Ông Ba và những đêm không ngủ

Ở Tiên Sơn, mỗi khi nhắc đến những năm tháng chiến tranh ác liệt, người ta vẫn nhớ đến ông Ba – một người đàn ông bình dị, ít nói, nhưng lại mang trong mình một nghị lực đáng nể. Ông không phải là người đứng ở tuyến đầu chiến đấu, cũng không có những chiến công được ghi chép lại, nhưng những việc ông làm đã âm thầm góp phần giữ cho cuộc sống nơi quê nhà không bị gián đoạn giữa bom đạn.

Ông kể rằng, có những năm, gần như đêm nào ông cũng thức. Ban ngày, ông vẫn ra đồng như bao người khác, cấy lúa, chăm ruộng, lo cái ăn cho gia đình. Nhưng khi màn đêm buông xuống, khi mọi người đã nghỉ ngơi sau một ngày dài, ông lại lặng lẽ cầm cuốc, xẻng, cùng vài người trong xóm ra những đoạn đường bị bom đánh hỏng để san lấp. Không ai phân công, cũng không ai ép buộc, nhưng ông vẫn đi – như một thói quen, như một lời hứa thầm lặng với quê hương.

Có những đêm đang làm dở, tiếng máy bay gầm rú trên đầu, ánh sáng lóe lên giữa bầu trời tối. Mọi người vội vã tìm chỗ trú ẩn, tim đập dồn dập. Nhưng khi mọi thứ tạm yên, ông lại là người quay ra đầu tiên, lặng lẽ tiếp tục công việc còn dang dở. Ông từng nói rất giản dị: “Đường mà hỏng thì người đi khổ lắm, mình làm được thì cố mà làm.” Chính suy nghĩ mộc mạc ấy đã giúp ông vượt qua nỗi sợ, bước tiếp giữa những đêm dài không ngủ.

Nhiều năm sau, khi chiến tranh đã lùi xa, con đường làng được xây mới khang trang hơn, ông Ba giờ đã già, không còn sức để làm như trước. Nhưng mỗi khi đi qua con đường ấy, ông vẫn dừng lại một chút, như để nhớ về những đêm mưa bom, những bước chân không nghỉ – một phần tuổi trẻ ông đã gửi lại nơi đó.