"O DU KÍCH NHỎ" NGUYỄN THỊ KIM LAI VÀ BỨC ẢNH LÀM RUNG CHUYỂN LƯƠNG TRI

"O DU KÍCH NHỎ" NGUYỄN THỊ KIM LAI VÀ BỨC ẢNH LÀM RUNG CHUYỂN LƯƠNG TRI

Sáng ngày 20 tháng 9 năm 1965, tại một thung lũng hẹp thuộc xã Hương Phương (Hương Khê, Hà Tĩnh), một chiếc máy bay trinh sát vũ trang F-4 của không quân Mỹ bị pháo phòng không ta bắn cháy, rơi cắm đầu xuống sườn núi. Viên phi công điều khiển – Đại úy William Andrew Robinson – bấm dù thoát hiểm và trốn vào khu rừng rậm ven suối.

Toàn bộ dân quân và du kích xã Hương Phương lập tức chia nhau bao vây khu rừng. Nữ du kích Nguyễn Thị Kim Lai khi ấy mới mười bảy tuổi, dáng người thấp bé (chỉ cao 1m47, nặng chừng 37kg) nhưng vô cùng nhanh nhẹn, khoác khẩu súng trường K44 dài gần bằng thân người đi đầu tổ truy lùng.

Sau vài giờ lùng sục, tổ du kích phát hiện viên phi công Mỹ đang nấp dưới một bụi rậm rậm rạp ven suối. Robinson là một quân nhân cao tới 2m20, nặng gần 100kg. Trước nòng súng K44 kiên quyết của Kim Lai và các du kích, viên phi công đã phải giơ tay đầu hàng, nộp toàn bộ súng ngắn và máy định vị cá nhân.

Khoảnh khắc Kim Lai mang súng áp giải viên phi công khổng lồ bước đi trên con đường làng ngập nắng đã được nghệ sĩ nhiếp ảnh Phan Thoan bấm máy chụp lại. Bức ảnh mang tên "O du kích nhỏ giương cao súng / Cậu lính Mỹ lênh khênh bước cúi đầu" ngay lập tức trở thành một hiện tượng truyền thông toàn cầu, làm lay động hàng triệu người yêu chuộng hòa bình trên khắp thế giới.

Bức ảnh ấy không chỉ phản ánh sự thất bại về mặt quân sự của một đế quốc có tiềm lực chiến tranh khổng lồ, mà còn khắc họa rõ nét bản chất của cuộc chiến tranh nhân dân: một cô gái nhỏ bé mang khát vọng tự do có thể khuất phục sức mạnh cơ bắp của những kẻ mang vũ khí đi xâm lược. Sau chiến tranh, Nguyễn Thị Kim Lai trở thành một y sĩ cứu người, và câu chuyện giải áp năm xưa vẫn mãi là một biểu tượng bình dị mà sâu sắc của thời hoa lửa.