NỮ CHIẾN SĨ CÁCH MẠNG _ NGUYỄN THỊ LỰU

BÀ NGUYỄN THỊ LỰU -

NỮ CHIẾN SĨ CÁCH MẠNG KIÊN TRUNG CỦA MIỀN NAM VIỆT NAM TRONG THỜI KỲ KHÁNG CHIẾN CHỐNG MỸ

Đồng chí Nguyễn Thị Lựu tên khai sinh là Đỗ Thị Thưởng, còn được gọi là Tám Lựu. Bà sinh ngày 23 tháng 9 năm 1909 trong một gia đình địa chủ khá giả tại làng Hòa An, quận Cao Lãnh, tỉnh Sa Đéc (nay là phường Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp). Do bà ngoại tin vào lời tướng số cho rằng Đỗ Thị Thưởng kỵ tuổi với mẹ nên đã thuê vợ chồng một tá điền nuôi dưỡng, đến năm 1916 mới được đón về sống chung với cha mẹ ruột. Bảy năm sống chung với gia đình mẹ nuôi nghèo khó đã một phần hình thành tình cảm và nếp nghĩ của Nguyễn Thị Lựu là rất gần gũi với người dân lao động nghèo khổ. Sinh ra trong thời kỳ mất nước, tận mắt chứng kiến những bất công trong xã hội, cảnh người dân lầm than cơ cực chịu sự bóc lột của bọn địa chủ cùng thực dân Pháp, Nguyễn Thị Lựu đã sớm quan tâm, trăn trở với thời cuộc, muốn đóng góp sức mình thay đổi vận mệnh đất nước và Nhân dân.

Sau khi hoàn thành chương trình sơ học Pháp – Việt, Nguyễn Thị Lựu theo anh trai lên Sài Gòn tiếp tục học tập. Thành phố sôi động này đã mở ra trước mắt bà nhiều tư tưởng tiến bộ. Đặc biệt, lễ tang chí sĩ yêu nước Phan Châu Trinh mà bà tận mắt chứng kiến đã trở thành dấu mốc thức tỉnh mạnh mẽ, cho thấy sức mạnh của lòng dân khi cùng hướng về một lý tưởng cao đẹp. Bên cạnh đó, những tờ báo tiến bộ như Tiếng chuông rè của Nguyễn An Ninh hay Việt Nam hồn đã góp phần dẫn dắt bà đến với con đường đấu tranh. Từ những tác động ấy, bà được giác ngộ và thoát ly gia đình để tham gia cách mạng.

Tham gia cách mạng từ năm 1927, năm 1928 đồng chí Nguyễn Thị Lựu được kết nạp vào tổ chức Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng chí Hội, đảm nhiệm công tác phụ vận khi mới 18 tuổi. Năm 1928, đồng chí thoát ly gia đình lên Sài Gòn phụ trách liên lạc quốc tế ở Khánh Hội cùng với đồng chí Lý Tự Trọng. Năm 1929, đồng chí được điều về gầy dựng cơ sở Nông hội ở Phong Hòa, Cần Thơ. Cuối năm 1929, đồng chí được kết nạp vào An Nam Cộng sản Đảng tại Phong Hòa, Cần Thơ, lấy bí danh là Cửu. Cuối năm 1930, đồng chí Nguyễn Thị Lựu được bầu vào Tỉnh ủy Mỹ Tho (nay thuộc tỉnh Tiền Giang). Đầu năm 1931, Tỉnh ủy Mỹ Tho đưa đồng chí Nguyễn Thị Lựu về Sài Gòn và bổ sung vào Xứ ủy Nam Kỳ; đồng chí được bầu vào Ban Thường vụ Công hội Đỏ tại Sài Gòn - Chợ Lớn. Cũng thời gian này, đồng chí nhận lời hứa hôn với ông Nguyễn Văn Hanh (bí danh Nhuận) - Phó Bí thư Tỉnh ủy Mỹ Tho.

Tháng 5 năm 1931, bà bị mật thám bắt giam tại Khám Lớn Sài Gòn. Suốt gần hai năm chịu tra tấn cực hình, bà vẫn giữ trọn khí tiết người chiến sĩ cộng sản. Phiên tòa đại hình đặc biệt kéo dài từ 2 đến 9-5-1933 tuyên phạt bà 5 năm tù giam tại Khám Lớn Sài Gòn. Người hứa hôn của bà – đồng chí Nguyễn Văn Hanh – cũng bị bắt, bị hạ án tử xuống chung thân và đày ra Côn Đảo, nơi ông hy sinh trong cuộc vượt ngục cuối năm 1934, cùng các đồng chí như Ngô Gia Tự. Mãi đến ngày được trả tự do năm 1936, bà mới hay tin đau buồn ấy.

Sau khi ra tù năm 1936, bà Nguyễn Thị Lựu làm việc và công tác tại tòa soạn báo La Lutte, hoạt động công khai, đấu tranh chống bọn Trốtxkit. Cũng trong năm 1936, đồng chí được bầu vào Ủy ban trù bị Đông Dương đại hội. Năm 1937, đồng chí đề xướng và tham gia thành lập tờ báo Le Peuple; sau đó làm việc tại tòa soạn báo Dân chúng - cơ quan ngôn luận của Đảng Cộng sản Đông Dương đến tháng 9 năm 1939 thì bị thực dân Pháp bắt giam lần thứ 2, ở nhà tù Phú Mỹ (Thị Nghè - Gia Định) từ 1939 - 1941, trại giam Bà Rá (Biên Hòa) từ 1941 - 1945.

Ngày 9 tháng 3 năm 1945, khi Nhật đảo chính Pháp, đồng chí Nguyễn Thị Lựu cùng một số đồng chí ở trại tù Bà Rá vượt ngục về Sài Gòn, bắt liên lạc với tổ chức đảng, được phân công vận động và tổ chức quần chúng chuẩn bị tham gia cuộc Tổng khởi nghĩa tháng Tám.

Sau Cách mạng Tháng Tám, hoạt động của bà tiếp tục gắn bó chặt chẽ với phong trào phụ nữ và công tác dân vận. Năm 1946, bà công tác tại Tỉnh ủy Châu Đốc, tham gia Ban Dân vận thị xã và cùng các chị em tổ chức tờ báo Phụ nữ Cứu quốc – Anh Thư. Năm 1947, bà góp phần thành lập Mặt trận Liên Việt Châu Đốc. Đến 1948, bà được Xứ ủy điều về Sài Gòn để tham gia thành lập Đảng bộ Sài Gòn – Chợ Lớn; sang năm 1949, bà đảm nhiệm chức Bí thư – Trưởng Ban Phụ vận, kiêm Hội trưởng Hội Phụ nữ Sài Gòn – Chợ Lớn.

Sau Hiệp định Genève 1954, bà đảm nhiệm vị trí Phó Chủ tịch Phong trào Bảo vệ Hòa bình Sài Gòn – Chợ Lớn, trực tiếp phụ trách đấu tranh đòi thi hành hiệp định. Thực hiện chỉ đạo của Khu ủy Sài Gòn – Gia Định, đến 1955, bà tổ chức vận động thành lập Ban Trí vận và làm Trưởng ban.

Năm 1958, đồng chí Nguyễn Thị Lựu được điều ra Hà Nội, là Ủy viên Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và tham gia đại biểu Quốc hội khóa II năm 1960. Sau đó, năm 1960, đồng chí được giao giữ chức Vụ trưởng Vụ Quốc tế Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, trực tiếp lãnh đạo các tổ chức: Ủy ban Bảo vệ hòa bình thế giới của Việt Nam, Ủy ban Đoàn kết Nhân dân Á Phi của Việt Nam, Ủy ban đấu tranh cho nền độc lập Algérie… Đồng thời, đồng chí còn được cơ cấu là Ủy viên Ban Chấp hành Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam.

Từ năm 1961 đến năm 1976, đồng chí Nguyễn Thị Lựu là Phó Tổng Thư ký Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội Hữu nghị Việt Xô. Năm 1976 đến năm 1979, đồng chí là Ủy viên Đoàn Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Ủy viên Đoàn Chủ tịch Ủy ban Bảo vệ hòa bình thế giới của Việt Nam. Đồng chí là đại biểu Quốc hội nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (nay là nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam) khóa II, III, IV; từng giữ chức vụ Chủ nhiệm Ủy ban Thống nhất Quốc hội khóa III và IV.

“Tình yêu và Ánh lửa” là một trong những tập hồi ký của tập sách Những người con gái đất Thành đồng do Nhà xuất bản Tổng hợp TPHCM phát hành năm 2015

Tháng 3 năm 1979, do tình hình sức khỏe, tuổi cao, đồng chí Nguyễn Thị Lựu được nghỉ hưu và sống tại nhà số 141 Khổng Tử, làng Đại học Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh. Đồng chí đã từ trần vào ngày 11 tháng 10 năm 1988 tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Đồng chí Nguyễn Thị Lựu là tấm gương sáng ngời về tinh thần cách mạng của người phụ nữ Việt Nam, cống hiến hơn 60 năm cuộc đời cho cách mạng. Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng, đồng chí Nguyễn Thị Lựu là một nữ cán bộ trung kiên của Đảng từ lúc còn hoạt động cách mạng bí mật đến ngày thắng lợi hoàn toàn thống nhất đất nước và cho đến khi từ trần, đồng chí luôn kiên trì và bền bỉ đấu tranh, tạo dựng được niềm tin yêu của Đảng, của đồng chí, đồng bào, bạn bè, quê hương và gia đình. Cuộc đời của đồng chí Nguyễn Thị Lựu đã toát lên những phẩm chất cao quý của người phụ nữ về tinh thần cách mạng, về tình yêu, lòng thủy chung, kiên cường, bất khuất vượt qua những thử thách nghiệt ngã để hoàn thành lý tưởng cách mạng của mình. Đồng chí Nguyễn Thị Lựu xứng đáng với 8 chữ vàng mà Bác Hồ đã dành tặng cho phụ nữ Việt Nam “Anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang”.

Tượng Bà Nguyễn Thị Lựu tại Trường THCS Nguyễn Thị Lựu

Với những cống hiến to lớn trong hai cuộc kháng chiến của dân tộc, đồng chí Nguyễn Thị Lựu đã được trao tặng Huân chương Độc lập hạng Nhất, Huân chương Kháng chiến hạng Nhất và Huy hiệu 50 năm tuổi Đảng. Tỉnh ủy, Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Tháp đã quyết định đặt tên đồng chí cho “Trường Trung học cơ sở Nguyễn Thị Lựu” tại phường Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp từ năm học 1996–1997. Bên cạnh đó, tên của đồng chí còn được đặt cho một tuyến đường tại Phường Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp như một sự tri ân và ghi nhận công lao của bà.

Trường THCS Nguyễn Thị Lựu – phường Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp

Hình ảnh Lễ Giỗ Bà Nguyễn Thị Lựu lần thứ 37

Tin bài: Quốc Đạt