Nữ sinh Sài Gòn hy sinh anh dũng trong cuộc biểu tình chống chế độ Ngô Đình Diệm năm 1963

Tiểu sử và bối cảnh Quách Thị Trang (1948 – 1963), pháp danh Diệu Nghiêm, sinh ra tại Thái Bình (nay thuộc Hưng Yên). Năm 1954, chị cùng mẹ và các anh chị em di cư vào Sài Gòn, trong khi người cha kẹt lại và qua đời không lâu sau đó. Dù hoàn cảnh gia đình khó khăn, chị vẫn được đi học tại trường Nguyễn Khuyến và tích cực sinh hoạt trong gia đình Phật tử. Đến năm 1963, chị bắt đầu hăng hái tham gia các phong trào đấu tranh chống lại chính sách bất bình đẳng tôn giáo của chế độ Đệ nhất Cộng hòa.

Sự kiện ngày 25 tháng 8 năm 1963 Vào ngày 25 tháng 8 năm 1963, Quách Thị Trang cùng hơn 5.000 học sinh, sinh viên tham gia cuộc biểu tình lớn tại công viên Diên Hồng (trước chợ Bến Thành) nhằm phản đối lệnh "thiết quân luật". Khi lực lượng cảnh sát dã chiến yêu cầu giải tán, tốp nữ sinh đi đầu vẫn kiên quyết tiến bước. Hậu quả là cảnh sát đã nổ súng thẳng vào đoàn biểu tình khiến nhiều người thương vong. Trong đó, Quách Thị Trang đã trúng đạn và hy sinh khi mới 15 tuổi.

Hệ quả và làn sóng phản đối Sau sự việc, cảnh sát đã lén lút chôn cất thi hài chị tại nghĩa trang Tổng tham mưu nhằm bưng bít thông tin. Tuy nhiên, sự thật vẫn được làm sáng tỏ, đông đảo người dân và học sinh, sinh viên Sài Gòn đã tổ chức một đám tang lớn để phản đối hành động tàn bạo này. Sự kiện cũng gây phẫn nộ trên quốc tế; ngay ngày hôm sau (26/8/1963), Hội Thanh niên Thế giới tại Bỉ đã gửi điện tín trực tiếp cho Tổng thống Ngô Đình Diệm để kịch liệt lên án sự kỳ thị tôn giáo, đàn áp sinh viên và đòi lại quyền tự do dân chủ.