Ông Mười Sách – Sạp Báo Cũ Và Bức Thư Tình Sinh Viên
Trên lề đường rợp bóng cây xà cừ, sạp sách báo cũ của ông Mười (72 tuổi) là điểm đến quen thuộc của những người hoài cổ ở Vĩnh Long. Hàng ngàn cuốn sách sờn gáy, những tờ báo ngả màu ố vàng được xếp ngăn nắp, phân loại cẩn thận. Ông Mười, với mái tóc bạc phơ, cặp kính trễ nải trên sống mũi, lúc nào cũng say sưa chúi mũi vào một trang sách mục. Dáng vẻ trí thức, nhàn tản ấy là hiện thân hoàn hảo của một người gác đền tri thức. Tuy nhiên, đằng sau vẻ nho nhã đó là một quá khứ bi tráng: Ông Mười từng là một lính sinh viên gác bút nghiên lên đường nhập ngũ, tham gia chiến đấu bảo vệ Thành cổ Quảng Trị mùa hè rực lửa năm 1972.
Năm 1971, đang là sinh viên năm hai khoa Văn trường Đại học Tổng hợp, chàng thanh niên Mười cùng hàng ngàn sinh viên khác xếp lại trang sách còn dang dở, viết huyết thư xin ra trận. "Sách vở dạy tui về chủ nghĩa anh hùng, nhưng chiến trường Thành cổ dạy tui về cái chết và sự tàn khốc," ông Mười đặt cuốn sách xuống đùi, ánh mắt xa xăm. "Mùa hè năm đó, Quảng Trị bị B-52 cày nát như tương. Trong hầm hào ngập nước, bùn lầy trộn lẫn máu và thịt đồng đội. Tui chứng kiến những người bạn học cùng khóa, tối hôm trước còn đọc chung một cuốn tiểu thuyết nhặt được dưới đống đổ nát, sáng hôm sau đã bị pháo khoan xé nát thân thể. Vũ khí lớn nhất của tụi tui ngày đó không chỉ là khẩu AK, mà là niềm tin sắt đá rằng máu mình đổ xuống sẽ đổi lấy ngày độc lập."
Hòa bình lập lại, ông Mười may mắn sống sót trở về nhưng không quay lại giảng đường do hoàn cảnh gia đình và những di chứng chiến tranh. Ông chọn mở sạp sách cũ, như một cách để níu giữ lại những giá trị văn hóa, tri thức mà thế hệ ông đã phải tạm gác lại vì tiếng gọi non sông. "Mỗi cuốn sách cũ ở đây đều có một linh hồn, một câu chuyện riêng của nó. Giống như những người đồng đội của tui nằm lại Thành cổ, mỗi người là một cuốn sách cuộc đời viết dở. Tui ngồi đây, giữ lại những trang giấy ố vàng này, cũng là để nhắc nhở thế hệ trẻ hôm nay biết trân trọng cái giá của tự do, của việc được ngồi yên bình đọc một cuốn sách hay dưới ánh nắng ban mai," ông Mười vuốt ve gáy cuốn tiểu thuyết sờn rách, nụ cười hiền hậu, an nhiên như chính những trang văn ông yêu thích.
