Ống phóng tên lửa và ký ức của xạ thủ 7 lần bắn rơi máy bay Mỹ

Vào ngày đầu xuân 2019, đoàn Cựu chiến binh của Tiểu đoàn tên lửa phòng không 172 đến tham quan Bảo tàng Phòng không – Không quân (PK-KQ). Trong dịp này, chúng tôi may mắn được gặp Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Trần Quang Thắng (số 3 Lý Tự Trọng, phường Chi Lăng, Tp. Lạng Sơn), nguyên là xạ thủ tên lửa A-72 của tiểu đoàn. Kỷ vật của ông là ống phóng tên lửa A-72 gắn với thành tích 7 lần bắn rơi máy bay Mỹ cũng đang được trưng bày tại đây.

Anh hùng Trần Quang Thắng là người con của quê hương Lạng Sơn. Tháng 8/1971, ông lên đường nhập ngũ, biên chế thuộc Đại đội 4, Trung đoàn Tên lửa phòng không 237. Sau huấn luyện 3 tháng bởi các chuyên gia Liên Xô, ông tham gia bắn đạn thật đạt loại giỏi. Năm 1972, lực lượng phòng không của ta được Liên Xô viện trợ vũ khí tên lửa 9K32 “Strela-2”, thường được gọi là tổ hợp tên lửa phòng không tầm thấp A-72. Đầu năm 1972, ông là Hạ sỹ kiêm xạ thủ chính thuộc Khẩu đội 4, Đại đội 3, Tiểu đoàn 172, cùng đồng đội vượt dãy Trường Sơn tham gia chiến đấu tại Xoài Riêng (Svay Rieng), Cam-pu-chia. Từ tháng 4/1972 đến 30/4/1975, ông tham gia 9 trận đánh, có thành tích bắn 9 quả tên lửa A-72, tiêu diệt 7 máy bay địch.

Dừng chân ngắm nhìn kỷ vật từng một thời từng gắn bó đang trưng bày tại Bảo tàng, ông không khỏi xúc động. Bằng chất giọng hào sàng, ông kể cho chúng tôi nghe câu chuyện về 7 lần bắn rơi máy bay Mỹ trên vùng đất bạn Cam-pu-chia và miền Đông Nam bộ trong kháng chiến chống Mỹ.

Chân dung Anh hùng lực lượng vũ trang Trần Quang Thắng. Ảnh Báo Lạng Sơn.

Ông kể lại kỷ niệm đáng nhớ về trận đánh đầu tiên: “Hôm đó là ngày 3/4/1972, khoảng 8 giờ, đại đội tham gia chiến đấu bảo vệ bộ binh Sư đoàn 5. Lần đầu tiên, tôi tiếp cận với máy bay địch, đó là loại trinh sát OV-2, ON-2 ném bom tầm thấp. Vận dụng những kiến thức được đào tạo, tôi chọn địa thế, thời điểm thích hợp và bình tĩnh chờ máy bay vào đúng tọa độ rồi khai hoả. Quả đạn đầu tiên phóng lên diệt ngay mục tiêu ở độ cao chừng 800 mét; tiếp đó vài phút, thêm một máy bay địch lao đến, tôi triển khai phương án bắn, hạ chiếc máy bay thứ 2”. Kết thúc trận đầu tiên, ông Thắng được tặng thưởng Huân chương Chiến công hạng Ba.

Ông kể tiếp về trận đánh ngày 20/5/1972: “Tổ chiến đấu của ông cơ động bằng xuồng cá nhân tiếp cận trận địa cách chốt địch chừng 300m về phía Bắc kênh Vĩnh Tế. Lúc 16 giờ, 2 chiếc AD-6 ở độ cao 1400 mét bay qua trận địa, xét thấy đủ điều kiện cho phép xạ kích, tôi quyết định mở nguồn phát hỏa, sau 7 giây chiếc AD-6 bị trúng đạn cháy bùng lên, lao thẳng về phía hậu phương địch”.

Tiếp đó, trận ngày 10/7/1972 tại Cai Lậy là một kỷ niệm sâu sắc với ông Thắng khi tổ chiến đấu bị thám báo phát hiện, địch huy động một trung đoàn để truy lùng. Ông kể: “Trung đoàn 14 và Tiểu đoàn bảo an ngụy chọc cắt đội hình bộ binh ta hòng chia tách tổ phòng không A-72 ra khỏi trận địa. Bộ binh địch dàn hàng ngang đuổi bắt chúng tôi. Dù cho sông nước sình lầy, bị pháo kích dồn dập chặn đầu, đạn địch bắn tứ phía, hai chúng tôi người vác đạn, người vác ống phóng chạy thật nhanh và luôn nhắc nhau đừng để đạn rơi xuống nước. Sau một tiếng luồn lách, khi vừa thoát khỏi tầm kiểm soát của bộ binh địch thì một chiếc trực thăng UH-1A do đích thân tên Trung đoàn trưởng Trung đoàn 14 ngụy chỉ huy quần lượn lao tới. Hội ý chớp nhoáng với đồng chí Kim Thắng, chúng tôi quyết định phản kích, không để địch bắt sống. Sau vài giây thao tác, quả tên lửa rít lên rời khỏi ống phóng lao thẳng vào làm chiếc trực thăng nổ tung, toàn bộ địch trên máy bay bị tiêu diệt. Thấy tên chỉ huy đã chết, bọn địch đang đuổi bắt liền bỏ chạy vì cho rằng quân tiếp viện của ta đã tới”.

Ống phóng tên lửa A-72 được trưng bày tại Bảo tàng Phòng không – Không quân. Ảnh BTPKKQ.

Trận đánh tiếp theo đánh yểm trợ bộ binh tại núi Bà Đen thuộc tỉnh Tây Ninh. Ông Thắng kể lại: “Ngày 25/12/1974, theo lệnh của chỉ huy, tôi cùng đồng đội leo lên núi Yên Ngựa ở phía Đông của núi Bà Đen nằm ở độ cao khoảng 600 mét; trên đỉnh núi là trạm ra đa của địch nằm ở độ cao chừng 900 mét (so với mặt nước biển). Nhiệm vụ chúng tôi là tiêu diệt các máy bay tầm thấp của địch, yểm trợ hỗ cho bộ binh ta đánh chiếm các mục tiêu quan trọng. Trong ngày hôm đó, tổ chúng tôi đã bám sát được trận địa của địch. Vào cuối buổi chiều, tổ chiến đấu chúng tôi  phát hiện 3 chiếc máy bay F-5 của địch tiến gần đến mục tiêu rồi bổ nhào ném bom vào đội hình của đơn vị đặc công của ta. Khi máy bay cắm xuống trút bom, quả đạn tên lửa đầu tiên của chúng tôi phóng lên không trúng mục tiêu. Tổ chiến đấu lại cơ động thay đổi vị trí hướng bắn, lúc này tốp máy bay  thứ 2 của địch xuất hiện, chúng tôi còn 1 quả đạn tên lửa. Khi tốp máy bay địch vào vị trí tầm ngắm, tôi trực tiếp bắn, hạ 1 chiếc F-5; những chiếc máy bay còn lại đang lao vào mục tiêu chưa kịp ném bom đã tháo chạy”.

Sau trận đánh ngày đầu tại núi Bà đen, tổ chiến đấu của ông Thắng tiếp tục trụ lại gần 3 tháng, yểm trợ cho lực lượng bộ binh. Ông đã cùng đồng đội đã bắn hạ thêm 4 máy bay địch…

Ông Trần Quang Thắng được tặng thưởng 1 Huân chương chiến công hạng Nhì, 2 huân chương chiến công hạng Ba và 7 bằng “Dũng sỹ diệt máy bay”. Năm 2015, ông Trần Quang Thắng cùng 17 cán bộ, chiến sĩ (Tiểu đoàn 172, Sư đoàn 361, Quân chủng Phòng không - Không quân, Bộ Quốc phòng) được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu  Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Ống phóng tên lửa A-72 – kỷ vật gắn với anh hùng Trần Quang Thắng là minh chứng cho những chiến công vẻ vang của ông và các thế hệ cán bộ, chiến sĩ Tiểu đoàn Tên lửa phòng không 172. Cảm phục thành tích chiến đấu của người anh hùng, cán bộ Bảo tàng Quân chủng Phòng không – Không quân càng nâng cao ý thức trong việc tuyên truyền, giáo dục lịch sử dân tộc, truyền thống cách mạng cho thế hệ hôm nay và mai sau./.