Nụ cười khắc vào thời đại
Võ Thị Thắng sinh năm 1945 tại Bến Lức, Long An, trong một gia đình có truyền thống yêu nước. Từ khi còn bé, bà đã bộc lộ lòng dũng cảm và tinh thần cách mạng: mới 9 tuổi, cô bé Thắng đã đi đưa thư, mang cơm cho các chiến sĩ cách mạng đang được gia đình giấu trong hầm bí mật.
Khi 13 tuổi, bà vào học ở trường công lập Gia Long Sài Gòn (nay là Nguyễn Thị Minh Khai). Chỉ vài năm sau, 16 tuổi, Võ Thị Thắng đã tham gia Mặt trận Dân tộc Giải phóng ở huyện Bến Lức, bước chân vào con đường cách mạng từ rất sớm. Năm 1962, bà được điều về Sài Gòn, hoạt động bí mật trong phong trào thanh niên – sinh viên – công nhân, và dần trở thành một thành viên quan trọng trong lực lượng vũ trang ở nội thành.
Tháng 7/1968, bà được giao nhiệm vụ đặc biệt: ám sát “mật vụ chỉ điểm” Trần Văn Đỗ. Trong lúc thực hiện nhiệm vụ, bà bị bắt, bị đày đi khắp các nhà lao từ Thủ Đức, Chí Hòa, Tân Hiệp, Hố Nai đến Côn Đảo, chịu đựng biết bao tra tấn dã man. Ngày 2/8/1968, tại tòa án quân sự của chính quyền Sài Gòn, bà bị kết án 20 năm tù khổ sai. Khi một thành viên hội đồng xét xử tự đắc rằng “cuộc đời cô nữ sinh kể từ nay sẽ chôn vùi trong khám tối”, Võ Thị Thắng vẫn mỉm cười và trả lời đanh thép: “Liệu chính quyền các ông có tồn tại đến 20 năm để bỏ tù tôi không?”. Nụ cười ấy sau này được phóng viên Nhật Bản đặt tên là “Nụ cười chiến thắng”, trở thành biểu tượng của tinh thần bất khuất.
Sau hơn 5 năm tù đày, theo Hiệp định Paris, ngày 7/3/1974, Võ Thị Thắng được trả tự do tại sân bay Lộc Ninh. Không dừng lại ở chiến công trong kháng chiến, bà tiếp tục cống hiến cho đất nước. Bà tham gia Thành đoàn, Hội Liên hiệp Phụ nữ TP. Hồ Chí Minh, rồi trở thành Phó Chủ tịch thường trực Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, trúng cử Ban chấp hành Trung ương Đảng, làm Đại biểu Quốc hội và giữ nhiều chức vụ quan trọng khác như Tổng cục trưởng Tổng cục Du lịch, Chủ tịch Hội hữu nghị Việt Nam – Cuba.
Bà được ghi nhận với nhiều danh hiệu cao quý: Huân chương Độc lập hạng Nhì, Huân chương Lao động Hạng Nhất, Huân chương Kháng chiến hạng Nhất, Huân chương Quyết thắng, cùng nhiều huân, huy chương khác. Chủ tịch Cuba Fidel Castro còn nhận bà làm con nuôi, đặt tên hai trường học ở Cuba là “Võ Thị Thắng” và “Nụ cười chiến thắng”. Năm 2015, Chủ tịch nước Việt Nam truy tặng bà danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Suốt đời, dù trải qua tù đày, tra tấn hay đảm nhận nhiều trọng trách quan trọng, Võ Thị Thắng luôn là người kiên trung, bộc trực, dám quyết định và chịu trách nhiệm, như lời Chủ tịch nước Trương Tấn Sang từng ghi: “Sống vĩ đại, chết vinh quang”.
