NỮ TƯỚNG KHĂN RẰN – NGƯỜI CON CỦA QUÊ HƯƠNG ĐỒNG KHỞI

Nguyễn Thị Định sinh ngày 15 tháng 3 năm 1920 tại xã Lương Hòa, huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre, trong một gia đình nông dân có truyền thống yêu nước. Từ năm 1936, khi còn rất trẻ, bà đã tham gia hoạt động cách mạng, làm công tác liên lạc, tuyên truyền và vận động quần chúng, đặc biệt là phụ nữ.

Trong những năm hoạt động bí mật, Nguyễn Thị Định từng bị chính quyền thực dân Pháp bắt, giam giữ và đày đi. Tù đày không làm bà từ bỏ con đường đã chọn. Sau khi trở về, bà tiếp tục hoạt động, xây dựng cơ sở và phát triển phong trào cách mạng tại quê hương.

Năm 1945, khi Cách mạng Tháng Tám lan rộng, nhân dân Bến Tre cùng đứng lên giành chính quyền. Nguyễn Thị Định là một trong những cán bộ tích cực của phong trào địa phương. Năm 1946, bà vượt biển ra Bắc để báo cáo tình hình Nam Bộ và xin Trung ương chi viện vũ khí. Sau đó, bà tham gia tổ chức vận chuyển vũ khí từ Bắc vào Nam bằng đường biển.

Sau Hiệp định Giơ-ne-vơ năm 1954, tình hình miền Nam ngày càng căng thẳng. Nguyễn Thị Định tiếp tục bám địa bàn Bến Tre, cùng đồng đội xây dựng lực lượng và giữ mối liên hệ với nhân dân. Ngày 17 tháng 1 năm 1960, phong trào Đồng Khởi bùng nổ ở huyện Mỏ Cày rồi lan ra nhiều địa phương trong tỉnh. Trên cương vị Phó Bí thư Tỉnh ủy, bà trực tiếp tham gia lãnh đạo phong trào.

Một nét nổi bật của Đồng Khởi là sự kết hợp giữa đấu tranh chính trị, binh vận và vũ trang. Trong phong trào, phụ nữ tham gia đông đảo, tổ chức các đoàn đấu tranh, vận động binh lính, bảo vệ xóm làng và hỗ trợ lực lượng cách mạng. Từ đó, hình ảnh “Đội quân tóc dài” trở thành biểu tượng đặc biệt của phụ nữ miền Nam trong kháng chiến. Nguyễn Thị Định là một trong những người lãnh đạo tiêu biểu góp phần tổ chức và phát huy vai trò của phụ nữ.

Trong giai đoạn 1965–1975, bà giữ vai trò Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Giải phóng miền Nam Việt Nam và Phó Tư lệnh các lực lượng vũ trang giải phóng miền Nam. Năm 1974, Nguyễn Thị Định được phong quân hàm Thiếu tướng, trở thành nữ tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam. Hình ảnh chiếc khăn rằn Nam Bộ và tác phong giản dị, gần gũi đã trở thành những nét đặc trưng khi nhắc đến bà.

Sau ngày đất nước thống nhất, Nguyễn Thị Định tiếp tục đảm nhiệm nhiều công việc của Nhà nước và các tổ chức quần chúng. Năm 1980, bà được bầu làm Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam. Từ năm 1987 đến năm 1992, bà giữ cương vị Phó Chủ tịch Hội đồng Nhà nước và từng là đại biểu Quốc hội các khóa VI, VII và VIII.

Ngày 26 tháng 8 năm 1992, Nguyễn Thị Định qua đời. Năm 1995, bà được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Cuộc đời của bà để lại dấu ấn sâu sắc về tinh thần kiên cường, sự gắn bó với nhân dân và vai trò của phụ nữ trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc.

Nguyễn Thị Định là một nhân vật tiêu biểu để khai thác thông tin lịch sử vì cuộc đời bà gắn với nhiều sự kiện quan trọng như Cách mạng Tháng Tám, kháng chiến chống thực dân Pháp, phong trào Đồng Khởi và cuộc kháng chiến chống Mỹ. Những thông tin về cuộc đời, hoạt động và hồi ức liên quan đến bà giúp người học hiểu rõ hơn về lịch sử Bến Tre, vai trò của quần chúng và đóng góp của phụ nữ trong chiến tranh.