Núi Đình Cương vẫn đứng đó bên dòng sông Vệ. Cây cỏ đã xanh trở lại trên những trận địa năm xưa. Nhưng ký ức về những người lính thời hoa lửa sẽ còn ở lại với đất này, với quê hương Quảng Ngãi và với các thế hệ mai sau.

Có những ngọn núi không chỉ được tạo nên bởi đá và đất. Có những ngọn núi còn được tạo nên bởi máu, mồ hôi và sự hy sinh của biết bao người.

Núi Đình Cương, nằm bên dòng sông Vệ, trên vùng đất Nghĩa Hành, Quảng Ngãi, là một nơi như thế.

Trong những năm kháng chiến chống Mỹ, Đình Cương giữ vị trí chiến lược quan trọng ở phía tây nam tỉnh lỵ Quảng Ngãi. Từ đây có thể uy hiếp tuyến đường số 1 và tạo thế khống chế các tuyến giao thông nối Quảng Ngãi với phía nam và vùng miền núi. Vì vậy, nơi đây trở thành một địa bàn tranh chấp quyết liệt giữa lực lượng cách mạng và quân đội Sài Gòn. (Văn Nghệ Quản Đôi⁠)

Trận đánh tháng 8 năm 1974

Đêm 2, rạng sáng 3 tháng 8 năm 1974, lực lượng cách mạng tổ chức tiến công đồng loạt vào nhiều vị trí của đối phương trên các khu vực Đầu Tượng, Phú Lâm Tây, Eo Gió và Đình Cương.

Trong đêm tối, các đơn vị bí mật hành quân về phía Đình Cương. Những người lính đi trong im lặng, mang theo vũ khí và quyết tâm chiếm giữ các điểm cao chiến lược.

Sau những trận đánh quyết liệt, quân ta lần lượt làm chủ nhiều vị trí. Đồn Eo Gió bị tiêu diệt, tạo thế thuận lợi để uy hiếp thị xã Quảng Ngãi và kiểm soát tuyến đường quan trọng. (Văn Nghệ Quản Đôi⁠)

Nhưng chiến thắng ấy chưa phải là kết thúc.

Mất Đình Cương – Eo Gió, đối phương lập tức tổ chức phản công. Lực lượng được tăng cường, có bộ binh, pháo binh, xe tăng và máy bay yểm trợ nhằm tái chiếm các điểm cao.

Những ngày đất rung chuyển

Sáng 6 tháng 8 năm 1974, trận chiến tại Đình Cương bước vào giai đoạn vô cùng ác liệt.

Pháo binh đối phương từ nhiều hướng đồng loạt bắn vào trận địa. Máy bay A-37 liên tục oanh tạc. Bom, rốc-két và bom napalm trút xuống những vị trí quân ta đang chốt giữ.

Cả núi Đình Cương rung chuyển.

Những người lính phải chiến đấu trong điều kiện khắc nghiệt, vừa chống trả các đợt tiến công, vừa đào công sự, củng cố trận địa và giữ từng điểm cao.

Theo hồi ức của những người từng trực tiếp chiến đấu, những ngày ấy có lúc bom và pháo phủ kín bầu trời, tiếng nổ nối tiếp nhau từ sáng đến chiều. (SKNC QDND⁠)

Nhưng quân ta vẫn bám trụ.

Từng quả đồi, từng mỏm núi, từng con đường mòn trở thành nơi diễn ra những cuộc giằng co quyết liệt.

Có người ngã xuống.

Có người bị thương nhưng vẫn tiếp tục chiến đấu.

Có những người lính sau trận đánh chỉ còn có thể nằm lại dưới những nấm mồ được đào vội giữa đất đá khô cằn của núi Đình Cương. Những ký ức ấy được các cựu chiến binh kể lại nhiều năm sau, như một lời nhắc về sự khốc liệt của chiến trường. (Văn Nghệ Quản Đôi⁠)

Giữ lấy Đình Cương

Cuộc phản công kéo dài nhiều ngày đêm. Đối phương quyết tâm giành lại những điểm cao đã mất, trong khi lực lượng cách mạng quyết tâm giữ vững trận địa.

Đến cuối tháng 8 năm 1974, lực lượng phản công của đối phương bị thiệt hại nặng và phải rút lui. Nhiều chốt điểm trong khu vực từ Hòn Bà, Bàn Cờ, cầu Cộng Hòa đến Đình Cương nằm dưới quyền kiểm soát của lực lượng cách mạng. (Camera 055⁠)

Chiến thắng Đình Cương góp phần tạo thế uy hiếp quận lỵ Nghĩa Hành, cô lập Minh Long và mở rộng vùng làm chủ ở phía tây nam Quảng Ngãi. Những thắng lợi này cũng tạo điều kiện quan trọng cho các hoạt động quân sự tiếp theo hướng về thị xã Quảng Ngãi. (Báo Quảng Ngãi⁠)

Núi vẫn còn, người đã đi xa

Nhiều năm đã trôi qua.

Những người lính năm xưa nay nhiều người đã già. Có người trở về với gia đình, có người mang theo thương tích suốt đời. Cũng có những người mãi mãi nằm lại trên mảnh đất Đình Cương.

Hôm nay, đứng trên vùng đất ấy, chúng ta nhìn thấy một Đình Cương xanh tươi, những con đường mới, những mái nhà mới và cuộc sống bình yên của người dân.

Thật khó tưởng tượng rằng nơi đây từng có những ngày bom đạn phủ kín bầu trời, pháo binh gầm vang và những người lính giành giật từng tấc đất bằng máu của mình.

Nhưng lịch sử vẫn còn đó.

Đình Cương không chỉ là một ngọn núi.

Đó là ký ức về một thời hoa lửa.
Là chứng nhân của những trận đánh ác liệt.
Là nơi tuổi trẻ của biết bao người đã gửi lại cho quê hương.

Và mỗi khi nhắc đến Đình Cương, chúng ta không chỉ nhắc về một chiến thắng.

Chúng ta nhắc về những người đã nằm lại để hôm nay quê hương được sống trong hòa bình.