Nữ tình báo sống mãi với lòng dân - Cô Ba Định

Nữ tướng Nguyễn Thị Định (được người dân gọi là cô Ba Định) sinh ngày 15-3-1920, là con út trong gia đình 10 anh em nông dân nghèo nhưng giàu lòng yêu nước tại xã Lương Hòa, huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre - vùng đất này vốn là cái nôi của nhiều cuộc khởi nghĩa, đã nuôi dưỡng trong bà tinh thần quật cường từ thuở nhỏ.

Thuở nhỏ bà Nguyễn Thị Định phải sống trong xã hội thực dân - phong kiến nên bà đã sớm giác ngộ và lựa chọn con đường đi theo cách mạng đầy gian khổ. Năm 16 tuổi bà bắt đầu tham gia phong trào Đông Dương đại hội năm 1936. Hai năm sau, tháng 10-1938, bà được đứng vào hàng ngũ của Đảng. Trong thời gian này, bà xây dựng gia đình với ông Nguyễn Văn Bích (Ba Bích), một trong số các đồng chí cùng hoạt động. Từ đó, bà Nguyễn Thị Định thường được gọi là bà Ba Định, theo thứ của chồng. Mới sinh con trai được 3 ngày, bọn mật thám đến bắt ông Bích. Chồng bà hy sinh ở nhà tù Côn Đảo năm 1942. Khi biết tin chồng đã hy sinh bà đau đớn tột cùng và bà vẫn nhớ lời chồng dặn dò: “Dấn thân vào con đường cách mạng là phải chịu gian khổ, hy sinh”. Nhờ lời dặn đó, bà có thêm nghị lực để đứng vững gửi đứa con nhỏ cho mẹ chăm sóc để tiếp tục tham gia Cách mạng

Ông Ba Bích, cô Ba Định với các bạn trong ngày thành hôn, năm 1938. Ảnh tư liệu

* Người nữ thuyền trưởng đầu tiên - người mở đường Hồ Chí Minh trên biển

Năm 1944, bà Nguyễn Thị Định bắt liên lạc với tổ chức cách mạng. Khi Pháp trở lại đánh chiếm Nam Bộ, bà được bầu vào Ban Chấp hành Phụ nữ cứu quốc tỉnh. Tháng 4-1946, bà được cử tham gia đoàn vượt biển bằng thuyền từ quận Thạnh Phú ra miền Bắc báo cáo với Bác Hồ về tình hình chiến trường Nam Bộ, đồng thời xin chi viện vũ khí đánh Pháp và chỉ huy một con tàu bí mật vận chuyển vũ khí vào Nam. Bằng tài chỉ huy linh hoạt và lòng dũng cảm phi thường, bà đã vượt qua bao hiểm nguy trên biển, đưa 12 tấn vũ khí cập bến A101 tại xã Thạnh Phong, huyện Thạnh Phú, tỉnh Bến Tre. Chuyến vượt biển lịch sử từ Nam ra Bắc đầu tiên này đã mở ra con đường huyền thoại: “Đường Hồ Chí Minh trên biển” cho cuộc kháng chiến chống Mỹ, ghi dấu ấn sâu đậm trong lịch sử quân sự và vận tải chiến lược của Việt Nam.

* Người lãnh đạo phong trào Đồng khởi và “Đội quân tóc dài” lẫy lừng

Tên tuổi Nguyễn Thị Định gắn liền với Phong trào Đồng Khởi Bến Tre năm 1960, một bước ngoặt lớn của cách mạng miền Nam. Bà là người đã cùng Tỉnh ủy Bến Tre sáng suốt phát động quần chúng nổi dậy đồng loạt để giành chính quyền. Điểm đặc biệt nhất, bà đã mạnh dạn tổ chức và lãnh đạo lực lượng đấu tranh chủ yếu là phụ nữ, từ đó hình thành nên "Đội quân tóc dài". Bà chính là người truyền cảm hứng biến phụ nữ nông dân thành những chiến sĩ quả cảm. Phong trào Đồng Khởi Bến Tre do bà lãnh đạo đã thành công vang dội, trở thành hình mẫu lan tỏa cho toàn miền Nam, mở ra bước ngoặt quan trọng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ.

* Nữ tướng đầu tiên - niềm tự hào của dân tộc

Năm 1965, Nguyễn Thị Định được giao trọng trách Phó Tư lệnh Quân Giải phóng miền Nam, trở thành người phụ nữ đầu tiên giữ cương vị này trong lịch sử quân đội Việt Nam. Trước tấm gương kiên trung, tài năng và bản lĩnh của bà, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã xúc động nói: “Phó tư lệnh Quân Giải phóng miền Nam là cô Nguyễn Thị Định. Cả thế giới chỉ nước ta mới có vị tướng quân gái như vậy. Thật là vẻ vang cho miền Nam và cho cả dân tộc ta!”.

Đến năm 1974, bà được phong hàm Thiếu tướng, trở thành nữ tướng đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam, một dấu mốc lịch sử và niềm tự hào lớn lao của dân tộc Việt Nam. Sau ngày đất nước thống nhất, bà tiếp tục đảm nhiệm nhiều vị trí quan trọng, đó là: Ủy viên Trung ương Đảng, Đại biểu Quốc hội các khóa IV đến VIII, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội đồng Nhà nước (tiền thân của chức vụ Phó Chủ tịch nước ngày nay), cũng là người phụ nữ đầu tiên giữ chức vụ này. Ngoài ra, bà còn là Chủ tịch Hội hữu nghị Việt Nam - Cuba, Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Dân chủ Quốc tế, với nhiều đóng góp quan trọng cho công cuộc đổi mới đất nước, đặc biệt trong các lĩnh vực vì phụ nữ, vì hòa bình và hữu nghị quốc tế.

* Sống làm tướng, chết hóa thần - một đời vì Tổ quốc

Từ trong muôn vàn gian khổ, bao lần vào sinh ra tử, trải qua hai cuộc kháng chiến, cho đến khi giữ cương vị cao trong bộ máy nhà nước, bà Nguyễn Thị Định luôn giữ phẩm chất nhân ái, bao dung, sống chan hòa, gần gũi, chân tình với mọi người. Bà như một người chị, người cô, tận tụy chăm sóc từ cơm ăn, áo mặc cho các chiến sĩ, đồng chí, đồng đội; cảm thông sâu sắc những nỗi đau, mất mát và sự hy sinh cao cả của nhân dân, luôn chia sẻ một cách tinh tế và đầy tình cảm

Sau 56 năm cống hiến không ngừng nghỉ cho sự nghiệp cách mạng, bà Nguyễn Thị Định từ trần ngày 26/8/1992 tại TP. Hồ Chí Minh, hưởng thọ 72 tuổi. Với thành tích đóng góp cho Tổ quốc, cho nhân dân, bà được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Hồ Chí Minh, Huân chương Quân công hạng Nhất và nhiều huân chương cao quý khác. Năm 1968, bà được nhận giải thưởng Hòa bình quốc tế Lênin. Ngày 30-8-1995, bà được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

* Với 72 tuổi đời, 56 năm hoạt động cách mạng trong kiên mẫu mực, suốt đời phấn đấu vì sự nghiệp giải phóng dân tộc, giải phóng phụ nữ, với đức tính khiêm tốn, vị tha, nhân hậu, giản dị, dịu hiền và luôn gắn bó mật thiết với nhân dân. Nữ tướng Nguyễn Thị Định là người phụ nữ tiêu biểu nhất, xứng đáng với tám chữ vàng mà Bác Hồ kính yêu đã tặng cho phụ nữ Việt Nam "Anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang". Bà là vị nữ tướng được bạn bè thế giới kính trọng, được cả dân tộc tôn vinh, đồng bào yêu quý, đặc biệt là nhân dân xứ Dừa - Bến Tre.