NỮ TƯỚNG NGUYỄN THỊ ĐỊNH

Đồng chí Nguyễn Thị Định sinh ngày 15/3/1920  tại làng Lương Hòa, tổng Bảo Thạnh, quận Châu Thành, tỉnh Bến Tre (nay là xã Lương Hòa, tỉnh Vĩnh Long), trong một gia đình nông dân nghèo nhưng giàu lòng yêu nước. Từ khi còn trẻ, đồng chí đã sớm giác ngộ cách mạng, lựa chọn con đường đấu tranh giải phóng dân tộc.

Năm 1936, Nguyễn Thị Định tham gia phong trào Đông Dương Đại hội; tháng 10/1938, đồng chí được kết nạp vào Đảng. Trong những năm đầu hoạt động, đồng chí phải trải qua nhiều mất mát, gian khổ. Chồng bị thực dân Pháp bắt và đày ra Côn Đảo, bản thân đồng chí cũng bị bắt, giam tại Khám Lá Bến Tre rồi đày đến nhà tù Bà Rá. Sau khi ra tù năm 1943, đồng chí tiếp tục trở lại hoạt động cách mạng.

Trong Cách mạng Tháng Tám năm 1945, đồng chí Nguyễn Thị Định tham gia lãnh đạo quần chúng tại Bến Tre giành chính quyền. Khi thực dân Pháp trở lại xâm lược Nam Bộ, đồng chí được giao nhiều nhiệm vụ quan trọng trong phong trào cách mạng địa phương.

Tháng 3/1946, đồng chí tham gia đoàn vượt biển từ Nam Bộ ra miền Bắc báo cáo với Chủ tịch Hồ Chí Minh và Trung ương Đảng về tình hình chiến trường Nam Bộ, đồng thời xin chi viện vũ khí. Sau đó, đồng chí làm trưởng đoàn vận chuyển 12 tấn vũ khí từ miền Bắc trở về Nam an toàn. Chuyến vượt biển này là một trong những hoạt động có ý nghĩa mở đầu cho tuyến vận tải chiến lược trên biển, về sau phát triển thành Đường Hồ Chí Minh trên biển.

Trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp, đồng chí Nguyễn Thị Định lần lượt đảm nhiệm nhiều cương vị tại Bến Tre, trực tiếp tham gia xây dựng, củng cố và lãnh đạo phong trào cách mạng. Sau Hiệp định Genève năm 1954, đồng chí được phân công ở lại miền Nam hoạt động bí mật trong điều kiện hết sức khó khăn.

Cuối năm 1959, với cương vị Phó Bí thư Tỉnh ủy Bến Tre, đồng chí được giao tiếp thu Nghị quyết số 15 và truyền đạt lại cho Tỉnh ủy. Đầu năm 1960, đồng chí trực tiếp tham gia lãnh đạo phong trào Đồng khởi ở Bến Tre, trong đó đợt đầu tiên diễn ra ngày 17/1/1960. Phong trào đã tạo nên bước phát triển mạnh mẽ của cách mạng miền Nam. Từ phong trào Đồng khởi, lực lượng phụ nữ được tổ chức và phát huy vai trò nổi bật, hình thành hình ảnh “Đội quân tóc dài”; phương thức đấu tranh kết hợp giữa chính trị, vũ trang và binh vận được phát huy trong chiến tranh nhân dân.

Sau thắng lợi của phong trào Đồng khởi, tháng 4/1960, đồng chí Nguyễn Thị Định được bầu làm Bí thư Tỉnh ủy Bến Tre. Năm 1961, đồng chí là Khu ủy viên Khu 8, phụ trách dân vận và công tác phụ nữ. Năm 1964, đồng chí được bầu làm Ủy viên Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam.

Năm 1965, tại Đại hội Phụ nữ toàn miền Nam, đồng chí được bầu làm Hội trưởng Hội Liên hiệp Phụ nữ Giải phóng miền Nam. Cũng trong năm này, đồng chí được giao nhiệm vụ Phó Tư lệnh Quân giải phóng miền Nam Việt Nam, tham gia Quân ủy Miền, phụ trách phong trào chiến tranh du kích. Ngày 17/4/1974, đồng chí Nguyễn Thị Định được phong quân hàm Thiếu tướng.

Trong giai đoạn 1965–1975, đồng chí có nhiều đóng góp đối với cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Mùa Xuân năm 1975, đồng chí giữ cương vị Phó Tổng Tư lệnh Quân giải phóng miền Nam, Phó Tổng chỉ huy chiến dịch, tham gia cùng quân và dân ta trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.

Sau ngày đất nước thống nhất, đồng chí Nguyễn Thị Định tiếp tục đảm nhiệm nhiều trọng trách trong Đảng và Nhà nước. Năm 1976, đồng chí được bổ nhiệm làm Thứ trưởng Bộ Thương binh và Xã hội, được bầu làm Phó Chủ tịch thứ nhất Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam. Đồng chí là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng các khóa IV, V, VI; Đại biểu Quốc hội các khóa VI, VII, VIII; Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam năm 1982. Từ tháng 6/1987 đến tháng 3/1992, đồng chí giữ chức Phó Chủ tịch Hội đồng Nhà nước.

Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng, đồng chí Nguyễn Thị Định luôn thể hiện phẩm chất kiên cường, tận tụy, gần gũi với nhân dân, giàu tình đồng chí, đồng đội. Từ một nữ cán bộ cách mạng ở Bến Tre, đồng chí đã trở thành một trong những nữ lãnh đạo tiêu biểu của cách mạng Việt Nam, có những đóng góp quan trọng trong hai cuộc kháng chiến và sự nghiệp xây dựng đất nước sau năm 1975.

Đồng chí Nguyễn Thị Định qua đời ngày 26/8/1992. Với những cống hiến to lớn, đồng chí được tặng thưởng nhiều phần thưởng cao quý, trong đó có Huân chương Hồ Chí Minh, Huân chương Quân công hạng Nhất; năm 1968 được trao Giải thưởng Hòa bình quốc tế Lênin và ngày 30/8/1995 được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Chủ tịch Hồ Chí Minh từng đánh giá cao vai trò của đồng chí Nguyễn Thị Định, nhấn mạnh niềm tự hào về một nữ tướng của cách mạng Việt Nam. Hình ảnh “Nữ tướng Nguyễn Thị Định”, cùng tên gọi thân thương “Cô Ba, Chị Ba, Bà Ba”, đã trở thành một biểu tượng gắn với phong trào cách mạng ở Bến Tre và vai trò của phụ nữ Việt Nam trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc.

Ngày nay, nhiều công trình, trường học, đường phố và hoạt động tri ân mang tên Nguyễn Thị Định được xây dựng tại nhiều địa phương. Khu lưu niệm Nguyễn Thị Định tại quê hương Bến Tre là nơi tưởng niệm, giáo dục truyền thống và góp phần giới thiệu cuộc đời, sự nghiệp của đồng chí tới các thế hệ hôm nay và mai sau.

Cuộc đời và sự nghiệp của đồng chí Nguyễn Thị Định là tấm gương tiêu biểu về lòng yêu nước, ý chí kiên cường, tinh thần trách nhiệm và những đóng góp của phụ nữ Việt Nam đối với sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước và xây dựng, bảo vệ Tổ quốc.