O du kích Nguyễn Thị Kim Lai
"O du kích nhỏ" quê hương Hương Sơn, Hà Tĩnh trong bức ảnh lịch sử áp giải viên phi công Mỹ, biểu tượng cho sức mạnh kiên cường của dân tộc nhỏ bé chiến thắng đế quốc to lớn.
Bức ảnh "O du kích nhỏ" chụp cảnh một nữ dân quân vóc dáng nhỏ bé giương cao súng áp giải viên phi công Mỹ to lớn đã trở thành một trong những bức ảnh mang tính biểu tượng cao nhất của chiến tranh Việt Nam. Nhân vật chính trong bức ảnh ấy là bà Nguyễn Thị Kim Lai (sinh năm 1947, quê ở xã Phú Phong, huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh).
Tháng 9 năm 1965, khi ấy Kim Lai mới 17 tuổi, chỉ cao 1m48 và nặng 37kg, đang tham gia dân quân tự vệ địa phương. Chị đã mưu trí, dũng cảm phát hiện và áp giải viên phi công Mỹ William Andrew Robinson (cao 2,2m, nặng 125kg) vừa nhảy dù sau khi máy bay bị bắn rơi. Hình ảnh đối lập mạnh mẽ ấy đã truyền cảm hứng cho nhà thơ Tố Hữu viết nên những vần thơ bất hủ: "O du kích nhỏ giương cao súng / Thằng Mỹ lênh khênh bước cúi đầu / Ra thế! To gan hơn béo bụng / Anh hùng đâu cứ phải mày râu!". Bức ảnh không chỉ là niềm tự hào của quê hương Hương Sơn mà còn là minh chứng sống động cho tinh thần anh dũng, bất khuất của dân tộc Việt Nam trước mọi kẻ thù xâm lược.
