ÔNG LÃO ĐÀO HẦM CHỮ A CHO CẢ LÀNG TRÚ ẨN

Những năm 1965–1972, không quân Mỹ liên tiếp đánh phá miền Bắc, từ thành phố đến thôn xóm. Vùng Sơn Công, Ứng Hòa – nơi có tuyến đê sông Đáy quan trọng – trở thành mục tiêu của nhiều đợt oanh tạc. Trước hiểm nguy ấy, mỗi người dân đều tìm cách bảo vệ gia đình và xóm làng. Và trong ký ức của người dân Sơn Công, ông Đinh Văn Giáp chính là người đã góp phần giữ lại biết bao sinh mạng.

Sinh ra trong một gia đình nghèo, quen làm đất và đào mương từ nhỏ, ông Giáp có sức khỏe và đôi tay rất khỏe. Khi tiếng bom ngày càng nhiều, ông nghĩ:
“Không có hầm thì làng mình chết mất. Mình biết đào thì phải làm cho được.”

Ban đầu, ông chỉ định đào một cái hầm chữ A cho nhà mình và nhà bên cạnh. Nhưng khi thấy bà con hoang mang vì không biết phải làm thế nào, ông liền nói một câu khiến cả xóm xúc động:
“Nhà nào khó, tôi đào giúp. Sống làng sống xóm cả, không ai được bỏ lại.”

Thế là từng ngày, từng đêm, ông Giáp vác cuốc, xẻng đi đào hầm cho cả làng. Hầm chữ A phải đủ sâu, đủ rộng, mái hầm làm bằng tre già xếp dày, phủ đất lên dày cả mét mới chịu được sức ép của bom. Công việc nặng nhọc, tay ông rớm máu, lưng đau nhức, nhưng ông vẫn không ngơi nghỉ.

Có những đêm trăng mờ, tiếng máy bay ầm ì từ xa, ông vẫn lúi húi đào cho kịp. Khi tiếng bom nổ rung cả mặt đất, ông chỉ tạm dừng một lát rồi lại tiếp tục.

Một người dân kể lại:
“Ngày ấy hễ thấy bóng ông Giáp với cái cuốc trên vai là yên tâm biết bao. Nhờ ông, ai cũng có chỗ trú.”

Chỉ trong vài tháng, ông đã giúp đào được hơn 20 hầm chữ A cho các hộ trong xóm Đồng Bèo. Mỗi hầm đều chắc chắn, khô ráo và đủ chỗ cho nhiều người trú ẩn, đặc biệt là người già và trẻ nhỏ.

Một lần, trong trận bom mùa hè năm 1972, cả xóm chạy vào hầm của nhà bà Lụa – hầm do chính tay ông Giáp đào. Bom nổ trùm lên cả khu vực, nhiều mái nhà bị đánh sập. Nhưng trong căn hầm đất, hơn chục con người vẫn an toàn. Họ ôm nhau khóc vì mừng, còn ông Giáp ngồi ngoài cửa hầm, mặt lấm lem đất, chỉ nói khẽ:
“Mình làm được điều cần làm thế thôi.”

Sau chiến tranh, ông Giáp tiếp tục gắn bó với ruộng đồng. Dù đã lớn tuổi, ông vẫn được bà con kính trọng, coi như người đã “giữ lấy cái làng” trong thời khắc sinh tử.

Ngày nay, thôn Đồng Bèo đổi thay nhiều, nhưng những người đã sống qua thời bom Mỹ chưa bao giờ quên hình ảnh ông lão gầy gò, mồ hôi chảy ròng ròng dưới ánh chiều, vẫn miệt mài đào từng nhát cuốc để giữ lấy sự sống cho mọi người.

Ông Giáp thường nói với con cháu:
“Ngày ấy ai mạnh thì lo cho người yếu. Làm cho làng sống được, thế là đủ.”

Câu chuyện của ông Đinh Văn Giáp không chỉ là ký ức chiến tranh, mà còn là bài học về tình làng nghĩa xóm, về sự hy sinh lặng thầm của những con người bình dị mà cao đẹp.