Ông Phạm Văn Thanh – du kích xã Vân Bán thời kỳ kháng chiến chống Pháp

Tôi tìm đến nhà ông Phạm Văn Thanh vào một buổi chiều cuối năm. Người cựu du kích năm xưa nay đã bước sang tuổi 92, mái tóc bạc trắng nhưng đôi mắt vẫn sắc và sáng. Trên bàn thờ giản dị phía góc nhà, những tấm bằng khen, Huân chương Kháng chiến vẫn được ông lau chùi mỗi tuần.

“Ngày ấy gian khổ thật, nhưng vui lắm cháu ạ” – ông cười hiền rồi bắt đầu câu chuyện. Năm 1952, khi thực dân Pháp tăng cường càn quét vùng Cẩm Khê, chàng trai Phạm Văn Thanh vừa tròn 17 tuổi đã tình nguyện xin vào đội du kích xã Vân Bán. Nhiệm vụ của ông không phải cầm súng đánh giặc, mà là làm liên lạc, trinh sát, đưa tin giữa các cơ sở cách mạng quanh vùng dốc Hang Dơi – một địa điểm hiểm trở, nhiều hốc đá, là nơi trú quân bí mật của du kích. “Ngày ấy làm liên lạc khó lắm. Không có điện thoại, bộ đàm. Chỉ có đường rừng, ám hiệu, tiếng chim làm mật khẩu. Lỡ sai một bước là bỏ mạng.”

Ông kể nhiều lần phải vượt qua dốc Hang Dơi giữa những đêm mưa lạnh buốt. Đường trơn, lối mòn bị địch rải thép gai, lại thêm thú rừng rình rập. Có lần, khi đang mang mảnh giấy mật báo về hướng hành quân của giặc, ông gặp phải toán lính Pháp phục kích ven đường. Không thể quay lại, ông chui vào một hố đá, nén hơi thở suốt gần một giờ đồng hồ. Sự im lặng đến nghẹt thở. “Chỉ cần hắt hơi một cái là xong đời” – ông cười nhẹ, nhưng bàn tay run run nhớ lại. Nhờ sự gan dạ ấy, bản tin được chuyển đúng giờ, giúp đơn vị du kích xã phục kích thành công, phá hủy một xe quân nhu của địch ngay tại chân dốc.

Nhắc đến thời điểm nguy hiểm nhất đời, ông mím môi: “Đó là lần tôi bị lộ khi đang mang thư. Bị bắn đuổi từ phía sau. Tôi chạy suốt cả đoạn dốc, đạn réo qua tai. May lúc đến đoạn có cây cổ thụ, tôi lao mình xuống con khe cạn. Nước chỉ đến đầu gối nhưng cứu mạng tôi.” Ông vẫn giữ mảnh giấy mật bị xé đôi vì phải nhét vội vào khe đá để tránh bị lộ. “Lúc nhặt lại nó còn ướt sũng, nhưng tôi vẫn kịp đưa về cho chỉ huy.”

Khi hoà bình lập lại, ông Thanh trở về đời thường, làm nghề nông, sống lặng lẽ như bao người dân Vân Bán. Nhưng trong lòng ông, ký ức Hang Dơi – những ngày băng rừng đưa tin trong đêm, tiếng súng, tiếng kêu của bạn bè hy sinh – vẫn còn nguyên vẹn.

“Tôi chỉ có một ước muốn: lớp trẻ sau này đừng quên xương máu của cha anh đã đổ xuống nơi này.”

Ông nhìn xa xăm về phía dốc Hang Dơi – nơi có biết bao câu chuyện thầm lặng không tên của du kích xã Vân Bán thời kháng chiến.