NỤ CƯỜI THẠCH HÃN VÀ 81 NGÀY ĐÊM THÀNH CỔ QUẢNG TRỊ

Mùa hè năm 1972, mảnh đất Quảng Trị trở thành tâm điểm của cuộc chiến tranh chống Mỹ cứu nước. Trong suốt 81 ngày đêm (từ 28/6 đến 16/9/1972), Thị xã và Thành cổ Quảng Trị phải hứng chịu lượng bom đạn tương đương sức nổ của 7 quả bom nguyên tử mà Mỹ từng thả xuống Hiroshima. Nơi đây đã trở thành đài tưởng niệm chung cho hàng vạn chiến sĩ, mà đa số là những thanh niên vừa rời ghế nhà trường đại học.

Nổi bật giữa khúc thiên thu hùng tráng đó là bức ảnh "Nụ cười chiến thắng bên thành cổ Quảng Trị" do nhà báo Đoàn Công Tính ghi lại. Bức ảnh chụp chiến sĩ Lê Xuân Tám cùng đồng đội tươi cười rạng rỡ ngay bên mảng tường thành bị đạn pháo cày xới. Nụ cười ấy không chỉ thể hiện sự lạc quan vô bờ bến của tuổi trẻ Việt Nam giữa ranh giới sống - chết, mà còn là lời thách thức kiên cường trước sức mạnh quân sự bạo tàn.

Sông Thạch Hãn thời gian đó trở thành "dòng sông ký ức". Hàng ngàn chiến sĩ sinh viên từ các trường Đại học Bách khoa, Đại học Tổng hợp, Đại học Sư phạm... đã gạt sang một bên ước mơ học tập, gạt bút nghiên để lên đường. Nhiều người trong số họ đã vĩnh viễn nằm lại dưới đáy sông Thạch Hãn khi tuổi đời mới mười chín, đôi mươi.

Chiến đấu ở Thành cổ không chỉ là cuộc thử thách về vũ khí, mà là cuộc đo sức về tinh thần. Việc giữ vững Thành cổ trong 81 ngày đêm đã tạo lợi thế quyết định trên bàn đàm phán tại Hội nghị Paris, buộc Mỹ phải ký Hiệp định Paris năm 1973, rút quân về nước. Sự hy sinh của thế hệ trẻ năm 1972 đã trở thành biểu tượng bất tử cho khát vọng hòa bình và độc lập dân tộc.