VÕ TOÀN – NGƯỜI CHỨNG KIẾN MƯỜI NGÀY LỊCH SỬ GIẢI PHÓNG QUẢNG NGÃI

Tháng 3 năm 1975.

Sau những biến động lớn trên chiến trường miền Nam, thời cơ lịch sử mở ra nhanh chóng.

Tại Quảng Ngãi, quân và dân trong tỉnh bước vào những ngày chiến đấu quyết liệt nhất.

Trong thời khắc ấy, Thiếu tá Võ Toàn, khi đó là Tham mưu phó Thường trực Tỉnh đội Quảng Ngãi, có mặt trong bộ máy chỉ huy chuẩn bị và tổ chức cuộc tiến công giải phóng quê hương. Ông là người trực tiếp chứng kiến những ngày cuối cùng của cuộc chiến trên quê hương núi Ấn – sông Trà.

Sau khi Buôn Ma Thuột và Tây Nguyên giành thắng lợi, tình hình chiến trường thay đổi rất nhanh.

Theo hồi ức của Võ Toàn, thực hiện mệnh lệnh của Bộ Chỉ huy tiền phương Quân khu 5 và Ban Chỉ huy chiến dịch của tỉnh, đêm 15, rạng sáng 16/3/1975, quân ta chính thức nổ súng, đồng loạt tiến công vào các vị trí trọng điểm của đối phương.

Từ đây, một cuộc tiến công thần tốc bắt đầu.

Những tiếng súng vang lên ở nhiều hướng.

Tại vùng đông Bình Sơn và đông Sơn Tịnh, lực lượng vũ trang địa phương cùng du kích tiến công các vị trí phòng thủ, đồng thời phát động quần chúng nổi dậy giành quyền làm chủ.

Ở phía tây Sơn Tịnh, các lực lượng cách mạng đánh vào những chốt quan trọng.

Không khí chiến trường ngày càng nóng bỏng.

Nhưng điều đặc biệt của cuộc tiến công lần này là sức mạnh không chỉ đến từ những đơn vị bộ đội.

Du kích, bộ đội địa phương và quần chúng nhân dân cùng đứng lên.

Đó chính là thế trận mà Quảng Ngãi đã kiên trì xây dựng qua nhiều năm chiến tranh.

Ngày 16 rạng sáng 17/3, trước sức tiến công từ nhiều hướng, lực lượng đối phương ở Sơn Hà rút chạy.

Huyện Sơn Hà được giải phóng.

Khoảng 12.000 người dân thoát khỏi sự kiểm soát của đối phương.

Ngày 18/3, đến lượt Trà Bồng được giải phóng, miền Tây Quảng Ngãi cơ bản sạch bóng quân đối phương.

Chiến thắng nối tiếp chiến thắng.

Đến 17 giờ ngày 23/3, huyện Nghĩa Hành được giải phóng.

Hai giờ sau, lúc 19 giờ, Đức Phổ cũng được giải phóng.

Tuyến phòng thủ ngày càng tan rã.

Quân giải phóng tiến nhanh về phía thị xã Quảng Ngãi.

Với Võ Toàn và những người trong bộ phận tham mưu, đây là thời điểm phải liên tục nắm tình hình, đánh giá diễn biến và phối hợp các lực lượng để tận dụng thời cơ.

Mười ngày.

Từ tiếng súng đầu tiên đêm 15/3 đến ngày tỉnh nhà được giải phóng.

Một khoảng thời gian rất ngắn nhưng chứa đựng những trận đánh quyết định.

Đêm 23/3/1975, tình hình tại thị xã Quảng Ngãi chuyển biến nhanh chóng.

Phát hiện lực lượng đối phương bắt đầu tháo chạy, Ban Thường vụ Tỉnh ủy sau khi kiểm tra, nắm chắc tình hình đã ra lời kêu gọi và lệnh công kích, khởi nghĩa.

Sáng hôm sau, quân ta liên tục tiến công, áp sát thị xã.

Bộ máy chỉ huy đối phương tại Tiểu khu Quảng Ngãi rơi vào tình trạng hoảng loạn.

Theo tư liệu của Quảng Ngãi, chỉ huy Tiểu khu phải rời khỏi thị xã bằng trực thăng vào trưa 24/3.

Những cánh quân tiếp tục tiến vào trung tâm.

Những người dân đã chờ đợi ngày này từ nhiều năm bắt đầu xuống đường.

Cờ cách mạng xuất hiện trên các tuyến phố.

Không khí của một thành phố chuẩn bị bước sang trang sử mới lan rộng.

Ngày 24/3/1975, trận đánh cuối cùng vào thị xã diễn ra với tốc độ rất nhanh.

Theo các tư liệu lịch sử, cuộc tiến công và nổi dậy tại Quảng Ngãi diễn ra từ khoảng 7 giờ 40 phút đến 20 giờ, quân và dân ta đánh tan rã hệ thống quân sự, chính trị của đối phương, giành chính quyền về tay nhân dân.

Đến tối 24/3/1975, tỉnh Quảng Ngãi hoàn toàn được giải phóng.

Mười ngày trước đó, chiến trường vẫn còn đầy tiếng súng.

Mười ngày sau, một tỉnh đã bước sang thời kỳ mới.

Võ Toàn, người tham gia công tác tham mưu của Tỉnh đội, đã chứng kiến toàn bộ chặng đường ấy.

Sau nửa thế kỷ, ký ức về những ngày tháng Ba năm 1975 trong ông vẫn còn nguyên.

Ông từng nhấn mạnh rằng thắng lợi ấy có sự tham gia của lực lượng Quân khu 5, Trung đoàn 94, bộ đội huyện, du kích toàn tỉnh và lực lượng đấu tranh chính trị của quần chúng. Chính sự phối hợp đó tạo nên sức mạnh tổng hợp đưa Quảng Ngãi đến thắng lợi thần tốc.

Ngày giải phóng không chỉ được làm nên bởi những trận đánh.

Phía sau những mũi tiến công là những người dân đã nuôi giấu cán bộ.

Là những du kích bám làng.

Là những chiến sĩ địa phương chiến đấu ngay trên quê hương.

Là những cán bộ tham mưu ngày đêm nắm tình hình.

Là những người đã hy sinh trước khi kịp nhìn thấy ngày chiến thắng.

Võ Toàn sau này nhìn lại và cho rằng thắng lợi chỉ sau 10 ngày tiến công và nổi dậy thể hiện sức mạnh của thế trận chiến tranh nhân dân được xây dựng trong nhiều năm.

Vì thế, câu chuyện về ông không phải câu chuyện của riêng một người.

Đó là câu chuyện về cả một vùng đất.

Một vùng đất đã chịu đựng chiến tranh trong nhiều năm nhưng vẫn giữ được niềm tin và ý chí chiến đấu.

Ngày 31/3/1975, hàng vạn đồng bào từ đồng bằng đến miền núi tập trung tại sân vận động Diên Hồng ở thị xã Quảng Ngãi để dự lễ mít tinh mừng tỉnh nhà được giải phóng.

Tại đây, Bí thư Tỉnh ủy Lê Tấn Tỏa đọc diễn văn chào mừng thắng lợi và kêu gọi nhân dân tiếp tục bảo vệ thành quả cách mạng, đóng góp sức người, sức của cho sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Nhưng cuộc chiến vẫn chưa kết thúc.

Từ Quảng Ngãi, hàng nghìn thanh niên tiếp tục lên đường.

Lương thực, vũ khí và sức người tiếp tục được đưa về phía Nam.

Những người vừa chiến đấu để giải phóng quê hương lại tiếp tục góp sức cho chiến dịch Hồ Chí Minh.

Một tháng sau, ngày 30/4/1975, miền Nam hoàn toàn giải phóng.

Nửa thế kỷ đã trôi qua.

Quảng Ngãi hôm nay đã thay đổi.

Những con đường từng in dấu đoàn quân năm xưa giờ đã trở thành những tuyến phố đông đúc.

Những nơi từng vang tiếng súng nay là những xóm làng bình yên.

Nhưng mỗi khi tháng Ba trở về, ký ức về 24/3/1975 lại sống dậy.

Trong ký ức ấy có những người đã trực tiếp cầm súng.

Có những người âm thầm làm công tác tham mưu.

Có những người dân xuống đường khi thời cơ đến.

Và có những người đã hy sinh để ngày ấy trở thành sự thật.

Thiếu tá Võ Toàn là một trong những nhân chứng của mười ngày lịch sử ấy.

Từ đêm 15/3/1975 đến tối 24/3/1975, ông đã chứng kiến một trong những cuộc tiến công thần tốc nhất trên chiến trường miền Trung.

Mười ngày.

Một tỉnh được giải phóng.

Một trang sử được mở ra.

Và trong dòng ký ức ấy, tiếng súng của mùa Xuân năm 1975 đã lùi xa, nhưng câu chuyện về những con người đã góp phần làm nên ngày Quảng Ngãi hoàn toàn giải phóng vẫn còn được nhắc lại.

24 tháng 3 năm 1975.

Quảng Ngãi được giải phóng.