Ống nhòm của Trung tướng Nguyễn Ân

Ống nhòm của Trung tướng Nguyễn ÂnBảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam hiện đang lưu giữ nhiều hiện vật quý của các tướng lĩnh trong Quân đội nhân dân Việt Nam, trong đó có chiếc ống nhòm của Trung tướng Nguyễn Ân. Đây là một trong những kỷ vật đặc biệt, gắn liền với những chiến dịch quan trọng mà ông đã tham gia trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.Trung tướng Nguyễn Ân tên thật là Nguyễn Văn Ân sinh ngày 06/01/1927, quê quán tại xã Đông Kỳ, huyện Yên Thế, tỉnh Bắc Giang. Tháng 02/1945, đồng chí tham gia cách mạng và được kết nạp vào Đảng cộng sản Việt Nam vào năm 1947. Ông nguyên là Sư đoàn trưởng Sư đoàn 304, sau này là Hiệu trưởng Trường Sĩ quan Lục quân 1.Trung tướng Nguyễn Ân. Ảnh Tư liệu.Kỷ vật bên mìnhNăm 1967, đồng chí Nguyễn Ân, khi đó là Trung đoàn trưởng Trung đoàn 66, Sư đoàn 304, nhận lệnh chỉ huy đơn vị vào miền Nam chiến đấu. Trong các phương tiện được trang bị để chỉ huy tác chiến, có chiếc ống nhòm quân sự số hiệu (98) 1300603. Đây là loại ống nhòm có độ phóng đại 8x, kích thước vật kính là 30mm do Trung Quốc sản xuất và viện trợ cho Việt Nam. Thân ống có màu đen, được chế tạo bằng hợp kim nên rất bền và cứng cáp, trên thân có dây đeo bằng da và được đựng trong bao da màu nâu vàng.Qua những năm tháng được sử dụng trên nhiều chiến trường với điều kiện thời tiết, môi trường, khí hậu khắc nghiệt, song ống nhòm vẫn giữ được chất lượng tốt, kết cấu chắc chắn, hệ thống cơ học vận hành trơn mượt, hệ thống quang học được căn chỉnh cẩn thận, có độ chính xác và độ nét cao. Trong mắt kính ống nhòm có tích hợp thêm thước ngắm để căn tọa độ và tính toán khoảng cách khi tác chiến hay theo dõi đối tượng đang quan sát. Ảnh qua ống nhòm nét và sáng rõ.Chiếc ống nhòm đã được đồng chí Nguyễn Ân sử dụng để chỉ huy bộ đội chiến đấu tại chiến trường miền Nam và làm nhiệm vụ quốc tế tại Lào trong suốt 20 năm (1968 - 1988). Đó là một vật bất ly thân, hỗ trợ đắc lực trong nhiều chiến dịch quan trọng, ở nhiều mặt trận nóng bỏng, khốc liệt nhất. Khi kết thúc chiến tranh, đồng chí luôn giữ gìn chiếc ống nhòm cẩn thận, coi đó là một kỷ vật thiêng liêng gắn với cuộc đời binh nghiệp đầy khó khăn, gian khổ, khốc liệt nhưng cũng rất đỗi hào hùng, oanh liệt, vẻ vang của mình.Ống nhòm và những chiến dịch quan trọngTheo lời kể của Trung tướng Nguyễn Ân, trong Chiến dịch Đường 9 - Khe Sanh Xuân Hè 1968, Trung đoàn 66, Sư đoàn 304 có nhiệm vụ đánh trận mở màn chiến dịch. Đây là đòn tiến công có ý nghĩa quan trọng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, nhằm đánh chiếm khu vực, địa bàn trọng yếu, bảo vệ hành lang vận chuyển chiến lược từ Bắc vào Nam. Đồng thời, là sự khởi đầu, nghi binh cho cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968.Nhận nhiệm vụ của trên, đồng chí Nguyễn Ân, khi đó là Trung đoàn trưởng Trung đoàn 66 đã sử dụng chiếc ống nhòm này, trực tiếp chỉ huy Tiểu đoàn 7 đi trinh sát chiến trường, quan sát căn cứ địch, nghiên cứu đường tiến quân, bố trí lực lượng, hỏa lực. Đêm 20, rạng ngày 21, ta bất ngờ nổ súng tiến công địch ở Đường 9 - Khe Sanh, Trung đoàn 66 có mặt đúng thời gian, địa điểm, cùng đơn vị bạn nổ súng tấn công địch tại quận lỵ Hướng Hóa. Đến 9 giờ 30 ngày 22/01/1968 ta đã hoàn toàn làm chủ căn cứ.Một kỷ niệm đáng nhớ khác là trong Chiến dịch Đường 9 - Nam Lào (30/01/1971 – 23/3/1971), khi đó đồng chí Nguyễn Ân là Tham mưu trưởng Sư đoàn 304, một trong 5 sư đoàn bộ binh tham gia chiến dịch. Khoảng tháng 02/1971, bộ phận chỉ huy phía trước của Sư đoàn 304 có các đồng chí Nguyễn Ân, Lê Đăng Dần - Chính ủy và Duy Sơn - Sư đoàn phó, làm nhiệm vụ trực tiếp chỉ huy Trung đoàn 64 (Sư đoàn 320) phối thuộc cho Sư đoàn 304. Chủ trương của Bộ tư lệnh Mặt trận là khi địch vừa đổ quân xuống, đứng chân chưa vững phải tiến công ngay. Trung đoàn 64 đã hình thành quyết tâm chiến đấu là tiêu diệt cụm Lữ dù 3 và Tiểu đoàn dù 3 nguỵ ở điểm cao 543 phía Bắc Đường 9. Sư đoàn 304 đã tranh thủ thời gian tổ chức cho Trung đoàn 64 cùng các đơn vị xe tăng, pháo binh đi trinh sát địa hình địch và tình hình ở điểm cao 543.Ống nhòm của Trung tướng Nguyễn Ân tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam. Ảnh BTLSQSVN.Khi đi thực địa, đồng chí Nguyễn Ân đã sử dụng chiếc ống nhòm để nghiên cứu tình hình địch, địa hình, đặc biệt là nghiên cứu vị trí cơ động cho xe tăng lên được điểm cao 543. Sau quá trình trinh sát trên các hướng, đồng chí nhận thấy chỉ có hướng Đông Nam, dốc thoải là xe tăng có thể cơ động được, nhưng khó khăn là cây cối rậm rạp. Bàn đi bàn lại mãi, cuối cùng đi đến kết luận là khắc phục bằng cách trước khi nổ súng tiến công, ta dùng cưa cắt những cây ảnh hưởng đến đường cơ động của xe tăng, nhưng chỉ cắt ngang chừng thân cây, chưa cho cây đổ ngay, đến đêm trước giờ tiến công ta sẽ hạ cây xuống. Sau khi đi trinh sát về, Đảng ủy Trung đoàn 64 đã họp thông qua kế hoạch tác chiến và đúng 5 giờ 30 ngày 17 quân ta nổ súng tiến công. Đến 8 giờ 30 phút cùng ngày, Trung đoàn 64 đã chiếm được điểm cao 543 và bắt sống Lữ đoàn trưởng Lữ dù 3 của địch (Đại tá Nguyễn Văn Thọ).Với những đóng góp to lớn trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đồng chí được Đảng, Nhà nước và Quân đội trao tặng nhiều phần thưởng cao quý. Tiêu biểu là: Huân chương Quân công hạng Nhì, hạng Ba; Huân chương Chiến thắng hạng Nhất (02), hạng Nhì (02); Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhất; Huân chương Tự do hạng Ba do Nhà nước Lào tặng thưởng và nhiều phần thưởng cao quý khác.Ngày 25/05/1999, đồng chí Trung tướng Nguyễn Ân đã trao tặng chiếc ống nhòm cho Bảo tàng Quân đội (nay là Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam) làm hiện vật với mong muốn lưu giữ và phát huy giá trị văn hóa lịch sử quân sự, góp phần tuyên truyền, giáo dục cho các thế hệ sau này./.Trần Thị Vân