Ông Thợ Khóa Cuối Phố

Những năm đầu thập niên 1970, cuối con phố nhỏ quận 5 có tiệm sửa khóa của ông Võ Văn Hòa. Tiệm hẹp chỉ vừa một bàn gỗ, vài chiếc kìm, dũa sắt, ổ khóa cũ treo lủng lẳng và tấm bảng đã phai chữ: “Sửa khóa – làm chìa”. Suốt ngày vang tiếng giũa kim loại ken két, tiếng búa gõ lách cách. Khách đến nhờ mở ổ khóa tủ, làm chìa xe đạp, sửa then cửa hỏng. Ai cũng nghĩ đó chỉ là ông già kiếm sống bằng đôi tay khéo léo. Nhưng nhờ nghề thợ khóa, ông Hòa quen nhiều ngõ ngách, ra vào nhiều khu nhà mà không gây nghi ngờ. Khi cần giúp người, ông nhận việc bằng cách rất riêng. Ông thường mang theo chiếc hộp đồ nghề cũ. Trong ngăn đáy hộp có khoảng trống nhỏ đủ để giấu mẩu giấy, thuốc men hay vài vật cần chuyển đi. Một chiều, có người đến báo cửa nhà “kẹt khóa” cần mở gấp. Ông hiểu đó là lời nhắn đã hẹn trước. Ông xách hộp đồ nghề đi theo. Đến nơi, căn nhà bên ngoài im lìm nhưng trong hẻm có người lạ đứng quan sát. Ông bình thản cúi xuống cặm cụi bên ổ khóa, gõ vài tiếng thật lâu như đang sửa chữa. Trong lúc đó, người bên trong tranh thủ rời đi bằng cửa sau. Một lát sau, người lạ bước tới hỏi: “Khóa hư thiệt hả ông?” Ông lau mồ hôi, đáp chậm rãi: “Khóa cũ quá, rỉ sét rồi, phải kiên nhẫn.” Họ đứng nhìn chán chê rồi bỏ đi. Có lần khác, ông làm thêm một chiếc chìa khóa nhỏ trao đúng người cần dùng để mở nơi cất tài liệu. Xong việc, ông chỉ nói: “Xài xong nhớ trả, đồ nghề tôi ít lắm.” Vợ ông lo lắng: “Ông già rồi, đừng dính chuyện nguy hiểm.” Ông cười hiền: “Tay còn cầm dũa được thì còn giúp được.” Ngày đất nước hòa bình, ông vẫn ngồi cuối phố sửa những ổ khóa bình thường cho bà con. Nhưng chiếc hộp đồ nghề năm xưa luôn được ông lau sạch và đặt trang trọng nhất. Ông thợ khóa cuối phố năm ấy là biểu tượng của sự khéo léo, bình tĩnh và tấm lòng son sắt của người dân miền Nam trong những năm tháng thời hoa lửa.