NỮ SĨ HỒ XUÂN HƯƠNG – BÀ CHÚA THƠ NÔM VÀ TIẾNG NÓI ĐÒI QUYỀN SỐNG CHO PHỤ NỮ

Hồ Xuân Hương (1772 – 1822), quê gốc ở làng Quỳnh Đôi, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An nhưng sinh sống chủ yếu tại Thăng Long (Hà Nội). Bà là một trong những đại biểu xuất sắc nhất của nền văn học cổ điển Việt Nam, được tôn vinh là "Bà chúa thơ Nôm" và được UNESCO vinh danh là Danh nhân Văn hóa Thế giới năm 2021.

Sống trong giai đoạn xã hội phong kiến khủng hoảng suy thoái, người phụ nữ chịu nhiều bất công bởi những lễ giáo khắt khe, Hồ Xuân Hương đã dùng ngòi bút thơ Nôm độc đáo của mình để cất lên tiếng nói phản kháng mạnh mẽ. Thơ của bà mang phong cách trào lộng, trữ tình, vừa hóm hỉnh, sâu sắc lại vừa táo bạo, vượt qua những khuôn mẫu chật hẹp đương thời.

Bà dùng hình ảnh thơ dung dị, gần gũi với đời sống dân gian như bánh trôi nước, quả ốc nhồi, đèo Ba Đèo... để cất lên tiếng nói khẳng định phẩm giá, vẻ đẹp và khát vọng hạnh phúc của người phụ nữ. Đồng thời, ngòi bút của bà chĩa thẳng mũi nhọn đả kích vào sự hủ lậu, giả dối của tầng lớp phong kiến, quan lại và sư vãi biến chất.

Tác phẩm nổi tiếng Bánh trôi nước của bà là minh chứng tự hào về khí tiết người phụ nữ: "Thân em vừa trắng lại vừa tròn / Bảy nổi ba chìm với nước non / Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn / Mà em vẫn giữ tấm lòng son". Giá trị tư tưởng nhân văn và tài năng nghệ thuật ngôn từ của Hồ Xuân Hương đã đóng góp to lớn vào kho tàng văn hóa dân tộc.