các hình thức tra khảo khắc nghiệt như “địa ngục trần gian”.

Tại đây, bà bị tra tấn rất dã man. Có lúc bà bị tra điện vào tai và ngực đến ngất lịm.

Một cực hình khác là chúng dùng tăm giữ hai mí mắt không cho khép lại, sau đó chiếu đèn công suất lớn thẳng vào mắt. Ánh sáng khiến đầu óc quay cuồng, đôi mắt đau buốt tưởng như muốn bật khỏi hốc.

Giữa những trận đòn, câu hỏi liên tục dội xuống: vũ khí được chuyển đi đâu, người chỉ huy là ai, số truyền đơn lấy từ đâu, đơn vị đóng ở vị trí nào?

Câu trả lời của Mai trước sau vẫn chỉ có một:

“Người ta nhờ tôi đem giùm. Tôi không biết gì hết...”.

Không khuất phục được Nguyễn Thị Mai bằng những trận đòn và các hình thức tra điện, những người thẩm vấn tiếp tục sử dụng một kiểu tra tấn nhằm đánh mạnh vào tâm lý và thân thể của nữ giao liên còn rất trẻ.

Theo lời kể của bà Mai, một tên cầm con lươn trước mặt, vừa đe dọa vừa dụ dỗ rằng bà còn trẻ, nếu chịu khai báo thì sẽ được thả về lấy chồng, không nên đánh đổi tương lai của mình. Tuy nhiên, bà vẫn kiên quyết không cung cấp thông tin về tổ chức, cơ sở và đồng đội.

Sau khi không đạt được mục đích, chúng bấm đuôi con lươn để tra tấn bà trong tình trạng không mảnh vài che thân. Đau đớn cả về thể xác lẫn tinh thần, bà Mai nhiều lần kiệt sức rồi ngất đi.

Khi cách tra khảo trên vẫn không mang lại kết quả, bà tiếp tục phải chịu cực hình được gọi là “đi tàu bay”. Hai chân Nguyễn Thị Mai bị trói, treo ngược lên cao để vừa đánh đập vừa thẩm vấn. Trong một lần tra khảo, móc treo bị bung khiến bà rơi mạnh xuống nền xi măng, đầu va đập và bất tỉnh.

Các cuộc tra khảo kéo dài suốt nhiều tháng nhưng không thể buộc bà Mai khai ra tổ chức và đồng đội. Sau khoảng sáu tháng, địch không thu thập được thêm chứng cứ để xác định đường dây phía sau, hồ sơ của bà bị xếp vào dạng “án mù”. Cuối cùng, bà bị kết án với tội danh gây rối trật tự trị an và chịu một năm tù.

Năm 1967, dù những vết thương từ các lần tra tấn vẫn chưa hoàn toàn bình phục, bà Mai tiếp tục xung phong nhận nhiệm vụ. Khi ấy, lực lượng cách mạng đang gấp rút chuẩn bị cho cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968.

Những nhiệm vụ của Nguyễn Thị Mai và đồng đội sau đó tiếp tục nối dài. Họ tham gia đánh phá bãi xe hậu cần của quân đội Mỹ, tiến công nhà đèn Thủ Đức, phá những chiếc tivi phục vụ hoạt động tuyên truyền, làm tê liệt nhiều đầu máy tàu hỏa tại ga Hòa Hưng và thực hiện nhiều nhiệm vụ phá hoại hệ thống hậu cần, vận tải của đối phương.

Đến cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân năm 1968, đơn vị biệt động 90C được giao nhiệm vụ tham gia tiến công khu vực Khám Chí Hòa, với mục tiêu hỗ trợ giải phóng tù chính trị.

Nguyễn Thị Mai lúc này được giao làm Tổ trưởng Tổ trinh sát. Giữa chiến trường đô thị đầy biến động, biệt danh “Con thoi sắt” một lần nữa trở nên đúng với người nữ chiến sĩ quê Đại Lộc. Mai liên tục di chuyển giữa những điểm nóng, vừa trinh sát, dẫn đường cho các mũi tiến công, vừa trực tiếp chiến đấu và tham gia cứu thương.

Trong quá trình hoạt động cách mạng, Nguyễn Thị Mai được tặng thưởng Huân chương Chiến công hạng Ba cùng nhiều huân chương, huy chương và bằng khen khác. Năm 1967, với những thành tích nổi bật trong chiến đấu và công tác, bà được bình bầu là Chiến sĩ thi đua, được tham dự Đại hội Anh hùng, Chiến sĩ thi đua toàn Miền.

Bà Nguyễn Thị Mai và ông Huỳnh Kiều. Ảnh: ST.

Năm 1969, Nguyễn Thị Mai vinh dự được mời dự Đại hội Chiến sĩ thi đua Miền và được bà Nguyễn Thị Định tặng khẩu súng K54.

Năm 1971 bà lại bị bắt khiến đám cưới của bà và chiến sĩ biệt động Huỳnh Kiều (tức Mười Kiều) phải tạm hoãn. Lần này, bà cũng bị tra tấn dã man, bị ép uống lượng lớn nước xà phòng, bị giẫm đạp, sau đó, bị bắt nhìn thẳng vào đèn pha ô tô trong thời gian dài để ép cung.

Không lấy được lời khai, địch tiếp tục dùng lửa. Vải tẩm xăng được quấn vào chân Mai rồi châm cháy. Hai chân bà bị bỏng nặng. Sau đó bà được chuyển xuống Trại giam Thủ Đức. Hồ sơ một lần nữa bị khép lại dưới dạng “án mù”.

Đến 1973, bà Mai và ông Kiều mới được tổ chức đám cưới. Dù bà bị tra tấn khiến khó có con nhưng điều kỳ diệu đã xảy ra. Tròn một năm sau ngày cưới, bà Mai sinh con trai đầu lòng nặng 1,7kg trong niềm vui khôn xiết của gia đình, đồng đội. Sau này, ông bà có tất cả hai người con trai.

Sau ngày đất nước giải phóng, bà Mai mang cấp bậc chuẩn úy và được biệt phái về một nhà máy thuốc lá, đảm nhiệm nhiệm vụ huấn luyện lực lượng công nhân tự vệ. Đến năm 1979, do những di chứng nặng nề từ các trận tra khảo, đòn roi trong thời gian bị giam giữ liên tục tái phát, sức khỏe suy giảm, bà buộc phải xin nghỉ theo chế độ mất sức.

Bà qua đời vào tháng 3/2024.