Nụ cười quả cảm.
Nụ cười quả cảm
Được đến tham quan bảo tàng ở thôn Nam Quất, xã Nam Triều, huyện Phú Xuyên (Hà Nội) vào một ngày đầu tháng tư, các em học sinh Trường tiểu học Vân Từ, xã Vân Từ (huyện Phú Xuyên) thật vui mừng và xúc động. Qua lời của những nhân chứng, tình nguyện viên, bao câu chuyện lịch sử được khơi gợi giúp các em nhận biết về những năm tháng sống, chiến đấu, hoạt động cách mạng của các cựu chiến binh trong kháng chiến chống đế quốc Mỹ. Em Nguyễn Trà My, học sinh lớp 4A tâm sự: “Hôm nay, bảo tàng đã cho chúng em hiểu được một phần về những ngày tháng các chiến sĩ phải chịu trong lao tù. Chúng em biết được rằng, nền hòa bình, niềm hạnh phúc hôm nay là thành quả của sự hy sinh to lớn của các anh hùng liệt sĩ hôm qua…”.
Rất nhiều đoàn học sinh, đoàn thanh niên đã nghẹn ngào xúc động khi được trực tiếp tham quan, tìm hiểu tại không gian bảo tàng. Nhiều học sinh ưu tú vinh dự được kết nạp đoàn, hay dự lễ báo công với các anh hùng liệt sĩ tại bảo tàng. Ông Lâm Văn Bảng, Giám đốc bảo tàng vui mừng vì ngày càng nhiều học sinh, sinh viên tìm hiểu về lịch sử, cội nguồn. Nhiều người gọi thân thương là “ông giám đốc”, “bố giám đốc”… Khi đó, ông sẽ cười thật giòn: “Giám đốc làng quê đây. Tự quản, tự túc, tự nguyện và tự chịu trách nhiệm”. Câu cửa miệng đã khái quát “cơ chế” hoạt động của bảo tàng với gần 5.000 hiện vật giá trị, được ông và các đồng đội tận tâm, tận lực sưu tầm suốt mấy chục năm để rồi giành kỷ lục bảo tàng có nhiều hiện vật về chiến sĩ cách mạng nhất.
Nhiều lần tôi được nghe ông kể chuyện, lần nào cũng rưng rưng xúc động. Ở nơi “địa ngục trần gian”, ông Bảng chứng kiến đồng đội phải chịu đựng sự tra tấn dã man: đóng đinh vào đầu, nhổ răng, nhốt vào chuồng cọp giữa trưa nắng, đổ nước sôi lên người... Dù vậy các chiến sĩ vẫn một lòng kiên trung, sắt son với Đảng. Có người bị chấn thương sọ não, bất tỉnh. Có người bị đánh đập dã man, tiếng kêu tắc nghẹn, rồi tắt ngấm… “Nhiều đêm tôi vẫn mơ thấy tiếng kêu của đồng đội”, ông Bảng xúc động chia sẻ.
Rất nhiều người tự hỏi, ông giám đốc, thương binh ¼ lấy đâu ra sức lực để làm cả núi công việc. Ông luôn nhiệt thành đón tiếp khách trong nam ngoài bắc, làm hướng dẫn, tổ chức các chương trình giao lưu văn hóa, triển lãm lưu động, sưu tầm kỷ vật chiến tranh, tạo việc làm cho con thương binh, liệt sĩ… Gần đây, ông còn viết hồi ký chiến trường và dự định xuất bản vào cuối năm 2025. Chỉ tay về phía những cánh chim câu bay lượn phía hàng cau, ông Bảng bày tỏ: “Để có bầu trời tự do, yên bình, hàng vạn chiến sĩ đã ngã xuống. Trong cuốn sách tri ân đồng đội, gia đình, tôi sẽ nói rõ hơn về đời binh nghiệp của mình…”.
Cựu chiến binh Lâm Văn Bảng sinh năm 1943, năm 1965 ông lên đường nhập ngũ. Trong chiến dịch Mậu Thân năm 1968, ông bị thương, bị địch bắt và giam ở nhà lao Biên Hòa rồi đày ra Phú Quốc. Năm 1973, ông cùng nhiều đồng đội được trao trả theo Hiệp định Paris. Sau ngày đất nước hoàn toàn thống nhất, ông về công tác ở Hạt quản lý giao thông số 5. Năm 1985, trong lần sửa chữa cầu Giẽ, một quả bom được phát hiện ở mé sông, nên đã nhờ chuyên gia tháo kíp, tháo thuốc nổ rồi mang vỏ bom về trụ sở Hạt. Nhiều người dân đã đến xem. Khi ấy, một ý nghĩ chợt đến, nhưng đủ khiến ông nung nấu và quyết tâm thực hiện. Ông nhớ đến biết bao hiện vật có thể kể câu chuyện về những chiến sĩ bị địch bắt tù đày, chịu tra tấn dã man, và nhiều người trong số đó đã ngã xuống... Tại sao không tập hợp lại để các thế hệ có thể đến xem, học tập về truyền thống anh dũng của các thế hệ yêu nước? Từ đó, ông nảy ra ý tưởng sưu tầm thêm nhiều hiện vật, lập bảo tàng. “Sau nhiều ngày cùng đồng đội trải qua nhiều khó khăn tìm kiếm tư liệu, hiện vật, hình ảnh, kỷ vật, tôi đã có số lượng lớn hiện vật quý. Về nhà, tôi dành 2.000m2 đất của gia đình để xây dựng. Ban đầu tôi phải thuyết phục vợ con đi ở nhờ chỗ khác nhường chỗ xây bảo tàng, cuộc sống lúc đó vất vả vô cùng. Năm 2006 Bảo tàng chính thức được công nhận. Tôi hằng tin, những hiện vật, câu chuyện mình kể, sẽ lan tỏa và truyền lửa đến các thế hệ mai sau, khơi dậy tình yêu Tổ quốc”, ông Bảng chia sẻ.
