Nữ du kích vùng đất lúa

THỜI HOA LỬA

Nguyễn Thị Chiên – Nữ du kích vùng đất lúa

Nguyễn Thị Chiên (1930–2016)
Quê quán: Kiến Xương, Thái Bình
Đơn vị: Trung đội nữ du kích xã Tán Thuật
Thời kỳ: Kháng chiến chống thực dân Pháp
Danh hiệu: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, ngày 19/5/1952

Có những người bước vào lịch sử từ những chiến trường rộng lớn.

Nhưng cũng có những người chiến đấu ngay trên mảnh đất quê hương, nơi từng con đường, bờ ruộng và ngôi làng đều trở thành một phần của cuộc kháng chiến.

Nguyễn Thị Chiên là một trong những người như thế.

Từ cô gái nghèo đến nữ du kích

Nguyễn Thị Chiên sinh năm 1930 tại huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình. Tuổi thơ của bà trải qua nhiều thiếu thốn, sớm phải lao động để kiếm sống.

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Nguyễn Thị Chiên tham gia hoạt động cách mạng tại địa phương. Đến năm 1946, bà tham gia lực lượng dân quân và từng bước được giao nhiệm vụ xây dựng cơ sở, vận động quần chúng, tổ chức lực lượng du kích.

Trong những năm 1946–1952, bà cùng đồng đội xây dựng cơ sở kháng chiến tại nhiều thôn, tổ chức lực lượng nữ du kích và tham gia chống các cuộc càn quét của quân Pháp.

Từ một cô gái nông thôn, Nguyễn Thị Chiên dần trở thành Trung đội trưởng Trung đội nữ du kích xã Tán Thuật.

Những ngày tháng bám làng

Năm 1950, quân Pháp tăng cường các hoạt động càn quét tại Thái Bình.

Cơ sở cách mạng ở nhiều nơi gặp khó khăn. Nguyễn Thị Chiên vẫn bám địa bàn, cùng đồng đội khôi phục cơ sở và tổ chức nhân dân tham gia kháng chiến.

Tháng 4/1950, bà bị bắt và bị giam giữ trong nhiều tháng. Sau khi được thả, bà tiếp tục trở lại hoạt động cách mạng.

Đối với một nữ du kích hoạt động ở vùng nông thôn, nhiệm vụ không chỉ là chiến đấu. Đó còn là vận động nhân dân, xây dựng cơ sở và giữ cho lực lượng địa phương không bị tan rã.

Nguyễn Thị Chiên được ghi nhận là người luôn tích cực thực hiện những nhiệm vụ ấy.

Trận đánh trên đường 39

Một trong những chiến công được các tài liệu lịch sử ghi lại xảy ra vào tháng 10/1951.

Nguyễn Thị Chiên chỉ huy đội du kích phối hợp với bộ đội phục kích lực lượng Pháp trên đường 39.

Khi trận đánh diễn ra, bà cùng đồng đội truy kích và bắt được nhiều đối phương, đồng thời thu giữ vũ khí. Hồ sơ lưu trữ ghi nhận riêng bà đã bắt sống 6 người và thu 4 khẩu súng trong trận này.

Đến tháng 12/1951, đội nữ du kích tiếp tục phối hợp với bộ đội chống một cuộc càn quét.

Nguyễn Thị Chiên cùng đồng đội tổ chức đánh bất ngờ và bắt sống 4 đối phương, trong đó có một sĩ quan chỉ huy.

Trận đánh bốt An Bồi

Đầu năm 1952, Nguyễn Thị Chiên tiếp tục tham gia trận đánh bốt An Bồi.

Trong trận này, bà cùng đồng đội tiếp cận công sự, phá hàng rào và tiến vào bên trong bốt. Sau trận đánh, lực lượng du kích bắt sống một số đối phương, trong đó có người chỉ huy đồn.

Một chi tiết đặc biệt được các tài liệu lịch sử nhắc đến: Nguyễn Thị Chiên đã đưa 6 thương binh ra khỏi khu vực chiến đấu an toàn.

Chi tiết ấy cho thấy hình ảnh của bà không chỉ gắn với chiến đấu mà còn với việc chăm lo, bảo vệ đồng đội.

22 tuổi và danh hiệu Anh hùng

Tháng 5/1952, Đại hội Anh hùng và Chiến sĩ thi đua toàn quốc lần thứ nhất được tổ chức tại Việt Bắc.

Nguyễn Thị Chiên là nữ du kích duy nhất được lựa chọn báo cáo điển hình tại Đại hội. Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng bà một khẩu súng ngắn và Nhà nước trao tặng bà các phần thưởng như Huân chương Quân công hạng Ba và Huân chương Kháng chiến hạng Nhất.

Ngày 19/5/1952, Nguyễn Thị Chiên được Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Khi ấy, bà mới 22 tuổi.

Bà trở thành nữ Anh hùng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Sau những năm chiến tranh

Sau kháng chiến chống Pháp, Nguyễn Thị Chiên tiếp tục phục vụ trong quân đội.

Bà công tác tại Tổng cục Chính trị và Quân khu Thủ đô, sau đó được phong quân hàm Trung tá năm 1984.

Nguyễn Thị Chiên qua đời năm 2016, hưởng thọ 87 tuổi.

Lời kết

Nguyễn Thị Chiên không xuất thân từ một gia đình giàu có.

Bà lớn lên từ một vùng quê nghèo của Thái Bình, bước vào kháng chiến khi còn rất trẻ và trưởng thành giữa những năm tháng đầy biến động.

Từ một cô gái làm thuê, bà trở thành người tổ chức và chỉ huy một trung đội nữ du kích.

Và ở tuổi 22, cái tên Nguyễn Thị Chiên đã được ghi vào lịch sử với danh hiệu nữ Anh hùng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Đó không chỉ là câu chuyện về một chiến công.

Đó còn là câu chuyện về một người phụ nữ đã dành những năm tháng tuổi trẻ của mình cho quê hương, đồng đội và cuộc kháng chiến.

Một cái tên, một vùng quê, một thế hệ — tất cả cùng góp nên một phần của “Thời Hoa Lửa”.